Տունը գնում էր ինքնահոսով. ինքը կլանված էր միայն իր մտքերով, իր բանաստեղծություններով, իր երազներով

Եթե չեմ սխալվում, մենք ծանոթացել ենք 1893 թվին:

Նիհար, բարձրահասակ, խոհուն, գեղեցիկ աչքերով աղջիկ, մոտ 16 տարեկան, սովորում էր գիմնազիայում:

Ամառները Արղության դպրոցի դահլիճում հավաքվում էինք պատանիներ – տղա և աղջիկ, երգում էին, պարում:

Հիշում եմ, 1895 թվի աշնանը Արշակ Չիլինգարյանի հարսանիքն էր. կային գիմնազիայի աշակերտուհիներ, իրենց չքնաղ սրճագույն հագուստներով, որ ջահելներիս համար բանաստեղծական գեղեցիկ պատկեր էր, երազ:

Նա աղջիկների մեջ տիրական դիրք ուներ, լսում էին նրան:

Այդտեղ շատ մտերմացանք. ես նոր էի Եվրոպայից դարձել, իսկ նա գիմնազիան ավարտելու վրա էր: Ինձ հայտնեց, որ գրում է … Խոստացավ ցույց տալ, բայց չկատարեց իր խոստումը:

Նա լուրջ բնավորություն ուներ, ընթերցասեր էր, աչքի էր ընկնում ընկերուհիների մեջ իր զարգացմամբ:

Այնուհետև բաժանվեցինք:

1899-ին նա արդեն ամուսնացել էր իմ ընկերներից մեկի հետ` Արշակ Կուրղինյան, որը թեև իր հոր վաճառական խանությում էր աշխատում, բայց գրականություն սիրող տղա էր:

Ես շուտ-շուտ հաճախում էի նրանց: Շուշանիկը ցույց էր տալիս իր ոտանավորները. քրոջ պես լսում էր մեծ եղբոր խորհուրդները:

Հետո տեղափոխվեցին Ռոստով Դոնի վրա: Արշակը խանութ էր բացել: Շուշանիկը այդ շրջանից մի քանի նամակ գրեց ինձ, որոնցից մի երկուսը կան մոտս:

Ռոստովից անցնելիս, երբ գնում էի Եվրոպա կամ Մոսկվա-Պետերբուրգ, այցելում էի նրան: Այդ շրջանից ունեմ նրա լուսանկարը: Տառապում էր խիստ հայրենաբաղձությամբ: Այդ շրջանից ինձ նվիրել է երկու բանաստեղծություն:

1908 թ. Լույս ընծայեց իր գիրքը` «Արշալույսի ղողանջներ», որի մասին ես մեծ ջերմությամբ և սիրով գրախոսել եմ. չեմ հիշում` ո՞ր ամսագրում և ո՞ր թերթում:

Վերջին անգամ տեսա նրան 1907 թվի վերջերը, Ռոստովում, խանութի ետևը մի սենյակ կար, լուսամուտը` շատ վերևից, պատից:

Մի խորհրդավոր տպավորություն ունեցա Շուշանիկից: Նա երևաց որպես մի իսկական Սիբիլ, կախարդուհի, գուշակուհի, նիհար, բարձրահասակ, ջղուտ, ֆոսֆորային աչքերով, միանգամայն հեռու ընտանեկան հանգամանքներից: Սենյակը` խառնափնթոր, ոչ մի տնտեսուհու ձեռք` առարկաների վրա, տան մեջ. տունը գնում էր ինքնահոսով. ինքը կլանված էր միայն իր մտքերով, իր բանաստեղծություններով, իր երազներով - գրքե՜ր, գրքե՜ր, թերթեր …

Ավ. Իսահակյան «Երկերի ժողովածու» հատոր V

Նյութը` Ք. Ա-ի: