Группа компаний «Галакси» отмечает 22-летие со дня основания: вечер рок-музыки в классическом исполнении для сотрудников и партнеров Основа сильного государства-это мощная экономика и профессиональное управление. Поздравление Армана Варданяна Благодаря помощи Карена Варданяна в 105 млн драмов, Ереванский ботанический сад возродится. Жители Панджшера боятся, что начнут умирать от голода Нам стоит поучиться дипломатии у Израиля «Поколение Америя 13» - твой шанс изменить мир к лучшему Армянские виноделы вернулись с международного конкурса MUNDUS VINI 2021 с 9 высшими медалями, из которых 6 золотых и 2 серебра привезлa винодельня Armenia Wine Мигрантам упрощают трудоустройство в России Гуманизм и духовные ценности вечны. ТРАНСФОРМАЦИЯ И ДОВЕРИЕ ИГРАЮТ ВАЖНУЮ РОЛЬ ДЛЯ ДОСТИЖЕНИЯ УСПЕХА В СОВРЕМЕННОЙ БАНКОВСКОЙ СФЕРЕ 

Պատմական մի ստոր կեղծիքի մասին. Արմեն Այվազյան

Блогосфера
Պատմաբան, քաղաքագիտության դոկտոր Արմեն Այվազյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է. 
 
«Երեկ Ավարայրի ճակատամարտի 1570-ամյակն էր։ Այդ մասին Դիմատետրի իմ էջին գրելուց հետո, մեկ ուրիշի էջին կարդացի մեզանում տարիներ ի վեր շրջանառվող այն կեղծ պնդումը, ըստ որի՝ Ավարայրի ճակատամարտն իբր նույնիսկ չի էլ եղել, քանի որ... այդ մասին պարսկական պատմագրության մեջ որևէ տեղեկություն չկա։ Ցավոք սրտի, մերձպատմագիտական շրջանակների կողմից, թշնամաբար թե թյուրիմացաբար, առաջ քաշվող այս «հարցադրումը» մինչ օրս մնացել է անպատասխան՝ գոնե ես որևէ հերքում չեմ տեսել։ Ուստի պարտքս եմ համարում ստորև բացատրել, որ գործ ունենք հայոց պատմության հերթական ստոր ու անհեթեթ կեղծիքի հետ։ Հետևյալ ամփոփ կետերը, կարծում եմ, լիուլի բավարար են համոզվելու համար այսպիսի գնահատականի արդարացիության մեջ.
 
1. Շատերին թվում է, թե հայերիս նման պարսիկներն էլ 5-րդ դարում Փավստոս Բուզանդ, Կորյուն, Եղիշե, Մովսես Խորենացի ու Ղազար Փարպեցի են ունեցել։ Այդ անտեղյակներին պետք է հիասթափեցնեմ, քանզի ՊԱՐՍԿԱԿԱՆ ՊԱՏՄԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԳԵԹ ՄԵԿ 5-ՐԴ ԴԱՐՅԱ ՆՄՈՒՇ ՉԻ ՊԱՀՊԱՆՎԵԼ։ Առհասարակ, սասանյան շրջանում պատմագրություն որպես այդպիսին գոյություն էլ չի ունեցել, եթե չհաշվենք պաշտոնական պալատական ժամանակագրությունները, որոնք չեն պահպանվել։ Սասանյանների օրոք Իրանի համընդհանուր պատմություն գրելու առաջին փորձը կատարվել է շահնշահ Խոսրով I Անուշիրվանի (531–579) կառավարման ժամանակ, բայց ձախողվել է։ Այդ գործը հաջողվել է գլուխ բերել միայն սասանյան վերջին շահնշահի՝ Հազկերտ III-ի (632-651) օրոք։ Ցավոք, այդ երկն էլ չի պահպանվել, կորել-անհետացել է։ Հիշեցնեմ, որ Մովսես Խորենացին հայոց համընդհանուր պատմությունը ներկայացնող իր գլուխգործոցն գրել-ավարտել էր դրանից դեռևս գրեթե երկու դար առաջ՝ 474 թվականին։ Պատմամշակութային այս համեմատությունը լրացուցիչ անգամ փաստում է Հին Հայաստանի գիտակրթական զարգացման հզոր թափը, ինչպես նաև այդ դարաշրջանի համար հայոց ազգային ինքնագիտակցության անսովոր բարձր մակարդակը։
 
2. Մեզ են հասել 6-7-րդ դարերում գրված սասանյան աշխարհիկ գրականության ընդամենը մի քանի կտոր ու մի շարք պատառիկներ, մի մասը՝ պահլավերեն (միջին պարսկերեն), մյուսը՝ ավելի ուշ կատարված արաբերեն թարգմանությունների միջոցով։ Նրանցում եղած պատմագիտական տեղեկույթը չափազանց կցկտուր է ու փոքրածավալ անգամ Իրանի պատմության վերաբերյալ, ուր է թե այնտեղ հանգամանալից տեղեկություններ լինեին Հայաստանի քաղաքական ու ռազմական պատմության մասին։ Ճիշտ հակառակը՝ 5-7-րդ դարերի հայկական աղբյուրները մեծարժեք և մեծածավալ տեղեկություններ են պարունակում Իրանի պատմության մասին։
 
3. Սասանյան տերության դիվանները և նրանց մեջ պահվող պաշտոնական վավերագրերը, ժամանակագրություններն ու գրագրությունը ևս ոչնչացել-գնացել են՝ մեզ չեն հասել, որպեսզի այնտեղից կարողանայինք տեղեկություններ քաղել Ավարայրի ճակատամարտի և առհասարակ հայոց պատմության մասին։
 
4. Հին, միջնադարյան և նույնիսկ նոր դարաշրջանների շատ ու շատ ճակատամարտեր մեզ հայտնի են դրանց մասնակցած միայն մեկ կողմի աղբյուրներից։ Եթե ժամանակակից պատմաբանները մեխանիկաբար առաջնորդվելու լինեին վերոհիշյալ սուտ թեզով՝ թե իբր «եթե պարսկական (կամ այլ) աղբյուրները չեն հայտնում որևէ խոշոր ճակատամարտի մասին, ուրեմն այդպիսի ճակատամարտ չի եղել», ապա մենք պետք է նույն կերպ անվավեր ճանաչեինք, օրինակ, պարսկական ու հունական բանակների միջև տեղի ունեցած
 
• Թերմոպիլեի ճակատամարտը (Ք.ա. 480 թ.),
• Իսոսի ճակատամարտը (Ք.ա. 333 թ. նոյեմբեր),
• Գավգամելայի ճակատամարտը (Ք.ա. 331 թ. հոկտեմբերի 1),
• Խառանի ճակատամարտը ( Ք.ա. 53 թ. մայիսի 6),
• Դարայի ճակատամարտը (530 թ.)
• Պետք է անվավեր ճանաչեինք առհասարակ Ք.ա. 5-րդ դարից մինչև ընդհուպ 7-րդ դար տևած հույն-պարսկական ու հռոմեա-պարսկական անխտիր բոլոր պատերազմներն ու ճակատամարտերը։ Չէ՞ որ դրանց բոլորի մասին տեղեկությունները պահպանվել են միայն հունական և հռոմեական պատմագրություններում։ Օրինակ, 6-րդ դարում Բյուզանդական (Արևելահռոմեական) կայսրության ու Սասանյան Իրանի բանակների միջև տեղի ունեցած տասնյակ ճակատամարտերի մասին մենք տեղեկանում ենք միայն մեկ բյուզանդական հեղինակի՝ Պրոկոպիոս Կեսարացու «Պատերազմ պարսիկների դեմ» պատմական երկից։
 
• Ասվածը վերաբերում է նաև հայ-պարսկական բոլոր պատերազմներին ու ճակատամարտերին, որոնց մասին տեղեկությունները պահպանվել են հայկական, մասամբ էլ հունահռոմեական, բայց ոչ պարսկական աղբյուրներում։ Ընդ որում, հայկական աղբյուրների հավաստիության բարձր աստիճանը հաստատված է ֆունդամենտալ պատմագիտական աշխատությունների շնորհիվ։
Ընդհանրապես մեզանում Ավարայրի ճակատամարտի մասին վերոնշյալ ցնորային թեզն առաջադրվել է թշնամու ու ոչ-բարեկամ օտարների պատվերով։ Իսկ դրա չդադարող շրջանառումն արդեն պայմանավորված է մեր պատմագիտական դպրոցի տկարությամբ և անատամությամբ։ Ես հանդիպել եմ հայոց պատմության նոր և նորագույն շրջանով զբաղվող դիպլոմավոր դոկտորների ու նույնիսկ ակադեմիկոսների, ովքեր, ընկնելով թշնամու լարած ծուղակը, զարմացած դեմքով նույն սիրողական հարցն են տվել. «Իսկ ինչու՞ պարսիկ պատմիչները ոչինչ չեն գրել Ավարայրի ճակատամարտի մասին, գուցե իրոք ադպիսի ճակատամարտ չի՞ եղել» (մեկը վերջերս նույնիսկ հեռուստատեսությամբ էր այսպես ցնորաբանում)։ Սրանք գաղափար չունեն ո՛չ հին հայկական, ո՛չ հին իրանական և օտար գրավոր աղբյուրների ու աղբյուրագիտության, ո՛չ էլ առհասարակ հին շրջանի ռազմական պատմության մասին։
 
Նման կեղծիքների անքննադատ տարածման մյուս պատճառն էլ այն է, որ ապրում ենք մի դարաշրջանում, երբ սիրողական մակարդակով որևէ բանի մասին պատկերացում ունեցողներն իրենք իրենց խոշոր մասնագետ են երևակայում։ Սա համատարած երևույթ է, որը գոյություն չուներ սրանից ընդամենը 25-30 տարի առաջ։
Այսքանով բավարարվեմ։
Աստվածն առաջ։
--------------------------------------------
Հ.գ. Հրապարակվող քարտեզները պատրաստված ու զետեղված են հետևյալ մենագրությանս մեջ՝ այնտեղ կատարված մանրակրկիտ վերլուծության հիման վրա.
А. Айвазян. Армяно-персидская война 449–451 гг. Кампании и сражения.– Eреван: Воскан Ереванци, 2016; СПб.: Алетейя, 2017»։
 
Հետևե՛ք -ին Youtube-ում`
Группа компаний «Галакси» отмечает 22-летие со дня основания: вечер рок-музыки в классическом исполнении для сотрудников и партнеровОснова сильного государства-это мощная экономика и профессиональное управление. Поздравление Армана ВарданянаНа выборах ЕАПО законное участие представителя Армении Кристине Амбарян подверглась сомнениюБлагодаря помощи Карена Варданяна в 105 млн драмов, Ереванский ботанический сад возродится. Шоу Дронов теперь в Армении - интервью армянской компании о деталях новинки в сфере рекламы и развлеченийЖители Панджшера боятся, что начнут умирать от голода Зеленский заявил о готовности Украины вступить в НАТО Дания первой в Европе объявила о снятии COVID-ограничений Евросоюз исключил шесть стран из списка разрешенных для поездок государств, в том числе Армению Благотворители отреставрировали рухнувшую школу (фото)Нам стоит поучиться дипломатии у Израиля Смертельный вирус нипах не вызовет эпидемию, заявил врач Франция попрощалась с Жан-Полем Бельмондо (видео)Месси стал рекордсменом по числу голов, забитых за сборную из Южной Америки Зеленский заявил о риске полномасштабной войны с Россией «Умом Россию не понять…» «Поколение Америя 13» - твой шанс изменить мир к лучшему Армянские виноделы вернулись с международного конкурса MUNDUS VINI 2021 с 9 высшими медалями, из которых 6 золотых и 2 серебра привезлa винодельня Armenia WineМигрантам упрощают трудоустройство в России Гуманизм и духовные ценности вечны.ТРАНСФОРМАЦИЯ И ДОВЕРИЕ ИГРАЮТ ВАЖНУЮ РОЛЬ ДЛЯ ДОСТИЖЕНИЯ УСПЕХА В СОВРЕМЕННОЙ БАНКОВСКОЙ СФЕРЕАгуэро может покинуть "Барселону" из-за ухода Месси106-летняя женщина вылечилась от дельта-штамма COVID-19 Мбаппе покинет "ПСЖ" в случае прихода Месси, сообщают СМИ Люди покидают греческие острова на лодках. Огонь захватывает новые земли (Видео) Правозащитники заявили о гибели более сорока мигрантов на пути к Испании В Гвинее выявили смертельную лихорадку Марбург Стало известно, сколько Месси будет зарабатывать в "ПСЖ" Парк «Вечности» будет иметь форму символа вечности, а также застекленную церковь. Артак Товмасян Америабанк открывает новый филиал – «Эребуни»Америабанк. Ведущий налогоплательщик среди армянских банков, согласно результатам второго квартала 2021г.Усилиями Фонда ''Товмасян'' в Аскеране открылось новое здание МЧС (Видео)Фонд «Товмасян» вручил стипендии студентам Ереванского филиала Российского экономического университета имени Г.В. ПлехановаАртак Товмасян обнародовал фотографию с президентом Гаити: Вспоминаю наше сотрудничество Рейтинговое агентство Moody's пересмотрело прогноз по Америабанку на «стабильный» Благословение и передача крестов Ашота Железного под покровительством Фонда "Товмасян" Графика военных бюджетов Армении, Грузии и Азербайджана с 1996-2020 г. даёт конкретные ответы на многие спорные вопросы. Арман ВарданянАртак Товмасян: Мы должны глубоко проанализировать ситуацию и правильно оценить наши возможности проведения «многовекторной» политикиФилиал «Маштоц» Америабанка открыл свои двери со специальным предложением обслуживания на льготных условиях для новых клиентов "Я готов был носить клеймо предателя, но решить вопрос": экс-президент Армении Серж Саргсян о Карабахе и Пашиняне Артак Товмасян заявил о ненадежности избирательных списков на выборах в ПарламентМосква видит уверенную победу Пашиняна на выборах - Кремль поздравил армянский народА. Товмасян: Мы будем «группой давления» для следующего правительстваЯ и моя команда готовы отстоять победу народа и не допустить гражданской войны. Лидер движения "Единство" Арман Варданян В Адлере на улице Просвещения перестрелка – по предварительным данным, расстреляли двух судебных приставов«Все армяне должны научиться танцевать ярхушту»: Никол Пашинян (Видео)Путем переговоров мы выведем азербайджанские войска с территории Республики Армения։ Эдмон МарукянАрмения намерена изъять недвижимость главы штаба Кочаряна в Чехии через судМигран Погосян не будет участвовать в выборах Артак Товмасян направил письмо президенту РФ Владимиру Путину
Самое популярное