00:00
1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
«Ռոմա»-ն ոչ-ոքի խաղաց, Մխիթարյանը մասնակցեց հանդիպմանը (տեսանյութ)Մնացականյանը հանդիպել է ԱՄՆ պետքարտուղարի եվրոպական և եվրասիական հարցերով տեղակալ Ֆիլիպ Ռիքերի հետ (տեսանյութ) Գաբրիել Սարգսյանը դարձավ Եվրոպայի արագ շախմատի չեմպիոն Նորբերտո Բրիասկո Բալեկյանը` «Բոկա Խունիորս»-ի ուշադրության կենտրոնումՄոսկվա-Երևան չվերթն իրականացնող ինքնաթիռը Դոնի Ռոստովում հարկադրաբար վայրէջք է կատարել Կանխվել է քաղաքացու ինքնասպանության փորձը ԱԳ նախարարի տեղակալն ընդունել է Գվատեմալայի պատվիրակությանը Բերեզովսկին կհեռանա «Սոչի»-ի գլխավոր մարզչի պաշտոնակատարի պաշտոնից Գնումներ՝ առանց մրցույթի. որտե՞ղ փնտրել կոռուպցիոն ռիսկերըՖուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահի պաշտոնում առաջադրվել է 3 թեկնածու

Չապականե′նք այդ տաճարները․ Սամվել Ֆարմանյան

ԱԺ նախկին ՀՀԿ-ական պատգամավոր Սամվել Ֆարմանյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է․ 

«Առաջնորդների պատմական դերի գնահատման ու հայոց պատմության մեր դասագրքերի մասին...

Սոցիալական ցանցերում, մամուլում կամ մեր առօրյայում հաճախ ենք խոսում այս կամ այն առաջնորդի պատմական դերի մասին, առանձնացնում հերոսների ու հակադրում հակահերոսներին: Երբեմն էլ դա արվում է տեղի ունեցող իրադարձությունների թարմ հետքերով, դրանց տպավորության ազդեցությամբ: Նման գնահատումներն ու ընդհանրացումները ամեն ինչ են, բացի լրջմիտ լինելուց: Ահա, թե ինչու:

Ընդհանրապես, առաջնորդների դերը պատմության մեջ անաչառորեն գնահատելու համար նախևառաջ անհրաժեշտ է ժամանակի բավարար հեռավորություն: Միայն ժամանակային բավարար խզվածքն է, որ հնարավորություն է տալիս անաչառորեն գնահատել պատմության այս կամ այն էպոխան, այդ էպոխայում կառավարած այս կամ այն առաջնորդին: Օրինակ, գիտական լուրջ ավանդույթներ ու համաշխարհային ճանաչում ունեցող շատ համալսարաններում, անթույլատրելի է համարվում գիտական հետազոտության առարկա դարձնել մի պատմափուլ, որից գոնե դեռ 30-50 տարի ժամանակ չի անցել: Ինչու՞: Որովհետև գոնե այդքան ժամանակ անհրաժեշտ է շատ երկրներում արխիվացված փաստաթղթերի հանրայնացման` բացվելու համար: Դա վերաբերում է առաջին հերթին երկրի ղեկավարների ախիվներին: Իսկ առանց աղբյուրների պատշաճ համադրման, որևէ եզրակացություն չի կարող լինել ամբողջական/անաչառ: Այս առումով, դեռ երկվա կամ այսօրվա դեպքերն ու դեմքերը գիտական հետազոտության ու վերլուծության առարկա կարող են դառնալ գիտական այլ դիսցիպլինաների կողմից` քաղաքագիտություն, սոցիոլոգիա և այլն: Բայց ոչ երբեք` պատմագիտության:

Բացի այդ, ժամանակակից ժողովրդավարություններում գոնե այդքան ժամանակ է անհրաժեշտ, որպեսզի ընթացիկ քաղաքականությունը կտրվի դրան նախորդած քաղաքական ցիկլից, ինչը հնարավորություն է տալիս այդ էպոխայի, այդ էպոխան մարմնավորող առաջնորդներին տրվող գնահատականները առավելագույնս դուրս դնելու ընթացիկ քաղաքական նպատակահարմարության ազդեցությունից:

Այս տեսանկյունից, երբ ժամանակ առ ժամանակ հանրային/քաղաքական քննարկումների ու բանավեճերի առարկա է դառնում հայոց պատմության դպրոցական դասագրքերի բովանդակությունը, կարծում եմ, հիմնական պատճառը պետք է փնտրել հենց այստեղ` վերևում շարադված սկզբունքներից շեղման տիրույթում: Մեր դասագրքերում պատմության շարադրանքն այսօր բերված է մինչև համարյա մեր օրերը, ինչը սխալ է: Վստահ եմ, հայոց պատմության դասագրքերում դեպքերի շարադրանքը պետք է հասցնել միայն մինչև Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակումը` 1991 թ. (շատ համառոտակի Արցախյան ազատամարտը` 1991-1994թթ., ներառելու գաղափարը ևս դիտարկելի է):

Իսկ ընդհանրապես, որևէ առաջնորդի պատմական դերակատարության գնահատականների հիմքում պետք է նախևառաջ դնել տվյալ առաջնորդի` պատմության (ժամանակի/անցյալի/ապագայի) ընկալման չափումները: Էդ առումով, իմ կարծիքով, երեք չափում կարող ենք առանձնացնել, հետևաբար և առաջնորդների երեք տիպ:

Առաջինը դա, պատկերավոր ասած, պատմության կարճ կամ «լրագրողական ընկալումն» է. դա այն է, երբ առաջնորդը իր պատմական առաքելությունը տեսնում է իրեն տեսանելի կարճ, հատվածական ժամանակային սահմաններում: Ժամանակի ու պատմության «լրագրողական» ընկալումը առաջնորդներին «ստիպում» է սեփական առաքելությունը տեսնել ժամանակային այնպիսի միջակայքում, որքան, պատկերավոր ասած, կյանք ունի «լրագրողական նյութը»: Պատմության վերջնահաշվարկում նման առաջնորդները տիպաբանորեն, գրեթե առանց բացառության, գնահատվում են իբրև ձախողված: Նման օրինակներով հարուստ է և մեր և համաշխարհային պատմությունը: Անուններ չեմ նշում միտումնավոր:

Առաջնորդների կողմից պատմության ընկալման երկրորդ չափումը կարող ենք պատկերավոր կոչել «տնտեսական»: Դա այն է, երբ պատմությունը/ժամանակը առաջնորդների կողմից ընկալվում են հանրային կացութաձևի կամ տնտեսական որոշակի ցիկլի համատեքստում, ինչը համաշխարհային փորձից ելնելով 50-100 տարվա տեսլական է ենթադրում: Պատմության ու ժամանակի, առաքելության նման ընկալում ունեցող առաջնորդները, սովորաբար, պատմության վերջնահաշվարկում գնահատվում են իբրև բարեփոխիչներ` ներկայացվելով դրական լույսի ներքո: Առաջնորդների այս տիպը մեր ու համաշխարհային պատմության ամենահաճախ հանդիպող տեսակն է: Կրկին, անուններ չեմ նշում միտումնավոր:

Ու վերջապես, առաջնորդների կողմից պատմության ու ժամանակի երրորդ ընկալումը դա քաղաքակրթական ընկալումն է, երբ առաջնորդները իրենց առաքելությունը և իրենց կողմից վարվող քաղաքականությունն ու նախաձեռնությունները «տեսնում» են ժամանակային շատ ավելի երկար հորիզոնում, որտեղ հարյուրամյակներ ու հազարամյակներ է պահանջվում քաղաքակրթությունների ծննդի, զարգացման, տրանսֆորմացիայի կամ անկման համար: Համաշխարհային պատմության փորձից ելնելով նման առաջնորդները ժամանակաստեղծ են, նրանք են, որ բեկում են պատմության ընթացքը և այլն: Մեր, իսկ պատմության նմանատիպ առաջնորդներից էին, օրինակ Արտաշես Ա-ն, Վռամշապուհը և այլն:

Երբ խոսում ենք այս կամ այն առաջնորդի «պատմական առաքելության», «պատմական դերի» և նման վեհ բաների մասին, հիշենք, որ էդ պատմությունն էլ գիտություն է, գիտություն է ժամանակի ու հայրենիքի մասին` իր գիտական մեթոդներով, իր գիտական ապարատով և հեչ պարտադիր չէ ժամանակի ամեն մի «անցորդի» երկու բաժակի կամ մարիխուանայի ազդեցությամբ պատմական առաքելություն ու դերակատարություն վերագրել.... Դա թեթևամտություն է... Մի՛ մտեք պատմության տաճարը: Պատմությունն էլ, լեզվի նման սուրբ բան է: Չապականե′նք այդ տաճարները... ամենաբարդ պահերին հենց այդ տաճարներն են մեզ էլի միավորելու»:

Լրահոս
7 Դեկ
«Ռոմա»-ն ոչ-ոքի խաղաց, Մխիթարյանը մասնակցեց հանդիպմանը (տեսանյութ)Ջիջի Հադիդը՝ Chanel-ի գովազդային արշավում (լուսանկարներ)Դաստիարակը դաժան ծեծի է ենթարկել աուտիզմ ունեցող երեխային (տեսանյութ)Վիկտորյա ջրվեժը ցամաքել է (լուսանկարներ, տեսանյութ) ՀՖՖ-ն հրաժարվեց գրանցել Արսեն Աղաջանյանին՝ որպես Ֆեդերացիայի նախագահի թեկնածու. Տիգրան ՀակոբյանՄնացականյանը հանդիպել է ԱՄՆ պետքարտուղարի եվրոպական և եվրասիական հարցերով տեղակալ Ֆիլիպ Ռիքերի հետ (տեսանյութ) Օրենսդիր և գործադիր իշխանությունների կողմից ճնշումներ կան դատական համակարգի վրա. Վերաքննիչ քրեական դատարանի նախագահ. Փաստինֆո Բռնցքամարտիկ Դավիթ Ավանեսյանն իր անգլիացի մարզչին սովորեցրել է հայերեն բարևել (տեսանյութ)Ալյոնա Սվիրիդովան խոստովանել է՝ ինչու չի ամուսնանում հայազգի ընկերոջ հետ Անի Լորակը ներկայացրել է իր նոր տեսահոլովակն ու «նոր» կազմվածքը (տեսանյութ)Մոսկվայում աճուրդի կդնեն կալանավայրից Փարաջանովի գրած նամակները Հանդիսատեսներին հիասթափեցրել Է «Մուլան» ֆիլմի նոր թրեյլերը (տեսանյութ) Ռուսաստանում արյան «լիճ» են հայտնաբերել (տեսանյութ)Ժիրայր Սեֆիլյանը բարձրաձայնում է երկրի ներսում հեղաշրջման վտանգի մասին (տեսանյութ)Իգոր Նովիկովի անվան ժամանակակից հնգամարտի ասոցիացիան հայտարարություն է տարածել Գաբրիել Սարգսյանը դարձավ Եվրոպայի արագ շախմատի չեմպիոն Գնացեք գրադարան, կարդացեք ու իմացեք, թե ով է եղել Նժդեհը. ԶատուլինՎերակառուցվել է «Ղալթախչի» երկաթուղային կայարանը «Հայկական եկեղեցիները շատ չեն լինում». ամերիկացի բլոգերը Հայաստանը համարում է իր երկրորդ տունը (տեսանյութ)Արմեն Սարգսյանը ներկա է գտնվել «Գյումրի, իմ սեր» խորագրով համերգին Հարգե՛ք մեր ժողովրդի իրավունքները. Արայիկ Հարությունյանը դիմել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարին Սա սահմանամերձ համայնքներից աշխատուժի արտահոսքը կանգնեցնելու գործուն առաջարկ է. Հայկ Սարգսյան Պուտինը Իսրայելի վարչապետի հետ քննարկել է Սիրիայի հարցը Նորբերտո Բրիասկո Բալեկյանը` «Բոկա Խունիորս»-ի ուշադրության կենտրոնումՖրանսիայի Բանդոլ քաղաքում պղծել են հայկական խաչքարը Ղրղզստանի նախկին վարչապետը դատապարտվել է 15 տարվա ազատազրկման Վարչապետ Փաշինյանը և տիկին Աննա Հակոբյանը ներկա են գտնվել Հովհաննես Չեքիջյանի 91-ամյակի համերգին «Անչափահաս ոչնչություններ» . Լարիսա Գուզեևան հիստերիայի մեջ է ընկել (լուսանկար)Մոսկվա-Երևան չվերթն իրականացնող ինքնաթիռը Դոնի Ռոստովում հարկադրաբար վայրէջք է կատարել Հայկ Մարությանը հանդիպել է ճապոնացի գիտնական Տակեո Կանադեի հետՇնաձուկն օգնություն է խնդրել ձկնորսներից (տեսանյութ)Կանխվել է քաղաքացու ինքնասպանության փորձը Նաիրա Զոհրաբյանն արժանացել է «Տարվա կին քաղաքական գործիչ» մրցանակին Հայտնի է տարվա ամենասեքսուալ տեսահոլովակը (տեսանյութեր)Բացահայտվել է 30-ամյա կնոջ դանակահարման դեպքը (տեսանյութ) Գաճաճ մուկը շրջել կուզե մեծ սարը. Էդուարդ Շարմազանով Ալեք Բոլդուինի դուստրը ներքնազգեստով լուսանկարներ է հրապարակելԱԳ նախարարի տեղակալն ընդունել է Գվատեմալայի պատվիրակությանը Բերեզովսկին կհեռանա «Սոչի»-ի գլխավոր մարզչի պաշտոնակատարի պաշտոնից «Իմ երազած պետությունը». Արայիկ Հարությունյանը լուսանկար է հրապարակել Սա տեղի է ունենում մեր օրերում, համաշխարհային ժողովրդավարության բաստիոն հռչակված Հայաստանի Հանրապետությունում. ՂազինյանԳնումներ՝ առանց մրցույթի. որտե՞ղ փնտրել կոռուպցիոն ռիսկերը91-ամյա Հովհաննես Չեքիջյանը` դիրիժորական վահանակի մոտ. Փաշինյան (տեսանյութ) Փրկարարներն ուղղել են Իրանի քաղաքացու վարած և ճանապարհը փակած բեռնատարի կցորդիչը (տեսանյութ) Սերժ Սարգսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը հակասում է գործառութային անձեռնմխելիության սկզբունքին․ Գոհար Մելոյան ՀՖՖ գործկոմի անդամության թեկնածուները Ռուսաստանի հավաքականի հոկեյիստը հրապարակել է իր կնոջ դավաճանության կադրերը (տեսանյութ)ՔԿՀ-ների ծառայողները մեծ թվով արգելված իրեր են հայտնաբերել խուզարկությունների արդյունքում (լուսանկարներ) Ավելի քան 10 000 ՀՀ քաղաքացու ճակատագիրը մնում է անորոշ․ Գևորգ Գորգիսյան Ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահի պաշտոնում առաջադրվել է 3 թեկնածու
Ամենադիտված
Ափսեն կոտրեցին, մեղրը` կերան. գեյ զույգն ԱՄՆ-ում հայկական ավանդույթներով շքեղ հարսանիք է արել (ֆոտոշարք, տեսանյութ) Տղե՛րք, ձեր ու ձեր ընտանիքների կոկորդներին է մնալու. Հայկ ՍարգսյանՏրամադրում եմ նկարս իմ տղամարդու հետ. Թեհմինա Վարդանյան (լուսանկար)Կասեցվել է պահածոների արտադրամասի գործունեությունը (լուսանկարներ) Խանդոտ տղամարդը գնդակահարել է սիրելիին ռեստորանում (տեսանյութ)«Դալմա մոլի» մոտակայքում կայանված մոտ 15 մեքենայից կատարվել է զանգվածային կողոպուտ. ահազանգԱրա, բ-ի տղա, էդ դու «ես» չունե՞ս. Վահրամ ՍահակյանՍերժ Սարգսյանին շտապ հիվանդանոց տեղափոխելու մասին «Եթե դու ինձ չսիրես՝ հենց այս գիշեր ես կմեռնեմ»․ Ալեքսանդր ԲաբասյանԱղջի՛կ ջան, կարա՞ս հանգստանաս․ Գագիկ Ծառուկյանը՝ լրագրողին (տեսանյութ)
Աշոտ Բոլյանի սպանության վայրից տեսանյութեր են հրապարակվել Սամվել Ալեքսանյանի որդին համակրում է վարչապետի դստերըԱփսեն կոտրեցին, մեղրը` կերան. գեյ զույգն ԱՄՆ-ում հայկական ավանդույթներով շքեղ հարսանիք է արել (ֆոտոշարք, տեսանյութ) Թաթուլ Ավոյանի երգը` նվիրված Նորատուսցի Ալիկին (տեսանյութ) Հիվանդանոցից փախուստի դիմած դատապարտյալը գաղութում հայտնի է «Մաուգլի» մականվամբ. ինչպես են ընթանում որոնումները«Մեռնել գուզեմ, մա՛մ, ընձի ներեք». Գյումրիում երիտասարդը ինքնասպան է եղելՏղե՛րք, ձեր ու ձեր ընտանիքների կոկորդներին է մնալու. Հայկ Սարգսյան«Սաթենիկը չի ստում». ակնաբույժը ապացուցում է՝ Սաթենիկի աչքերից բյուրեղներ են թափվում (տեսանյութ)Տրամադրում եմ նկարս իմ տղամարդու հետ. Թեհմինա Վարդանյան (լուսանկար)«Ժողովուրդ». Մոսկվայում սպանվել է Մասիվցի Անդիկի սպանության կազմակերպիչը
Հայաստանում 18-ը լրանալուն պես բոլոր աղջիկների կուսաթաղանթը պետք է հեռացվի. Լյուսի Քոչարյան«Վերքը չի անցնում». Լիլիթ ՄուրադյանԱշոտ Բոլյանի սպանության վայրից տեսանյութեր են հրապարակվել Սամվել Ալեքսանյանի որդին համակրում է վարչապետի դստերըՍարսափելի կադրեր՝ Սանկտ Պետերբուրգի Լերմոնտովյան պողոտայում տեղի ունեցած վթարից (տեսանյութ)Ինչպես Անահիտ Բախշյանն անհարմար դրության մեջ գցեց Նիկոլ Փաշինյանին և Ալեն Սիմոնյանին (տեսանյութ)Սպիտակցի Հայկոն` «օդերով». կադրերը հայտնվել են համացանցում (տեսանյութ)Ափսեն կոտրեցին, մեղրը` կերան. գեյ զույգն ԱՄՆ-ում հայկական ավանդույթներով շքեղ հարսանիք է արել (ֆոտոշարք, տեսանյութ) Հերթական հերոսությունը Երևանի ճանապարհներին՝ NIVA-ի վարորդից (տեսանյութ)Թաթուլ Ավոյանի երգը` նվիրված Նորատուսցի Ալիկին (տեսանյութ)