Ձեր երաժշտությունը խիստ արևելյան է, արդյո՞ք կետերը նույնպես արևելյան մեղեդիներ են երգում

Ամերիկահայ երգահան Ալան Հովհաննեսը (իսկական անունը՝ Ալան Հարությունի Չաքմաքչյան) ծնվել է 1911-ի մարտի 8-ին: Նրա երաժշտությունը հասանելի է ունկնդի համար ու օժտված է խորհրդավորությամբ և ինքնահայեցողականությամբ: Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաբեղուն կոմպոզիտորներից մեկը, նա գրել է 67 սիմֆոնիա (պահպանված ձեռագրերում սիմֆոնիաների թիվն անցնում է 70-ից) և 434 համարակալած գործ:

Հայրը՝ Հարություն Չաքմաքչյանը, Ադանայից էր, Բոստոնում էր հաստատվել երկարատև դեգերումներից հետո: Նա բազմաթիվ գրքերի, նաև հայ-անգլերեն առաջին բառարաններից մեկի հեղինակն է, երկու տարի շարունակ Բոստոնի հայալեզու «Հայրենիք» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիրը: Մայրը ծագումով շոտլանդացի էր:

Մանուկ Հովհաննեսի առաջին ստեղծագործությունները ծնվել են չորս տարեկանում: 14 տարեկանում, չնայած ծնողների լուրջ դիմադրությանը, գրել է առաջին օպերաները: «Ծնողներս կարծում էին, որ երաժշտություն հորինելը լուրջ զբաղմունք չէ, և եթե նկատեին ինձ ստեղծագործելիս, կվերցներին նոտաները: Ստիպված գրում էի գիշերները լոգարանում կամ այլ թաքուն վայրերում, ապա ծնողներիցս թաքցնում ձեռագրերը»,-պատմել է երգահանը: Գիշերներն ստեղծագործելու սովորույթն ուղեկցում է Հովհաննեսին ողջ կյանքի ընթացքում:

Ա.Հովհաննեսը սովորել է Բոստոնի Նյու Ինգլենդ կոնսերվատորիայում: Ինքնահաստատվել է, երբ որպես երգեհոնահար սկսել է ծառայել Ուոթերթաունի Հայ Առաքելական եկեղեցում: Չնայած բացառիկ տաղանդին և մեկը մյուսի ետևից շնորհվող մրցանակներին' Հովհաննեսն Ամերիկայում շարունակում է ընկալվել օտար և վտարանդի: Շատ հաճախ հանուն օրվա հացի նվագել է ռեստորաններում ու հյուրանոցներում, նվագակցել երաժիշտների ու երգիչների: Բոստոնում հանդիպած միստիկ նկարիչ, ազգությամբ հույն Հերմոն դի Ջիովաննին, որին հետագայում նա համարում է իր «հոգևոր ուսուցիչը», խորհուրդ է տալիս Հովհաննեսին փնտրել ու գտնել իր հայկական հարազատ հոգևոր ժառանգությունը և ողջ կյանքում հավատարիմ մնալ նրան: Ցավոք, ներշնչված այդ գաղափարներով` մի օր նա այրում է մինչ այդ գրած իր 100-ավոր ստեղծագործությունները, այդ թվում` 2 օպերաներ, 7 սիմֆոնիաներ: Միայն 50 տարի անց, մեկնաբանելով իր խելացնոր արարքը, Հովհաննեսը ժպիտով «արդարանում» է. «Պարզապես ես Բոստոնից տեղափոխվում էի Նյու Յորքի ավելի փոքր բնակարան և պետք է ձերբազատվեի որոշ ավելորդ բեռից»:

1940-ականներին Հովհաննեսի կյանքում սկսվում է հայկական շրջանը: Հիմնում է նվագախումբ, ղեկավարում այն, նվագում իր հայկական ստեղծագործությունները: 1950- ական թթ. նա ԱՄՆ-ում արդեն մեծ հռչակ ուներ` որպես կոմպոզիտոր, դիրիժոր և դաշնակահար, և հանրահայտ երաժիշտների կողմից պարբերաբար ստանում էր մեծաքանակ պատվերներ: Նրան շնորհվում են ակադեմիական բարձր տիտղոսներ և տարբեր հեղինակավոր հաստատությունների կողմից Պատվավոր դոկտորի կոչումներ:

1960-70թթ. վերածվում են Ալան Հովհաննեսի ստեղծագործությունների ձայնագրությունների և տարածման փառահեղ հաղթարշավի: Նա ճանաչվում է Ամերիկայի ամենաշատ ձայնագրված կոմպոզիտոր: 1977թթ. երաժշտական նվաճումների համար Գրականության և արվեստի ամերիկյան ակադեմիայի ընտրությամբ նա դառնում է պատվավոր անդամ:

70-80 տարեկանում Ա. Հովհաննեսը գրել է շուրջ 80 ստեղծագործություն, այդ թվում` 20 սիմֆոնիա: 85 տարեկանում նա դեռ ստեղծագործում էր: Մահացել է 2000 թ. հունիսի 21-ին ծանր հիվանդությունից:

Ձեզ ենք ներկայացնում Ալան Հովհաննեսին նվիրված մի ֆիլմ: Աղբյուրը՝ «Առավոտ»:

Նյութը պատրաստեց` Ք. Ա.-ն