Նախկին ղեկավարի խոստովանությունը. «Կինս քաղաքական հոտառություն ուներ, կռահել էր, որ ապագան մերն է...»

Հայ գրող, գրականագետ, գրաքննադատ, դրամատուրգ, արձակագիր Ալեքսանդր Թոփչյանը ծնվել է 1939 թ. Երևանում։ Ավարտել է ԵՊՀ (1962):1963-65 -ին աշխատել է «Հայաստան» հրատարակչությունում, 1966-75-ին՝ «Գարուն» ամսագրում, 1975-88-ին՝ «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում, 1982-89-ին՝ ԳԱԹ-ում, 1991-95-ին՝ ՀՀ ԱԺ լրատվության հանձնաժողովում։ Հեղինակ է բազում թարգմանությունների ռուսերենից և ֆրանսերենից, որոնց թվում են Մոլիերի, Լարոշֆուկոյի, Շադեռլո դը Լակլոյի, Ապոլիների,Պրեվերի, Կոկտոյի, Ժիրոդուի, Անույի, Ռընարի, Սագանի և այլոց գործերը։ Հրատարակել է մոտ 500 գրականագիտական հոդված մամուլում՝ նվիրված արդի գրականության հարցերին։ Որպես գլխավոր խմբագրիչ և հրատարակության վարիչ, Թոփչյանի գործունեության շնորհիվ հրատարակվել են Ռուբեն Սևակի, Վազգեն Շուշանյանի, Հրաչ Զարդարյանի, Հարութ Կոստանդյանի,Նիկողոս Սարաֆյանի և այլ հայ գրողների ստեղծագործությունները, ինչպես նաև հայ գրողների ժողովածուներ և անթոլոգիաներ այլ լեզուներով։ Ալեքսանդր Թոփչյանի հեղինակությամբ լույս են տեսել նաև մի քանի գեղարվեստական գրքեր։

Ձեզ ենք ներկայացնում նրա «Մեր դեմ խաղ չկա...» կամ տականքի խոստովանությունը» մոնոդրաման /Սկիզբը` «Ժողովուրդը հավատում էր գավառական դերասանի իմ սարքովի տխրությանը», «Տասը միլիարդ մոմը կարողացանք կարճ ժամանակում վաճառել ժողովրդին...», «Մինիստր նշանակվելու հաջորդ օրն իսկ փառահեղ քեֆ արեցինք հանրապետության ամենամեծ արգելոց-անտառում...» և այլն/:

Իմ ընտանի՞քը... Չունենայի՜ դրանց... Մորուքս աճեցնելու օրերին էր, երբ կինս հաշտվեց ու հետ կանչեց ինձ... Քաղաքական հոտառություն ուներ, կռահել էր, որ ապագան մերն է... Կյանքումս դրա նման անկուշտ արարած չեմ տեսել... Փողը կուբամետրերով էր մտնում մեր տուն, բայց մի շաբաթ չանցած սկսում էր վնգստալ, թե հացի փող չունենք... Քաղաքում ինչքան պարազիտ ու շառլատան կար եկան լցվեցին մեր տուն... Է՛լ մանիկյուր ու պեդիկյուր անող, է՛լ վարսավիրներ, է՛լ մասաժիստներ, է՛լ կունֆուիստ, է՛լ շիացու, է՛լ կարատեիստ, է՛լ թուղթուգիր անող, է՛լ բախտ բացող, է՛լ աստղագուշակ... Հատուկ խոհարարների եւ տուն մաքրողների մասին էլ չեմ ասում... Մատը-մատին չէր խփում, ու ինչքան շատ էին վրեն աշխատում, էնքան ավելի էր գեշանում...

Հենց առաջին անգամ արտասահման գնալուց հետո որոշեց շուն պահել... Իբր բոնտոն ա... Իբր Եվրոպայում բոլոր կարգին մարդիկ շուն են պահում... Դե, մենք էլ քանի որ կարգին մարդիկ ենք եւ, իհարկե, եվրոպացի, նշանակում է մենք էլ պիտի շուն պահենք... Գնաց մի այլանդակ գամփռ բերեց... Դեռ ոչինչ, որ տունն ամբողջ օրը լցված էր դրա հաջոցով, որ դրա մազերն էինք հանում ճաշի միջից, որ կինս ու աղջիկս հիստերիկ ղժժոցներով եւ ցուցադրաբար դրա լորձունքոտ դունչն էին համբուրում, որ հյուրերի ներկայությամբ թողնում էին սեղանին դրված ափսեից խփշտի... Բայց չափ ու սահմանն անցավ, երբ պահանջեց, որ իր շան զխտկվելիքն արտասահմանից բերել տամ... Հատո՜ւկ պահածոներ... Իբր դրանց մեջ ինչ-որ վիտամին կա, որ շատ օգտակար է շան համար... Իբր մեր շուկաներում վաճառվող թարմ միսը կարող է խոց առաջացնել այդ հրեշի ստամոքսում...

Տո շան քա՛ծ, տո բոստանչու աղջիկ, չես տեսնո՞ւմ, թե երկիրն ինչ վիճակում է... Պատկառելի ու վաստակաշատ մարդիկ անձրեւի ու ձյան տակ ժամերով հերթ են կանգնում, որ մի կտոր ցեխ-հաց առնեն, իսկ դու ուզում ես քո շան լափն անպայման դրսից գա... Ասացի. «Թո՛ղ քո շունը էն ուտի, ինչ որ մենք... Ի՛նչ է, մեզնից լա՞վն է»:

Տղայիս անունը մի տուր... Պատերազմի ծանր օրերին էր... Բանակից ազատեցինք որպես անբուժելի հիվանդ, չնայած եզի առողջություն ուներ... Երանի գնար ու հետ չգար... Ուսումը կիսատ թողեց ու «Ֆոտո-մոդելի» ստուդիա բացեց... Իբր ռեկլամների համար գեղեցիկ աղջիկներ են պետք... Իբր պիտի Եվրոպա տանի` մանեկեն դարձնի, որ միլիոններ աշխատեն... Էդ միամիտ աղջիկներն էլ եկան ու դրա թակարդն ընկան... Հետո հերթով սկսեց դրանց ծախել... Մի քանիսին տարավ Դուբայ, մի քանիսին էլ Եվրոպա` ալբանացի մոծիկուլներին ծախեց... Լավ, մենք մոմը բերում մեր ժողովրդին էինք ծախում, իսկ սա ինչո՞ւ է մեր աղջիկներին օտարի ձեռքը տալիս... Չես հասկանում, թե ում է քաշել... Հայրենասիրական ջիղ չկա մեջը...

Աղջիկս սրանից ավելի այլանդակ դուրս եկավ... Թմրաբիզնեսի թագուհին է դարձել... Առաջ ծակվում էր, հետո սկսեց ծախել... Վերջերս, լավ է, գոնե ծակվելը թողեց: Ասում է` կամ պիտի ծակվեմ, կամ պիտի ծախեմ... Ասում է, թե երկուսը միաժամանակ չի լինի... «Եվ հետո, - ասում է նա, - ծախելն ավելի թույն կայֆ ա»: Ա՜խ, չունենայի դրանց...

( Հանկարծ զարմացած շուրջն է նայում ): Իյա՛, էս ի՞նչ եմ տեսնում... Դուք ինչո՞ւ եկաք այստեղ... Ո՞նց թե չգիտեք... Այ Գաբրիել հրեշտակ, էս խեղճ ու անտեր ժողովրդին ինչո՞ւ ես բերել դժոխք... Ինձ որ բերել եսՙ հասկանալի է, բա սրանք ի՞նչ մեղք են գործել... Էնտեղ քիչ չարչարվեցի՞ն, որ հիմա էլ բերել եք էստեղ չարչարեք... Ուրեմն, մեր նմաններին հանդուրժելն արդեն մեղք է՞... Չէ, էդ մեկը չեղավ... Բա դուք չէի՞ք, որ ասում էի`ՙ հնազանդ եղեք ձեր տերերին... Ուրեմն, Դժոխքում էլ պիտի միասին լինենք... Էս խեղճերի բախտը չի բերում, էլի... Մեզնից պրծում չունեն... Հա, էդ մեկը ճիշտ եք որոշել, որ մեր պատիժները պիտի տարբեր լինեն... Սրանք ի՞նչ են, որ անձամբ Լյուցիֆերի կողմից չարչարվելու պատվին արժանան...

շարունակելի

Աղբյուրը` «Ազգ» օրաթերթ