Գրական կեղծանուն ընտրեց Շպիլհագենի նշանավոր վեպի հերոսի Լեո անունը

Նա, լինելով չունևոր ընտանիքի զավակ, նյութական ծանր զրկանքների տակ, ավարտելով Շուշվա քաղաքային դպրոցը, տակավին պատանեկան հասակում նետվեց կյանքի պայքարի մեջ՝ ընտանիքի ապրուստը հոգալու համար:

Անսպառ եռանդի տեր և չափազանց աշխատունակ՝ նվիրվեց ինքնակրթության և իրենից շիկնեց-կերտեց գրական այն ուժը, որ երկար տարիներ եղավ տիրապետող դեմքերից մեկը կովկասահայ հասարակության մտավոր կյանքի մեջ:

Որպես ինքնաշխատությամբ ստեղծված մի մեծություն, շատ հետաքրքրական օրինակ է Լեոն:

Հազիվ կարելի էր գտնել այդքան չարաչար աշխատող մի մարդ: Անշուշտ դրան նպաստում էր և իր ուժեղ, առողջ ֆիզիկական կազմը:

Առանց ժամանակ կորցնելու, անընդհատ պարապում էր, կարդում ու գրում, գրում ու կարդում դպրոցի օրերից մինչև ծերություն, մինչև աչքերի կես կուրության հասնելը:

Նա գրքից և գրելուց դուրս կյանք չուներ, ուրիշ հաճույք չգիտեր. եզակի ընթերցասեր էր, գրապաշտ, գրամոլ: Տարին մի քանի անգամ հազիվ կհանդիպեիր նրան դուրսը, փողոցում, հանդեսներին, հասարակային հավաքույթներին:

Ինչե՜ր չէր կարդացել և ինչե՜ր չէր կարդում – գեղարվեստական գրքեր, քննադատական, աշխարհագրական, պատմական, գիտական, փիլիսոփայական: Ռուսական ինքնուրույն և թարգմանական ծով գրականությունը լափում էր և չէր հագենում: Իսկ հայերեն հին ու նոր գիրք չկար, որ նրան անծանոթ լիներ: Անհուն էր նրա հարցասիրությունը:

Տասնևութ տարեկան հասակից ոտք դրեց գրական ասպարեզի մեջ՝ յուրացնելով Շպիլհագենի նշանավոր վեպի հերոսի Լեո անունը, և ամբողջ 55 տարի գրիչ բռնեց և մեռավ գրիչը ձեռքին:

Լինելով Գր. Արծրունու խանդավառ աշակերտը, իր կրքոտ խառնվածքի բոլոր թափով արծարծեց և ժողովրդականացրեց իր պաշտած վարպետի լիբերալ տեսությունները և անողոք պայքար մղեց հայկական պահպանողական հոսանքների դեմ:

Շատ հաճախ աչառու և կուսակցամոլ՝ նրա գրիչը թույն էր հղում և նշտարի սրություն ուներ:

Ավ. Իսահակյան «Երկերի ժողովածու» հատոր V

Նյութը` Ք. Ա-ի