«Այդ ի՞նչ թաքուն գործարք պետք է լինի, ասենք՝ Արցախը պետք է ծախե՞նք»․ Դավիթ Բաբայան Կոչ եմ անում ուշքի գալ, իջնել ամպերից, հրաժարվել ամենագետի բարդույթից․ իմքայլական նախկին պատգամավոր Հանրայինի գործադիր տնօրենի թափուր պաշտոնի համար հավակնում են 4 թեկնածու Երևանի էներգաարդյունավետության ծրագրով կհիմնանորոգվի 15 մանկապարտեզ Վարչապետը պետք է պարզաբանում տա ԱԺ-ին. Էդմոն Մարուքյան Ազնիվ են այն պատգամավորները, ովքեր, անհամաձայնություն ունենալով գործադիրի որոշումների հետ, վայր են դնում մանդատը․ Խաժակյան Թուրքիայում քրդամետ կուսակցության 82 անդամի նկատմամբ ձերբակալման որոշում է կայացվել ԱԻ նախարարը ներկայացրել է նորանշանակ տեղակալին Ցավալի է, որ այդ «ամենի գինը» վճարում է ձայնից զրկված Ադրբեջանի ժողովուրդը. Աննա Նաղդալյան Հավատում եմ, որ 18 տարեկան պատանիները կարող են շատ բան անել․ Արմեն Սարգսյան 

Դավիթ Հարությունյանը ՍԴ դատավորների վաղ կենսաթոշակի անցնելու նախագծի վերաբերյալ փաստարկներ է ներկայացրել

Քաղաքական

Արդարադատության նախկին նախարար Դավիթ Հարությունյանը Pastinfo.am–ում որոշ դիտարկումներ է ներկայացրել Սահմանադրական դատարանի դատավորներին վաղաժամ կենսաթոշակի ուղարկելու նախագծի վերաբերյալ։

Արդարադատության նախարարը 2019թ. դեկտեմբերի 9-ին Ազգային ժողովում ներկայացրեց «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքում լրացում կատարելու մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքի նախագիծը, որով առաջարկվում է մինչև 2018 թվականի ապրիլ ամիսը նշանակված՝ սահմանադրական դատարանի դատավորների համար ներդնել վաղ կենսաթոշակի կառուցակարգը: Մասնավորապես, նախատեսվում է, որ այդ դատավորները, որոնք յոթն են, օրենքի ուժի մեջ մտնելուց հետո 2 ամսվա ընթացքում հրաժարական ներկայացնելու դեպքում մինչև իրենց համար Սահմանադրությամբ սահմանված պաշտոնավարման տարիքը լրանալը կստանան կենսաթոշակ՝ հրաժարականի պահին ստացած պաշտոնային դրույքաչափի ու հավելավճարի չափով:

Արդարադատության նախարարը Ազգային ժողովի նիստում նախագծի անհրաժեշտությունը փորձեց հիմնավորել մի շարք հակասական փաստարկներով, որոնք հնչել էին նաև Կառավարության նիստում նախագծի քննարկման ժամանակ:

Ստորև ներկայացնում եմ արդարադատության նախարարի փաստարկները և դրանց վերաբերյալ իմ դիտարկումները:

Փաստարկ 1. Սահմանադրական դատարանի դատավորների վաղ կենսաթոշակի ինստիտուտը նորություն չէ ՀՀ իրավական համակարգում, և գործող «Սահմանադրական դատարանի մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 88-րդ հոդվածի 4-րդ մասում նախատեսված է նման հնարավորություն:

Նախագծի և գործող կարգավորման էական տարբերությունը նրանում է, որ գործող նորմը վաղ կենսաթոշակի գնալու իրավունք նախատեսել է միայն այն դատավորների համար, ովքեր 2015թ․ սահմանադրական փոփոխությունները ուժի մեջ մտնելու պահի դրությամբ առնվազն 12 տարի պաշտոնավարել են ՍԴ դատավորի պաշտոնում (այս պահին այդ կարգավիճակն ունեցող երկու դատավոր կա՝ Հրանտ Նազարյանը և Ֆելիքս Թոխյանը)։ Գործող կարգավորումը իսկապես տրամաբանական է և արդարացված ՍԴ դատավորների կարգավիճակի միասնականացման տեսանկյունից, քանի որ 2015թ․ սահմանադրական փոփոխություններից հետո ընտրված ՍԴ դատավորների պաշտոնավարման առավելագույն ժամկետը 12 տարի է։ Տարածել նման մոտեցումը այն դատավորների վրա, որոնք պաշտոնավարում են 12 տարուց պակաս, որևէ առումով հիմնավորված չէ:

Անհրաժեշտ է նաև նկատի ունենալ, որ ՍԴ դատավորների կարգավիճակի տարբերակումը՝ ըստ հին ու նոր դատավորների, հակասում է Վենետիկի հանձնաժողովի մոտեցմանը, որտեղ հստակ արձանագրված է, որ ՍԴ բոլոր դատավորները, անկախ այն հանգամանքից՝ նրանք նշանակվել են Սահմանադրության 2015թ․ փոփոխությունները ուժի մեջ մտնելուց առաջ, թե հետո, պետք է օգտվեն միևնույն կարգավիճակից (հանձնաժողովի կարծիքի 60-րդ կետ 1-ին նախադասություն, CDL-AD(2019)024)։

Հարկ եմ համարում ուշադրություն հրավիրել նաև մեկ այլ հանգամանքի վրա։ Եթե գործող օրենքը վաղ կենսաթոշակի անցնելու պարագայում նախատեսում է միայն «Պետական պաշտոններ զբաղեցրած անձանց սոցիալական երաշխիքների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով և չափով կենսաթոշակ (որն ավելի ցածր է, քան դատավորի պաշտոնում նրա աշխատավարձն ու հավելավճարները), ապա նախագիծը վաղ հրաժարական ներկայացնող դատավորներին տրամադրում է անհամեմատ ավելի մեծ «պարգև»՝ կենսաթոշակ, որը հավասար է հրաժարականի պահին դատավորի ստացած պաշտոնային դրույքաչափին և հավելավճարներին։

Փաստարկ 2. Նախագծի նպատակը 2015թ. փոփոխություններով Սահմանադրությամբ սահմանված սահմանադրական դատարանի մոդելը կյանքի կոչելն է:

Դեռևս Կառավարության նիստում նախագծի քննարկման ժամանակ, ինչպես նաև նախագծի ընդունման անհրաժեշտության հիմնավորումներում ի հայտ են գալիս միմյանց հակասող հիմնավորումներ։ Մի կողմից՝ նախագծի ընդունման հիմնական անհրաժեշտությունը Կառավարության կողմից պայմանավորվում է 2015թ. խմբագրությամբ Սահմանադրությամբ սահմանված սահմանադրական դատարանի մոդելը կյանքի կոչելու անհրաժեշտությամբ։ Առանց որևէ իրավական հիմքի, անտեսելով Սահմանադրության 213-րդ հոդվածը, Կառավարությունը պնդում է անում, թե 2015թ․ Սահմանադրության փոփոխություններով ներդրվել է սահմանադրական դատարանի «մոդել», որը պետք է անհապաղ կյանքի կոչվեր, սակայն «իրավակիրառ պրակտիկայի» բերումով իբրև թե կյանքի չի կոչվել։ Իրականում սահմանադիրը գիտակցաբար ելել է այն հանգամանքից, որ Սահմանադրական դատարանի նոր մոդելը պետք է կյանքի կոչվի աստիճանաբար, ժամանակի ընթացքում, որպեսզի հնարավոր չլինի ամբողջ ՍԴ կազմը ձևավորել միանգամից և միայն մեկ գերակա քաղաքական ուժի կողմից։

Սահմանադրության 213-րդ հոդվածը նույնքան պարտադիր է օրենսդրի համար, որքան սահմանադրական դատարանի ձևավորման նոր կարգը նախատեսող Սահմանադրության հոդվածը, ուստի հակասահմանադրական և անթույլատրելի է օրենքով սահմանադրի կամքի նման խեղաթյուրումը։

Փաստարկ 3. Նախարարի կողմից որպես փաստարկ նաև հղում է կատարվում միջազգային փորձին: Վկայակոչվում է Վրաստանի, Ռուսաստանի Դաշնության, Ուկրաինայի, Դանիայի և Ավստրալիայի փորձը։ Միևնույն ժամանակ նախարարը պնդում է, որ նախագծով առաջարկվող մոդելը «ամբողջությամբ համընկնում է» Վրաստանի մոդելի հետ։

Դեռևս Նախագծի վերաբերյալ ներկայացված սկզբնական պարզաբանումներում միջազգային փորձի առումով որպես լավագույն օրինակ արդարադատության նախարարության կողմից մատնանշվում էին Լեհաստանը և Հունգարիան, որտեղ ներդրվել էր պարտադիր վաղ կենսաթոշակի ինստիտուտը: Նախարարության կողմից մատնանշված փորձը չդիմացավ քննադատության և հետագայում նախարարությունը հրաժարվեց Լեհաստանի և Հունգարիայի փորձը վկայակոչելուց: Սակայն սկսեցին հղումներ արվել այլ երկրների փորձին: Ցավոք, պատկերը կրկնվեց և միջազգային փորձը ներկայացվելիս խեղաթյուրվեց այնպես, ինչպես նախկինում՝ Լեհաստանի և Հունգարիայի պարագայում:

Այսպես, Ռուսաստանի Դաշնությունում և Ուկրաինայում  առկա կարգավորման և Կառավարության կողմից առաջարկվող նախագծի էական տարբերությունը նրանում է, որ նշված երկրներում վաղ կենսաթոշակի ինստիտուտը գործում է բոլոր դատավորների համար, գործում է առանց ժամկետային սահմանափակման և նախատեսում է միայն միանվագ վճար և կենսաթոշակ և ոչ թե աշխատավարձի պահպանման իրավունք։

Դանիայում բոլոր դատավորների պաշտոնավարման տարիքը լրանում է 70 տարեկանում։ Սակայն, հաշվի առնելով կենսաթոշակային ընդհանուր տարիքը, Դանիայում սահմանադրական մակարդակով նախատեսվել է, որ ընդհանուր կենսաթոշակային տարիքի հասած դատավորները (ընդ որում՝ խոսքը գնում է բոլոր դատավորների մասին) իրավունք ունեն հրաժարական տալու և մինչև 70 տարեկանը ստանալու հրաժարականի պահին ստանալիք աշխատավարձի չափով դրամական ապահովում: Այսպիսով, Դանիայում առկա է սահմանադրական կարգավորում և խոսքը գնում է միայն 65 տարին լրացած դատավորների մասին, ուստի Դանիայի օրինակը որևէ առնչություն չունի ներկայացված նախագծի հետ։

Փաստարկ 4. Որպես հիմնավորում նշվում է նաև Վենետիկի հանձնաժողովի՝ նախագծի վերաբերյալ արտահայտած կարծիքը:

Վենետիկի հանձնաժողովի կարծիքում կառանձնացնեի երկու կարևոր տարր` կամավորությունը և ընթացիկ դատական գործընթացների վրա ազդելը:
Ազգային ժողովում որևէ հիմնավորում չբերվեց, թե ինչպես են բավարարվում այս երկու պայմանները: Թերևս պատճառն այն է, որ նման հիմնավորումներ ուղղակի գոյություն չունեն, քանի որ վաղ կենսաթոշակից օգտվելու հնարավորությունը սահմանափակելով խիստ սեղմ ժամկետով՝ երկու ամսով, նախագծի հեղինակները այդ երկու պայմանները դարձրին ֆիկցիա։ Անգամ Վրաստանում կիրառված և հիմնովին քննադատված մոտեցումը նախատեսում էր դրանից օգտվելու ավելի երկար ժամկետ՝ մեկ տարի։

Նյութն ամբողջությամբ՝ սկզբնաղբյուրում։

Հետևե՛ք -ին Youtube-ում`
Դատարանը հրապարակում է Գագիկ Ծառուկյանի խափանման միջոցի վերաբերյալ որոշումը. ուղիղ Պատգամավորն առցանց հանդիպման ժամանակ համբուրել է սիրուհու մերկ կուրծքը (տեսանյութ, լուսանկարներ)Տիգրան Ուլիխանյանը կնշանակվի ՊՎԾ պետի ԺՊ«Կովկաս-2020» զորավարժությունների հիմնական փուլն ավարտվեց. ՊՆ խոսնակ Տեսա՞ք, թե հայ ժողովրդի թիկունքում ինչ դավաճանության է գնացել. Միհրան ՀակոբյանԱնֆիսա Չեխովան ամբողջովին մերկացել է տեսախցիկի առջև (լուսանկար)Ուզում ես Հռոմի Պապ ընտրվիր, գործածդ մեղքերի համար պատժվելու ես. Աշոտյանը` ՓաշինյանինՈւնենալով ժողովրդի լիարժեք աջակցությունը՝ մեր կառավարությունը վճռական է իրականացնելու բարեփոխումների իր հավակնոտ օրակարգը. վարչապետԱշխարհի ամենաբարձր ջրվեժը՝ Անխելը (լուսանկարներ)Ոստիկանները բերման ենթարկեցին «Այլընտրանք» ՀԿ ղեկավար Նարեկ Մանթաշյանին և առգրավեցին դագաղըՀավաքարարն առաջադրվել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակիՏիգրան Ուլիխանյանը ևս վայր է դնում մանդատը. ՀԺ«Թամրազյան ջան. հարգանքներս, ընկե՛րս». Արթուր Ալեքսանյանը՝ ԿԳՄՍ նախկին փոխնախարարին «1240 մահը Նիկոլ Փաշինյանի վզին է». բողոքի ակցիա` Կառավարության շենքի դիմաց (տեսանյութ)Ադրբեջանի իշխանությունները հետևողականորեն օգտագործում են հակամարտությունն իրենց իշխանության հարատևությունն օրինականացնելու նպատակով. Նիկոլ ՓաշինյանԻնչպես ՍԴ թնջուկը պառակտեց «Իմ քայլը»Երբ Ծառուկյանը քաղաքական հայտարարություններ է անում, դրան հետևում են կոնկրետ գործողություններ. պաշտպան (տեսանյութ) Ո՞ւմ կառավարման շրջանում են ՀՀ-ԱՄՆ հարաբերությունները եղել առավել բարձր մակարդակիՄինչդեռ վարչապետն ասում էր, որ ՍԴ ճգնաժամն ավարտվել է. Էդմոն Մարուքյան«Կամ քաղաքական անմեղսունակություն կամ ... »Ես ինչ ասել եմ, իմ ասածներից որևէ բան սխալ դուրս չի եկել այս պահի դրությամբ. ԹովմասյանԻնչպես է կինը գողանում սուպերմարկետի վաճառողուհու դրամապանակը (տեսանյութ)Վարչապետի մոտ քննարկվել է Հանրային ներդրումների կառավարման հայեցակարգի նախագիծը Մոմավառություն և քայլերթ՝ կորոնավիրուսի զոհերի հիշատակին. ուղիղ Այս պահին չեմ ուզում մեղավորներ փնտրել. իմքայլական պատգամավորը` Գայանե Աբրահամյանի՝ մանդատը վայր դնելու որոշման մասինԾնվել է Գոռ Հակոբյանի երրորդ որդին ՍԴ նախագահի նոր ընտրություններ կկազմակերպվեն«Իմ տրամադրությունը շատ բարձր է». հայտնի է` երբ կհրապարակվի Գագիկ Ծառուկյանի կալանքի միջնորդության վերաբերյալ որոշումը«Հայաստանի հյուրանոցների ասոցիացիա» ՀԿ-ն բաց նամակ է հղել վարչապետ Փաշինյանին Չինաստանում հրդեհ է բռնկվել Huawei-ի գործարանում (տեսանյութ)Հոկտեմբերի 1-ից ջուրը դառնում է ժամով Հայտնաբերվել է ընդանուր թվով 33,5լ անհայտ ծագման ալկոհոլային խմիչք. ՍԱՏՄ«Շունը կծել է հղի կնոջը, որն էլ բժշկի ցուցումով հղիության արհեստական ընդհատման է դիմել»Արմեն Սարգսյանը ստորագրել է մի շարք օրենքներՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետն այցելել է մարտական դիրքեր (լուսանկարներ) Արարատի մարզում տղամարդը հոսանքահարվել և տեղում մահացել էԵրվանդ Խունդկարյանը չընտրվեց ՍԴ նախագահ«Այդ ի՞նչ թաքուն գործարք պետք է լինի, ասենք՝ Արցախը պետք է ծախե՞նք»․ Դավիթ ԲաբայանԳարեգին Բ-ն ընդունեց Արցախի Ազգային ժողովի պատվիրակությանը Կոչ եմ անում ուշքի գալ, իջնել ամպերից, հրաժարվել ամենագետի բարդույթից․ իմքայլական նախկին պատգամավոր Հույս ունեի, որ այսօր Փաշինյանը մինչև վերջ կմերկացներ ալիևշինայի տարածած լուրերը․ Արտակ ԶաքարյանՀանրայինի գործադիր տնօրենի թափուր պաշտոնի համար հավակնում են 4 թեկնածու Երևանի էներգաարդյունավետության ծրագրով կհիմնանորոգվի 15 մանկապարտեզ Էկոնոմիկայի փոխնախարարը Արարատի մարզում հետևել է մթերման գործընթացին Վարչապետը պետք է պարզաբանում տա ԱԺ-ին. Էդմոն Մարուքյան Ազնիվ են այն պատգամավորները, ովքեր, անհամաձայնություն ունենալով գործադիրի որոշումների հետ, վայր են դնում մանդատը․ Խաժակյան Դիեգո Լյորենտեն «Ռեալ Սոսյեդադից» տեղափոխվել է «Լիդս»Թուրքիայում քրդամետ կուսակցության 82 անդամի նկատմամբ ձերբակալման որոշում է կայացվել ԱԻ նախարարը ներկայացրել է նորանշանակ տեղակալին Ցավալի է, որ այդ «ամենի գինը» վճարում է ձայնից զրկված Ադրբեջանի ժողովուրդը. Աննա Նաղդալյան
Ամենադիտված