1905 թ. այս օրը հայ դաշնակցականների կողմից Աբդուլ Համիդ II-ի դեմ մահափորձ կազմակերպվեց

Օսմանյան կայսրության սուլթան (1876-1909 թթ.) Աբդուլ Համիդ II-ը կառավարման սկզբնական շրջանում ներկայացել է իբրև բարենորոգումների և սահմանադրական կարգի կողմնակից, 1876 թ. ընդունել է Օսմանյան սահմանադրությունը, որի մշակմանը մասնակցել է նաև Գ. Օտյանը: Սակայն 1878 թ. Աբդուլ Համիդը արձակել է խորհրդարանը, հաստատել բացարձակ բռնատիրության վրա հիմնված դաժան վարչակարգ (հայտնի է «զուլում» անունով), մտցրել խիստ գրաքննություն: Դաժանորեն ճնշել է բուլղարների, մակեդոնցիների, արաբների, հայերի ազատագրական շարժումները:

Աբդուլ Համիդի օրոք շարունակվում է Օսմանյան կայսրության մասնատումը, Անգլիային են անցնում Կիպրոսը (1878 թ.), Եգիպտոսը և Սուդանը (1882 թ.), Ֆրանսիային' Թունիսը (1881թ.), Բուլղարիային` Ռումելիան (1885 թ.):

1877-78թթ. ռուս-թուրքական պատերազմի արդյունքում թուրքական լծից ազատագրվում են մի շարք բալկանյան ժողովուրդներ, Ռուսաստանին են անցնում Արևմտյան Հայաստանի որոշ տարածքներ, այդ թվում` Կարսն ու Արդահանը: Սան-Ստեֆանոյի պայմանագրով (1878 թ.) և Բեռլինի դաշնագրով (1878թ.)Աբ դուլ Համիդը պարտավորվում է բարեփոխումներ անցկացնել Արևմտյան Հայաստանում: Սուլթանն արհամարհում է ստանձնած պարտավորությունները, իսկ հայ բնակչության բողոքների դրսևորումներին հետևում են 1894-96 թթ. հայկական կոտորածները, որոնց համար Արևմտյան մամուլում նա ստանում է «կարմիր սուլթան» մականունը:

Օսմանյան կայսրության սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի սպանության փորձը հայ դաշնակների կողմից կոչվել էր Եըլտըզի Մահափորձ, քանի որ այն պլանավորվում էր իրականացվել 1905 թ. հուլիսի 21-ին Ստամբուլի Եըլտիզ մզկիթում։

Աղբյուրը` dasaran.am: