00:00
1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Բակո Սահակյանն իրեն փոխարինողի փնտրտուքի մեջ է. «Ժամանակ»Ինչու է լռում ԱԱԽ-ն Ամուլսարի հարցում. պատճառը Արմեն Գրիգորյանի դիրքորոշումն է. «Հրապարակ»Քաղավիացիայի հին մասնագետները հեռանում են. պատճառը Տաթեւիկ Ռեւազյանի աշխատաո՞ճն է. «Հրապարակ»Քիմ Քարդաշյանն` առանց շպարի (լուսանկարներ)Ուժեղացված ծառայություն Արմավիրի մարզում. ձերբակալվել է շուրջ երեք տասնյակ մարդ (տեսանյութ) Արայի լեռան մոտ տարածվող հրդեհը հասել է Արագածոտնի մարզ (տեսանյութ)Քենդիս Սվեյնփոլը` Իբիցայում (լուսանկարներ)Ֆելիքս Ցոլակյանն արտահերթ նիստ է հրավիրել. հրդեհների թիվը կտրուկ աճել է Ռուսաստանի և Ֆրանսիայի նախագահները քննարկել են ԼՂ հակամարտությունը Կասիլյասը հնարավոր է խաղադաշտ վերադառնա դեկտեմբերին

Չապականե′նք այդ տաճարները․ Սամվել Ֆարմանյան

ԱԺ նախկին ՀՀԿ-ական պատգամավոր Սամվել Ֆարմանյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է․ 

«Առաջնորդների պատմական դերի գնահատման ու հայոց պատմության մեր դասագրքերի մասին...

Սոցիալական ցանցերում, մամուլում կամ մեր առօրյայում հաճախ ենք խոսում այս կամ այն առաջնորդի պատմական դերի մասին, առանձնացնում հերոսների ու հակադրում հակահերոսներին: Երբեմն էլ դա արվում է տեղի ունեցող իրադարձությունների թարմ հետքերով, դրանց տպավորության ազդեցությամբ: Նման գնահատումներն ու ընդհանրացումները ամեն ինչ են, բացի լրջմիտ լինելուց: Ահա, թե ինչու:

Ընդհանրապես, առաջնորդների դերը պատմության մեջ անաչառորեն գնահատելու համար նախևառաջ անհրաժեշտ է ժամանակի բավարար հեռավորություն: Միայն ժամանակային բավարար խզվածքն է, որ հնարավորություն է տալիս անաչառորեն գնահատել պատմության այս կամ այն էպոխան, այդ էպոխայում կառավարած այս կամ այն առաջնորդին: Օրինակ, գիտական լուրջ ավանդույթներ ու համաշխարհային ճանաչում ունեցող շատ համալսարաններում, անթույլատրելի է համարվում գիտական հետազոտության առարկա դարձնել մի պատմափուլ, որից գոնե դեռ 30-50 տարի ժամանակ չի անցել: Ինչու՞: Որովհետև գոնե այդքան ժամանակ անհրաժեշտ է շատ երկրներում արխիվացված փաստաթղթերի հանրայնացման` բացվելու համար: Դա վերաբերում է առաջին հերթին երկրի ղեկավարների ախիվներին: Իսկ առանց աղբյուրների պատշաճ համադրման, որևէ եզրակացություն չի կարող լինել ամբողջական/անաչառ: Այս առումով, դեռ երկվա կամ այսօրվա դեպքերն ու դեմքերը գիտական հետազոտության ու վերլուծության առարկա կարող են դառնալ գիտական այլ դիսցիպլինաների կողմից` քաղաքագիտություն, սոցիոլոգիա և այլն: Բայց ոչ երբեք` պատմագիտության:

Բացի այդ, ժամանակակից ժողովրդավարություններում գոնե այդքան ժամանակ է անհրաժեշտ, որպեսզի ընթացիկ քաղաքականությունը կտրվի դրան նախորդած քաղաքական ցիկլից, ինչը հնարավորություն է տալիս այդ էպոխայի, այդ էպոխան մարմնավորող առաջնորդներին տրվող գնահատականները առավելագույնս դուրս դնելու ընթացիկ քաղաքական նպատակահարմարության ազդեցությունից:

Այս տեսանկյունից, երբ ժամանակ առ ժամանակ հանրային/քաղաքական քննարկումների ու բանավեճերի առարկա է դառնում հայոց պատմության դպրոցական դասագրքերի բովանդակությունը, կարծում եմ, հիմնական պատճառը պետք է փնտրել հենց այստեղ` վերևում շարադված սկզբունքներից շեղման տիրույթում: Մեր դասագրքերում պատմության շարադրանքն այսօր բերված է մինչև համարյա մեր օրերը, ինչը սխալ է: Վստահ եմ, հայոց պատմության դասագրքերում դեպքերի շարադրանքը պետք է հասցնել միայն մինչև Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակումը` 1991 թ. (շատ համառոտակի Արցախյան ազատամարտը` 1991-1994թթ., ներառելու գաղափարը ևս դիտարկելի է):

Իսկ ընդհանրապես, որևէ առաջնորդի պատմական դերակատարության գնահատականների հիմքում պետք է նախևառաջ դնել տվյալ առաջնորդի` պատմության (ժամանակի/անցյալի/ապագայի) ընկալման չափումները: Էդ առումով, իմ կարծիքով, երեք չափում կարող ենք առանձնացնել, հետևաբար և առաջնորդների երեք տիպ:

Առաջինը դա, պատկերավոր ասած, պատմության կարճ կամ «լրագրողական ընկալումն» է. դա այն է, երբ առաջնորդը իր պատմական առաքելությունը տեսնում է իրեն տեսանելի կարճ, հատվածական ժամանակային սահմաններում: Ժամանակի ու պատմության «լրագրողական» ընկալումը առաջնորդներին «ստիպում» է սեփական առաքելությունը տեսնել ժամանակային այնպիսի միջակայքում, որքան, պատկերավոր ասած, կյանք ունի «լրագրողական նյութը»: Պատմության վերջնահաշվարկում նման առաջնորդները տիպաբանորեն, գրեթե առանց բացառության, գնահատվում են իբրև ձախողված: Նման օրինակներով հարուստ է և մեր և համաշխարհային պատմությունը: Անուններ չեմ նշում միտումնավոր:

Առաջնորդների կողմից պատմության ընկալման երկրորդ չափումը կարող ենք պատկերավոր կոչել «տնտեսական»: Դա այն է, երբ պատմությունը/ժամանակը առաջնորդների կողմից ընկալվում են հանրային կացութաձևի կամ տնտեսական որոշակի ցիկլի համատեքստում, ինչը համաշխարհային փորձից ելնելով 50-100 տարվա տեսլական է ենթադրում: Պատմության ու ժամանակի, առաքելության նման ընկալում ունեցող առաջնորդները, սովորաբար, պատմության վերջնահաշվարկում գնահատվում են իբրև բարեփոխիչներ` ներկայացվելով դրական լույսի ներքո: Առաջնորդների այս տիպը մեր ու համաշխարհային պատմության ամենահաճախ հանդիպող տեսակն է: Կրկին, անուններ չեմ նշում միտումնավոր:

Ու վերջապես, առաջնորդների կողմից պատմության ու ժամանակի երրորդ ընկալումը դա քաղաքակրթական ընկալումն է, երբ առաջնորդները իրենց առաքելությունը և իրենց կողմից վարվող քաղաքականությունն ու նախաձեռնությունները «տեսնում» են ժամանակային շատ ավելի երկար հորիզոնում, որտեղ հարյուրամյակներ ու հազարամյակներ է պահանջվում քաղաքակրթությունների ծննդի, զարգացման, տրանսֆորմացիայի կամ անկման համար: Համաշխարհային պատմության փորձից ելնելով նման առաջնորդները ժամանակաստեղծ են, նրանք են, որ բեկում են պատմության ընթացքը և այլն: Մեր, իսկ պատմության նմանատիպ առաջնորդներից էին, օրինակ Արտաշես Ա-ն, Վռամշապուհը և այլն:

Երբ խոսում ենք այս կամ այն առաջնորդի «պատմական առաքելության», «պատմական դերի» և նման վեհ բաների մասին, հիշենք, որ էդ պատմությունն էլ գիտություն է, գիտություն է ժամանակի ու հայրենիքի մասին` իր գիտական մեթոդներով, իր գիտական ապարատով և հեչ պարտադիր չէ ժամանակի ամեն մի «անցորդի» երկու բաժակի կամ մարիխուանայի ազդեցությամբ պատմական առաքելություն ու դերակատարություն վերագրել.... Դա թեթևամտություն է... Մի՛ մտեք պատմության տաճարը: Պատմությունն էլ, լեզվի նման սուրբ բան է: Չապականե′նք այդ տաճարները... ամենաբարդ պահերին հենց այդ տաճարներն են մեզ էլի միավորելու»:

Լրահոս
21 Օգոս
Բակո Սահակյանն իրեն փոխարինողի փնտրտուքի մեջ է. «Ժամանակ»Ինչու է լռում ԱԱԽ-ն Ամուլսարի հարցում. պատճառը Արմեն Գրիգորյանի դիրքորոշումն է. «Հրապարակ»Քաղավիացիայի հին մասնագետները հեռանում են. պատճառը Տաթեւիկ Ռեւազյանի աշխատաո՞ճն է. «Հրապարակ»Սվետլանա Լոբադան հիացրել է երկրպագուներին իր շպագատով (լուսանկար) Օգոստոսի 21-ին երկար ժամանակով գազ չի լինի մի շարք մարզերում 36 ժամ ջուր չի լինելու Երևանում և մարզերում Քիմ Քարդաշյանն` առանց շպարի (լուսանկարներ)Արայի լեռան ստորոտում այրվում է մոտ 150 հա խոտածածկույթ. ԱԻՆ Ժողովրդին հրամցվել են ընդամենը «աշխատատեղ» և «աշխատավարձ» կեղծ արժեքները. Արմեն Դարբինյան Ուժեղացված ծառայություն Արմավիրի մարզում. ձերբակալվել է շուրջ երեք տասնյակ մարդ (տեսանյութ) Չլինի վերևից զանգել են, վայ քո անբախտ ջանին մեռնեմ. Սերգեյ Դանիելյան (տեսանյութ)«70%-ից ավել ձայն ենք տվել, որ սենց ցինիկ ձևով պահեն իրանց». թեժ քննարկում Գեորգիսյանի կնոջ և Ալեն Սիմոնյանի միջև Վարչապետը չուզեց լսել և ըմբռնել, թե ինչ եմ ասում` լինելով լրիվ մերկ բնապահպանության և իրավունքի հարցերում. Նազելի Վարդանյան Երևանում 38-ամյա վարորդը Opel-ով վրաերթի է ենթարկել ճանապարհը չթույլատրելի հատվածով անցնող հետիոտնինԱմուլսարի հանք դառնալը մերժելով՝ կստեղծվի նաև ՀՀ Աժ պատմության առաջին բնապահպանական միավորը. Արսեն ԽառատյանԱրայի լեռան մոտ տարածվող հրդեհը հասել է Արագածոտնի մարզ (տեսանյութ)Երկու երիտասարդի դանակահարության դեպքը բացահայտվել է. 32-ամյա տղամարդը խոստովանել է Արթուր Գրիգորյանն ու Հայկ Մարտիրոսյանը Ամուլսարի հարցով կոռուպցիոն գործարքի մասին տեղեկատվության չեն տիրապետում. Ա. Խաչատրյան Niva-ն 20 մ բարձրությունից ընկել է Գառնու ձորն ու այրվել. մեքենայում հայտնաբերվել է կնոջ մոխրացած դի Թոխմախի Մհերի տղային լրացուցիչ հանք բացելու լիցենզիա են տվել. Սուրեն Սահակյան (տեսանյութ) Ամուսնացել է YouTube-ի ամենահայտնի բլոգերը՝ «PewDiePie»-ն (լուսանկարներ) Այգեհովիտ գյուղում այրվել է մոտ 12 հա խոտածածույթ Քենդիս Սվեյնփոլը` Իբիցայում (լուսանկարներ)Մահացու վրաերթ Կոտայքի մարզում. 64-ամյա կինը տեղում մահացել էՖելիքս Ցոլակյանն արտահերթ նիստ է հրավիրել. հրդեհների թիվը կտրուկ աճել է Սա խոստացված թիթեռի և բույսի մասին զեկույցն է. Տիգրան Ավինյան Ռուսաստանի և Ֆրանսիայի նախագահները քննարկել են ԼՂ հակամարտությունը Քաղաքական շահերի նպատակով փորձ է արվում արժեզրկել Արցախյան ազատամարտը եւ հաղթանակը կերտողներին. Լևոն Քոչարյան «Աղիողորմ աշխատանք խնդրող» ասելով վարչապետ Փաշինյանը ինձ նկատի ունի. Հայկ ՄարտիրոսյանԻսկ կարող է դու էլ ես ահազանգել ու բռնկվել մի բան տան բերանս փակեմ «հին ու բարի կուլտուրայով». ՇարմազանովԿասիլյասը հնարավոր է խաղադաշտ վերադառնա դեկտեմբերինՀրշեջ-փրկարարները մարել են ավտոմեքենայում բռնկված հրդեհը Ռոնալդուի սիրելին շպագատ է ցուցադրել (լուսանկար)Միանշանակ դեմ եմ հանքի շահագործմանը. ռեփեր Միշոն՝ Ամուլսարի մասին (տեսանյութ)Գյումրիի բնակարաններից մեկում հայտնաբերվել է բնակչի դին Գիտնականները պարզել են, թե ինչպես Է սմարթֆոնն ազդում ուղեղի աշխատանքի արդյունավետության վրա ժողովորդը կորոշի ներել Նիկոլին, թե պատժել. Մենուա Հարությունյան Դժվար է 37-ում շարունակել լինել ինքնուրույն ու մնալ միայնակ՝ չգնալով կոմպրոմիսի. Նազենի Հովհաննիսյան Բակո Սահակյանը դեսպան Կասպշիկի հետ քննարկել է շփման գծում տիրող իրավիճակը «Կոպեկների» բացահայտումներ ամենակոռումպացված ոլորտում. իսկ ո՞ւր է «թալանածը» Ծեծկռտուք Հյուսիսային պողոտայում. բերման են ենթարկվել 4 տղամարդ Իտալիայի վարչապետ Ջուզեպե Կոնտեն հրաժարական է ներկայացրել Ժողովրդի վարչապետը խճճվել է իր իսկ թելած պոպուլիստական ոստայնում. Միհրան Հակոբյան Իսահակյան փողոցի՝ Մաշտոց-Բաղրամյան պողոտաների միջև ընկած հատվածը վաղը փակ կլինիԴոնալդ Թրամփը պապիկ Է դարձել տասներորդ անգամ (լուսանկար) Ամուլսարի հետ կապված այսօրվա երկու ամենասուր հայտարարությունների հեղինակներից մեկին աշխատանքից ազատել ենք. Նիկոլ Փաշինյան Բնապահպանները հանրային քննարկում են անցկացնում Սարյանի պուրակում (տեսանյութ) ՔՀԿ-ները պահանջում են պատասխանատվության ենթարկել ցուցարարների նկատմամբ բռնություն կիրառած ոստիկաններին Պարզաբանում քաղաքացու կողմից ՊԵԿ-ի դիմաց կազմակերպված բողոքի ակցիայի վերաբերյալ 2018թ. ընտրությունները բացառապես հիմնված էին զգացմունքների և հույզերի վրա. Արթուր Ղազինյան
Ամենադիտված
Սյունիքի մարզում «աղջիկ փախցնելու» փորձը ողբերգական ավարտ է ունեցել (լուսանկարներ) NASA-ի հրապարակած լուսանկարում նկատվել են այլմոլորակայինների ուրվագծերՆիկոլ Փաշինյանը հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացրել«Անդրանիկ Մկրտչյանը ինքնասպան չի եղել, նրան սպանել են». փորձագետ. Forrights.amԱդրբեջանում ոստիկանությունն արդեն չորրորդ օրն է՝ փորձում է բռնել ձնեմարդուն (լուսանկար) Տավուշի մարզում ՀՀ զինված ուժերը կարողացել են ավելի քան 140 հեկտար տարածք ազատագրել «Ռուս Քարդաշյանը»` նոր կրակոտ ֆոտոշարքում ԱՄՆ-ում կայծակը հարվածում է տղամարդուն. տեսախցիկը պահը ֆիքսել էՄակրոնը ցավեցրել է կնոջ ձեռքը լրագրողների աչքի առաջ (տեսանյութ)«Ես իմ աղջիկ հալով ասում եմ ձեր մերը»․ ովքեր են համացանցում հայհոյող հայ կանայք
Ադրբեջանական ԶԼՄ-ները հրապարակել են սահմանը հատած զինծառայող Ղազարյանի լուսանկարներըՄահացել է «Միսս Եվրոպա-2014»-ը (լուսանկարներ) Իրականում Փաշինյանը Սևան ավտոշարասյունո՞վ է գնացել (տեսանյութ)Կինը, ում կուլ էր տվել հսկայական օձը, ողջ է մնացել (տեսանյութ) Հայկ Սարգսյանը 330 հազար դրամ արժողությամբ «մայկա» է հագել՝ Սեւան հրավիրող տեսահոլովակում (լուսանկար) Սև ծովում խեղդվել են աշխարհի չեմպիոնն ու փոխչեմպիոնըԶապորոժիեում սպանել են «Յապոնչիկի» իրավահաջորդին (տեսանյութ) Ինչպես է Արարատ Միրզոյանը տոնում Վարդավառը (լուսանկարներ)«Հերիք էլավ». Սասուն Միքայելյանը Փաշինյանի ներկայությամբ հունից դուրս եկավ (տեսանյութ)Սամվել Կարապետյանը՝ Իգոր Կրուտոյի տարեդարձին (լուսանկարներ)
Ով և ինչպես է սպանում «օրենքով գող» Անդիկին. կադրեր՝ տարբեր ռակուրսներից«Օրենքով գող» Անդիկի վրա կրակելու պահը. բացառիկ տեսանյութ Սևանա լճից ջուր խմելուց հետո տասնյակ կովեր են սատկել (լուսանկարներ)Ինչպես է տեղի ունեցել Զոդի կամրջի ավտովթարը. նախնական վարկած Սկանդալային տեսանյութ. Հայկ Սարգսյանը աղջիկների է էքսկուրսիա տարել ՀՀ նախագահի նստավայր (տեսանյութեր)Երկրում դժբախտ պատահար է տեղի ունեցել, իսկ Արսեն Թորոսյանը ռեստորանում «քեֆ է քաշում» (լուսանկար) Ինչ տեսքով ԱԺ-ում առաջին անգամ ելույթ ունեցավ իմքայլական պատգամավորը (տեսանյութ)Գագիկ Ծառուկյանի որդին` Նվեր Ծառուկյանը, նշանադրվել է (լուսանկար)Ադրբեջանական ԶԼՄ-ները հրապարակել են սահմանը հատած զինծառայող Ղազարյանի լուսանկարներըԳլենդելից հայ զույգի երեխային այլ կին է կրել ու ծնել բժիշկների սխալի պատճառով (տեսանյութ)