Այսօր կոմպոզիտոր Նիկոլ Գալանդերյանի ծննդյան օրն է

Կոմպոզիտոր Նիկոլ Գալանդերյանը ծնվել է 1881 թ. սեպտեմբեր 7-ին, Արևմտյան Հայաստանի Ակն քաղաքում: 1894-96 թթ. հայկական ջարդերի ժամանակ կորցրել է ընտանիքը, միայն փրկվել է ինքը, մայրը և քույրը: 1900 թ. սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում` Կոմիտաս Վարդապետի մոտ: Սովորել է երկու տարի և ծանոթացել հայկական ժողովրդական և հոգևոր երաժշտությանը: Ուսումնասիրել է նաև ջութակ, կիթառ, հայկական երաժշտություն: 1910 թ. դասավանդել է Թիֆլիսում, իսկ 1911 թվականից գրել է երաժշտություն: Առաջին գործը եղել է Ա. Իսահակյանի «Երգեր և վերքեր» բանաստաղծության հիման վրա գրված երաժշտությունը: Հետագայում դասավանդել է Թեհրանի Հայկազյան դպրոցում, որտեղ ապրել և ստեղծագործել է կյանքի մեծ մասը: Ստեղծել է «Գողթան» (1942 թվականից` «Գալանդերյան») երգչախումբը: 1913 թ. գրել է մանկական օպերա, իսկ 1924 թվականից` բազմաթիվ օպերետներ մանուկների համար:

Գալանդերյանի երգերը գրված են քաղաքային ժողովրդական երգի ոճով` Վահան Տերյանի, Հովհաննես Թումանյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Եղիշե Չարենցի, Միսաք Մեծարենցի, Դևի և այլոց բանաստեղծությունների հիման վրա։ Նրա լավագույն երգ-ռոմանսները` «Արդյոք ո՞ւր ես», «Ես սիրում եմ», «Հեռանալ մոռանալ», «Կապույտ աղջիկ», «Ափսոսանք», «Հովիկ», «Դու նորից եկել ես», «Ծիրանափառ գիշերներ», «Կանցնին օրեր», «Այնպես նազիկ» և այլն, անձնական քնարերգության արտահայտություն են։ Գեղջկական երգի ինտոնացիոն կառուցվածքով են գրված «Գյուղական էսքիզները», որոնց մեջ առանձնանում է «Ակնա հարսանիք» խմբերգերի շարքը («Վարդ եմ քաղել օյ նար», «Գյուլիզար», «Դալիլո-լիլո» և այլն)։

Գրել է «Լալվարի որսը» (ըստ Վ. Միրաքյանի, բեմադրվել է Թեհրանում 1928,1930, սիրողների ուժերով), «Փարվանա» (ըստ Հովհաննես Թումանյանի, 1932), «Հովիվը» (ըստ Վ. Փափազյանի «Լուր-դա-լուր»-ի, 1933) օպերաները, մանկական երգեր ու օպերաներ («Չարի վերջը», «Պողոս-Պետրոս», «Պապն ու շաղգամը», «Ուլիկը» և այլն), ջութակի, թավջութակի, դաշնամուրի մանրանվագներ։

 30 տարվա ընթացքում գրել է մոտ 1000 երաժշտություն, 3 օպերա, 8 մանկական օպերա: Նրա գործերը պահպանվում են Երևանի արվեստի և գրականության պետական թանգարանում:

Մահացել է 1944 թ. մարտի 2-ին, Իրանի Սպահան քաղաքում: