ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը հորդորել է ազատել Նավալնիին «Ազիմուտ» ավիաընկերությունը վերսկսել է Ուֆայից Երևան ուղիղ չվերթները Սարդարապատի հուշահամալիրի Հայոց ազգագրության թանգարանից գողություն են կատարել Իրանն ու Թուրքիան երկաթուղային հաղորդակցության վերաբերյալ 3 նոր համաձայնագիր են կնքել Հանդիպել ենք ՀՅԴ Արցախի կառույցի անդամների հետ. Իշխան Սաղաթելյան ՃՏՊ Գյումրի-Ազատան ավտոճանապարհին․ կան տուժածներ Սյունիքի մարզում հայտնաբերվել է կնոջ դի Ոստիկանության մայոր Վահե Ղազարյանը Շուշիի ճանապարհին զանգել էր տուն, վերջին անգամ որդու հետ զրուցել (տեսանյութ) ԱՀԿ ղեկավարը նախազգուշացրել է աշխարհում «բարոյական աղետի» մոտենալու մասին Ջերմուկ քաղաքից 10 կմ արևմուտք երկրաշարժ է տեղի ունեցել 

1990թ. ապրիլի 3-ին ընդունված օրենքի դերը ԼՂՀ անկախության հռչակման գործընթացում

Հասարակություն
Ուղիղ 30 տարի առաջ՝ 1990թ.-ի ապրիլի 3-ին, ընդունվեց մի կարևոր իրավական փաստաթուղթ, որն առանցքային նշանակություն ունեցավ ԽՍՀՄ կազմում գտնվող երկրների անկախացման գործում. խոսքը թիվ 1409-1 «ԽՍՀՄ կազմից միութենական հանրապետության դուրս գալու հետ կապված հարցերի որոշման կարգի մասին» ԽՍՀՄ օրենքի մասին է, որի ընդունման նպատակի վերաբերյալ առկա է երկու հակադիր մոտեցում. 1. այն ընդունվել է ԽՍՀՄ լուծարման իրավական գործընթացն առանց ցնցումների իրականացնելու համար, 2. օրենքի ընդունումը նպատակ էր հետապնդում անկախանալու ընթացակարգը բարդացնելու միջոցով ձգձգելու ԽՍՀՄ քայքայումը:
 
Ինչպես տեսանք, սակայն, շաբաթն ուրբաթից շուտ եկավ: Օրենքի իրավաքաղաքական ենթատեքստն էր կանխել միութենական հանրապետությունների քաղաքական նկրտումներն այն ինքնավար կազմավորումների ժողովուրդների նկատմամբ, որոնք իրենց տարածքներով գտնվում էին միութենական հանրապետությունների սահմաններում:
 
Հենց նշված Օրենքի հիման վրա է իր անկախությունը հռչակել նաև Լեռնային Ղարաբաղի (Արցախի) Հանրապետությունը և իրականացրել հետագա ժողովրդավարական գործընթացները:
Այսպես, ԽՍՀՄ 1977թ.-ի Սահմանադրության 72 հոդվածը սահմանում էր, որ «Յուրաքանչյուր միութենական հանրապետություն իրավունք ունի ազատորեն դուրս գալու ԽՍՀՄ կազմից»: Հիմք ընդունելով Սահմանադրության նշված հոդվածը՝ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհուրդն ընդունել է «ԽՍՀՄ կազմից միութենական հանրապետության դուրս գալու հետ կապված հարցերի որոշման կարգի մասին» օրենքը: Հարկ ենք համարում նշել, որ ԼՂՀ անկախության հռչակման առումով շատ կարևոր է նաև ԽՍՀՄ Սահմանադրության 70-րդ հոդվածը, որում խոսվում է ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի մասին:
 
ԼՂՀ անկախության հռչակման ու պետականության կերտման փիլիսոփայությունն աչքի է ընկնում մի կարևոր առանձնահատկությամբ, ինչն էլ ամբողջ գործընթացը դարձնում է անխոցելի. անկախության ամբողջ գործընթացն իրականացվել է ԽՍՀՄ Սահմանադրությանն ու օրենսդրությանը խիստ համապատասխան, ինչին կանդրադառնանք ստորև:
 
Այսպես, ԽՍՀՄ-ում ձեռնարկված «օգոստոսյան պուտչ»-ի ձախողումից հետո՝ 1991թ.-ի օգոստոսի 30-ին, ԱդրԽՍՀ Գերագույն Խորհուրդն ընդունել է հռչակագիր «Ադրբեջանի Հանրապետության պետական անկախության վերականգնման մասին», ինչին հաջորդեց 1991թ.-ի սեպտեմբերի 2-ին Ստեփանակերտում ԼՂԻՄ մարզային և Շահումյանի շրջանային խորհուրդների համատեղ նստաշրջանի հրավիրումը, որի ընթացքում ընդունվեց «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հռչակման մասին» հռչակագիրը:
 
Ի թիվս այլ արձանագրումների` Հռչակագրի 4-րդ կետում հղում է կատարվում ԽՍՀՄ օրենսդրությանը. «Հիմնվելով ԽՍՀ Միության գործող Սահմանադրության և օրենքների վրա, որոնք ինքնավար կազմավորումներին և համահավաք ապրող ազգային խմբերին իրավունք են տալիս ԽՍՀՄ-ից միութենական հանրապետության դուրս գալու դեպքում ինքնուրույն որոշելու իրենց պետական-իրավական կարգավիճակի հարցը»: Տվյալ պարագայում հղում է կատարվել Օրենքի 3-րդ հոդված առաջին մասին, ըստ որի՝ «Իր կազմի մեջ ինքնավար հանրապետություններ, ինքնավար մարզեր և ինքնավար շրջաններ ունեցող միութենական հանրապետություններում հանրաքվեն յուրաքանչյուր ինքնավարությունում անց է կացվում առանձին: Ինքնավար հանրապետությունների և ինքնավար կազմավորումների ժողովուրդները պահպանում են ԽՍՀ Միությունում կամ նրա կազմից դուրս եկող միութենական հանրապետությունում մնալու մասին հարցի ինքնուրույն լուծման, ինչպես նաև իր պետական-իրավական կարգավիճակի մասին հարց դնելու իրավունքը»: Հիշյալ դրույթը կարելի է համարել Հռչակագրի «կորիզն» այն իմաստով, որ հենց դա է իրավական հիմք հանդիսացել ինքնորոշման իրավունքի իրացման միջոցով անկախություն ձեռք բերելու և պետություն ստեղծելու համար:
 
Հետաքրքրականն այն է, որ ադրբեջանական որոշ աղբյուրներում «կասկածի» տակ է դրվում ԼՂՀ-ի պարագայում 1990թ.-ի ապրիլի 3-ի ԽՍՀՄ օրենքի կիրառման վերաբերելիության հարցը: Սակայն ոչ մի խոսք չկա այն մասին, թե արդյո՞ք ԼՂՀ-ն խախտել է այն միջազգային իրավական ակտերի դրույթները, որոնք ընդունվել են վերոհիշյալ օրենքից ավելի վաղ. խոսքը 1966թ.-ի դեկտեմբերի 16-ին ՄԱԿ-ի կողմից ընդունված «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» և «Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրերի մասին է, որոնց 1-ին հոդվածում սահմանված է. «Բոլոր ժողովուրդներն ունեն ինքնորոշման իրավունք: Այդ իրավունքի ուժով նրանք ազատորեն սահմանում են իրենց քաղաքական կարգավիճակը և ազատորեն ապահովում իրենց տնտեսական, սոցիալական ու մշակութային զարգացումը»:
 
Նշված օրենքն իր դերակատարությունն է ունեցել ոչ միայն ԼՂՀ հռչակման, այլև հետագա ժողովրդավարական գործընթացների, մասնավորապես` անկախության հանրաքվեի նախապատրաստման ու կազմակերպման ընթացքում:
 
Այսպես, ԼՂՀ ժողովրդական պատգամավորների Խորհրդի 1991թ.-ի նոյեմբերի 27-ի 12-րդ նստաշրջանի 12-րդ նիստի որոշման 1-ին կետով որոշում է կայացվել «1991թ. դեկտեմբերի 10-ին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում անցկացնել հանրաքվե»: Ընդ որում, հանրաքվեի անցկացմանը վերաբերող որոշման մեջ հղում է կատարվել 1990թ.-ի ապրիլի 3-ին ընդունված օրենքի 3-րդ հոդվածին: Ի դեպ, հանրաքվեին միջազգային դիտորդների մասնակցությունը ևս օրենքի 5-րդ հոդվածի պահանջն էր, որի համաձայն որոշում էր կայացվել «Լեռնային Ղարաբաղի տարածք դիտորդներ հրավիրել միութենական հանրապետություններից, արտասահմանյան պետություններից և միջազգային կազմակերպություններից»:
 
1991թ.-ի դեկտեմբերի 10-ին անցկացված անկախության հանրաքվեն, որի մասնակիցների ճնշող մեծամասնությունը` 99,89%-ը, կողմ է արտահայտվել ԼՂՀ անկախությանը, իրավաբանորեն հաստատեց անկախության հռչակումը և դրեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության` որպես ինքնիշխան, ժողովրդավարական և իրավական պետության կառուցման հիմքերը:
 
 
Այսպիսով, ԼՂԻՄ-ն այն եզակի ինքնավարությունն էր, որը միութենական հանրապետությունների համար նախատեսված ընթացակարգերին համապատասխան և ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի իրացման արդյունքում ձեռք է բերել անկախություն, ինչը լիովին համապատասխանում էր ԽՍՀՄ Սահմանադրությանն ու օրենսդրությանը, մասնավորապես` հիշյալ օրենքին: Օրենքը բոլոր սուբյեկտների և դրանց կազմում գտնվող կազմավորումների համար ստեղծել է հավասար հնարավորություններ, և եթե Ադրբեջանի կամ անկախացած այլ երկրի համար օրինական է օրենքին հետևելն ու անկախանալը, ապա այն համարժեք նշանակություն ու կիրառություն ունի նաև ԼՂՀ-ի համար: Այդ է նաև պատճառը, որ մեր արևելյան հարևանի կողմից ԼՂՀ անկախության իրավաչափության վերաբերյալ հիմնավորված հակափաստարկներ չեն ներկայացվում և չեն կարող ներկայացվել:
 
 
Լեռնային Ղարաբաղի (Արցախի) Հանրապետության պետականության կերտման ու ժողովրդավարական գործընթացների երեք տասնյամյակների փորձն ու անցած ուղին վկայում են, որ Արցախը կենսունակ ու շարունակաբար զարգացող օրգանիզմ է, և առկա նախադրյալներն աստիճանաբար կնպաստեն միջազգային ճանաչմանը: Համոզված ենք, որ հիշյալ Օրենքի պահանջներին համապատասխան ԼՂՀ անկախության հռչակումը համայն հայության և արդարության ջատագով ժողովուրդների ջանքերի շնորհիվ մոտ ապագայում կարժանանա միջազգային հանրության դե յուրե ճանաչմանը:
 
 
Ավետիք Հարությունյան
 
«ԱՐՑԱԽ» գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն,
իրավաբանական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ
Հետևե՛ք -ին Youtube-ում`
«Միշտ միասին». Մարինկա Խաչատրյանի և սիրելիի նոր լուսանկարները ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը հորդորել է ազատել Նավալնիին «Ազիմուտ» ավիաընկերությունը վերսկսել է Ուֆայից Երևան ուղիղ չվերթներըՍարդարապատի հուշահամալիրի Հայոց ազգագրության թանգարանից գողություն են կատարելԻրանն ու Թուրքիան երկաթուղային հաղորդակցության վերաբերյալ 3 նոր համաձայնագիր են կնքել Նիկոլ Փաշինյանը խոստացել է իրեն սատարելու դիմաց բանտից ազատել Գուրգեն Արսենյանի հանցագործ որդուն․ Mediaport Հանդիպել ենք ՀՅԴ Արցախի կառույցի անդամների հետ. Իշխան Սաղաթելյան Ցինիզմ է՝ մի թիմ, որը փուռն ա տվել Արցախը, փուռն ա տալիս Հայաստանը, շարունակում է դատել Ռոբերտ Քոչարյանին․Կիվիրյան ՃՏՊ Գյումրի-Ազատան ավտոճանապարհին․ կան տուժածներ Սյունիքի մարզում հայտնաբերվել է կնոջ դի 53-ամյա մի տղամարդ կամավոր հանձնել է Արցախից բերված «Կալաշնիկովի» գնդացիր․ ոստիկանություն (տեսանյութ) Պետական ողջ մեքենան իներցիոն ընթացքի մեջ է՝ առանց սահմանված խնդրի եւ նպատակների․ Տիգրան Աբրահամյան Ոստիկանության մայոր Վահե Ղազարյանը Շուշիի ճանապարհին զանգել էր տուն, վերջին անգամ որդու հետ զրուցել (տեսանյութ)ԱՀԿ ղեկավարը նախազգուշացրել է աշխարհում «բարոյական աղետի» մոտենալու մասին Ջերմուկ քաղաքից 10 կմ արևմուտք երկրաշարժ է տեղի ունեցել Սահմանվել է ուսանողների ՄՈԳ-ի նվազագույն շեմը՝ ուսման վճարի մասնակի փոխհատուցման համար Արցախ է վերադարձել 49 հազար 827 փախստական Թուրք-ադրբեջանական զորավարժություններից շատ մի վախեցեք․ Անդրանիկ Քոչարյան «Հանրապետություն» կուսակցությունը ընդունում է «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության առաջարկը Թուրքիայի և Հունաստանի միջև վերսկսկվում են 2016թ․ ընդհատված բանակցությունները Հայաստանում նախատեսվում է հեշտացնել անվան փոփոխության ընթացակարգը Խաղաղության ֆոնի ներքո հակառակորդը միշտ փորձել է նախապատրաստվել հերթական սադրանքին. Սեյրան Օհանյան. Aysor.amՈ՞վ է առողջապահության նոր նախարարը և ինչո՞վ է նա հայտնիՀայաստանն այն քիչ երկրներից է, որտեղ առկա ուսուցումը հիմնական ծավալով վերականգնված է․ ԿԳՄՍ փոխնախարարԲեն Ավետիսյանն ու Դիանա Տոնոյանն ամուսանցել են (լուսանկարներ)Արա Այվազյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Սերգեյ Լավրովի հետ Չավուշօղլուն հայտնել է, թե որ պարագայում Թուրքիան կկարգավորի հարաբերությունները Հայաստանի հետԱՀ ոստիկանությունն ուժեղացված ծառայություն է իրականացնում Արցախի Նորագյուղ և Հովսեփավան համայնքներումՀայաստանի ոչ լեգիտիմ իշխանությունները որդեգրել են թուրքերի և ադրբեջանցիների մեթոդները՝ ստել հայ ժողովրդին. ՄինասյանՏիգրան Ավինյանի գրասենյակը պարզաբանել է գերիների թվական տվյալները չհրապարակելըՄարտակերտում ադրբեջանցիները կրակել են հայ գյուղացու ուղղությամբ և գողացել նրա 7 գլուխ անասունը. ֆեյսբուքյան օգտատերՀեղափոխությունից հետո որքա՞ն բիզնես է բացվել և փակվել Հայաստանում«Մի օր... այ այսպիսի արևոտ մի օր նորից կգանք քեզ մոտ». Արփի ԳաբրիելյանՆիկոլ Փաշինյանի առողջական վիճակը վատացե՞լ է. Iravunk.com Դրմբոն գյուղի բնակիչները ճանապարհից օգտվելու խնդրանքով դիմել են Մուրադովին (տեսանյութ)Մեղրիի Ազատ տնտեսական գոտում քննարկել ենք շուտափույթ գործարկման հնարավորությունները. էկոնոմիկայի նախարարՀՀ առողջապահության նախարարությունն ամփոփել է 2020 թվականըՀՀ ՍԴ նախագահը հեռախոսազրույց է ունեցել իր ռուս գործընկերոջ հետԱդրբեջանը թարմացրել է իր զոհերի թիվը Ինչպես են ադրբեջանցիներն անարգել շարժվում դեպի Շուշի. արխիվային տեսանյութ «Հայփոստ»-ը սահմանել է նոր սակագներ արտերկիր առաքվող գրքերի համար. հարցը քննարկվեց ՀՀ ԿԳՄՍՆ-ում Հրապարակվել են Հայաստանի քաղաքացիների համար Ռուսաստան մուտք գործելու կանոնները «Այբ» կրթական հիմնադրամը դիմել է դատարան Երևանում կառուցվում է 250 մեգավատտանոց կոմբինացված ցիկլով էլեկտրակայան16-18 տարեկան երեխաները կունենան նույն իրավունքը, ինչ չափահասները. «Իմ քայլի» պատգամավոր Ինչ կենսագրություն ունի առողջապահության նորանշանակ նախարարը «Ոչ մեկը չպետք է մոռացվի, ոչ մեկի երազանքը չպետք է անէանա». ԵՊՀ-ականները նոր նախաձեռնություն են սկսում «Արմավիր» ՔԿՀ կալանավորը չի ենթարկվել ծառայողների պահանջներին, փորձել է գոտկատեղում թաքցված փաթեթն աննկատ նետել հատակին ՊԲ-ն հերոսական դրվագներ է ներկայացնելԿոտայքի մարզի Առինջ գյուղում վթարի է ենթարկվել 58 համարի ավտոբուսը
Ամենադիտված