Հուշ-երեկո՝ նվիրված Լևոն Անանյանին

Սույն թվականի սեպտեմների 29-ին, երեկոյան,Թբիլիսիի Հայ Առաքելական, Ուղղափառ սուրբ եկեղեցու «Հայարտուն» կենտրոնի Գալուստ Գյուլբենկյան բազմամարդ սրահում, նախաձեռնությամբ «Հայարտան» և «Կամուրջ» գրական-մշակութային հասարակական կազմակերպության, տեղի ունեցավ գրական երեկո՝ նվիրված Լևոն Անանյանի հիշատակին:

Թբիլիսյան արվեստասեր ու գրասեր հանրությունը լավ էր ճանաչում Լևոն Անանյանին, տարբեր միջոցառումների ժամանակ (այդ թվում հենց Հայարտանը կայացած), հաճախ էր հանդիպել նրան, լսել նրա առինքնող խոսքը ու սիրել նրան..Ուստի անվանի հասարակական ու ազգային գործչի անժամանակ մահը խոր ցավ պատճառեց և վիրահային, իսկ լեփ-լեցուն դահլիճն արդեն խոսուն վկայությունն էր այդ սիրո ու կորստյան ցավի: Եվ միջոցառումն, ըստ էության, մի նոր ու յուրովի հանդիպում դարձավ ընթերցողի ու գրողի միջև, որն արդեն Հավերժի ճամփորդ է, իր երկրորդ՝ Անմահության կյանքն է ապրում ու մեզ՝ երկրայիններիս ժամանակի մարտահրավերների դեմ դիմակայելու հնչերանգներով հարուստ մնայուն ձեռագրով ուղղորդում է դեպի ազգապահպանություն, դեպի լեզվապահպանություն, դեպի սեր ու կամուրջներ այլ ժողովուրդների հետ:

......Երեկոն սկսվեց Տերունական աղոթքով ու օրհնությամբ, որ հնչեցրեց Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանը: Ապա Անանյանի կենսագրությունը ու նրա՝ որպես ՀԳՄ եռանդուն ու նվիրյալ նախագահի, գրական- հասարակական խոշոր ազգային գործչի, գրողի ու հրապարակախոսի, թարգմանչի ու հրատարակչի, գրականություններ ու մարդկային սրտեր կամրջող բացառիկ մեծ մտավորականի ու մեծատառով մարդու, վրաց ու այլ ժողովուրդների հետ բարեկամական կապերում դիմանկարը ներկայացրեց բանաստեղծուհի, «Կամուրջ» ՀԿ նախագահ Անահիտ Բոստանջյանը՝ հատկապես ընդգծելով Անանյանի անուրանալի դերակատարումը համահայկական միասնական դաշտ (իր երեք բաղադրիչներով Հայաստան-Սփյուռք-Արցախ) ստեղծելու, աշխարհասփյուռ հայ գրողներին միավորելու, հայ գրողին արժևորելու, հայ գրականությունը բարձր պահելու և այն աշխարհին նեկայացնելու բարի գործում: Նա իր խոսքում մեջբերում արեց Անանյանի հանրահայտ «Նամակ թուրք բարեկամիս» ստեղծագործությունից՝ ընթերցելով Արարատի մասին հատվածը: Այնուհետև նա ներկայացրեց Անանյանի գրքերը, այդ թվում «Վայրի կակաչ» վրացերեն ժողովածուն»՝ (թարգմ. Մ, Գոնաշվիլի, Գ. Շահնազար, Մ. Գեուրկովա. Ա. Բոստանջյան):

Ջերմ էր ու սրտառուչ Լևոն Անանյանի ու մեր ժողովրդի հոգեհարազատ բարեկամի, նրա գրչընկերուհու, Վրաստանի գրողների միության նախագահ Մաղվալա Գոնաշվիլու խոսքը՝ սրտի խոր ցավով ու սիրով լի: «Ես կորցրել եմ իմ եղբորը, ում հետ, թվում է, միասին ենք մեծացել, նույն կաթով սնվել, ինչպես Հայոս -Քարթլոս եղբայրները:Եվ սակայն, հպարտ եմ, որ ճանաչել եմ նրան, ի շահ վրաց ու հայ գրականությունների, բազմաթիվ ծրագրեր իրականացրել միասին, թարգմանական անթոլոգիաներ հրատարակել, գրողների փոխայցեր կազմակերպել....Նրա հիշատակը հավերժ կապրի իմ, մեր գրողների, մեր ազգի սրտում. նա վրացական երեք մրցանակների դափնեկիր էր՝ Ի.Մաչաբելու, Ա. Ծերեթելու, Դ. Գուրամիշվիլու...Արժանավորին արժանին էինք մատուցել...-իր խոսքում ասաց Մ, Գոնաշվիլին ու ընթերցեց Անանյանի «Հեռակա ընթրիք» քերթվածը նվիրված Ռեվազ Միշվելաձեին՝իր թարգմանությամբ:

Լևոն Անայանին նվիրված իրենց բանաստեղծություններն ու մեկական գործ Անանյանից ընթերցեցին ռուսագիր գրողներ Վալերի Հունանյանցը, Արտեմ Կիրակոզովը, Մարինա Կիրակոսյան-Մոսեսովան, Միխայիլ Անանովը, Գարի Ղալամքարովը (վրացագիր)...Նրանք նաև իրենց երախտագիտությունը հայտնեցին՝ Անանյանին՝ Օտարագիր գրողներին գնահատելու, համաժողովներ կազմակերպելու, նրա մարդկային ջերմ վերաբերմունքի համար...

Լևոն Չիդիլյանը որպես խոնարհումի նշան Անանյանի հիշատակին ընթերցեց նրա արժեքավոր, տագնապի ահազանգ հնչեցնող հոդվածներից մեկը՝ արտագաղթի թեմայով «Տունը, որ չի շինել վարպետ Օհանը», իսկ տողերիս հեղինակը՝ դարձյալ տագնապահարույց մի ուրիշ ստեղծագործություն՝ »Մայրենի լեզվի դասը»....

Անանյանի բանաստեղծություններն իր «Հուշանվեր» գրքից հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն ընթերցեցին նաև Թբիլիսիի թիվ 104 հայկական դպրոցի բարձր դասարանների աշակերտները՝ Լիզա Թորոսյանը, Լիկա Մարգարյանը, Էրիկ Սիմոնյանը...

Լևոն Անանյանն էր, ով այնքան ջերմ առաջաբան գրեց Թբլիսիում անցյալ տարի հրատարակված «Ութ սրտի տրոփ» ժողովածուին՝ թևավորելով երիտասարդ գրողներին......Ուստի հուզիչ էր ու երախտագիտությամբ լի նաև՝ վիրահայ երիտասարդ գրողների՝ Մոնիկա Քուրքչյանի Արմեն Հովհաննիսյանի, Դիանա Տեր Բաղդասարովայի, Լիզա Թորոսյանի խոսքը......

Լևոն Անայանի՝ ՀԳՄ հմուտ ու եռանդուն նախագահի, վրաց ժողովրդի մեծ բարեկամի, հիանալի հրապարակախոսի, սիրով, բարությամբ լեփ-լի անհատականության մասին խոսք ասաց վիրահայ անվանի թարգմանիչ, Անանյանի կողմից միշտ բարձր գնահատված Գիվի Շահնազարը՝ ընթերցելով Անանյանի ստեղծագործություններից մեկն իր թարգմանությամբ:

Իր հետաքրքիր հուշերը՝ կապված Անանյանի հետ ներկաների հետ կիսեց ու Անանյանին որպես մեր ժամանակների խոշոր մտավորականի, ճշմարիտ հրապարակախոսի, հայ-վրաց բարեկամության նորօրյա հիմնասյուներից մեկի ներկայացրեց, նրա սրաթափանց մտքի խորությունն ընդգծեց Վրաստանի նախագահի խորհրդական, «Վրաստան» թերթի խմբագիր Վան Բայբուրթյանը:

Գրական երեկոյի վերջում Անանյանի մասին գնահատանքի, ափսոսանքի ու հպարտության, նրա սթափեցնող խոսքից դասեր առնելու իր խոսքն ասաց Վազգեն Եպիսկոպոս Միրզախանյանը: Նա հատկապես կարևորեց ազգի գլխին դամոկլյան սրի պես կախված մի շարք արդի մարտահրավերների դեմ ուղղված Լևոն Անանյանի տագնապի ղողանջ հնչեցնող ԳԻՐՆ ու ՁԱՅՆԸ, որ այնքան հաճախ էր հնչում ամբիոններից, բեմերից, հավաքույթներից.......«Նա իր ազգի իսկական,ճշմարիտ զավակն էր , ազգի ճակատագրով մտահոգ, մեր ազգային դիմագծի պահպանմամբ միշտ շահագրգիռ, միշտ դեմ արտագաղթին, դեմ Հայաստանի հայաթափմանը, կողմ՝ Հայաստանը հայով պահելուն ու շենացնելուն,-ընդգծեց Սրբազանը՝ հատկապես կարևորելով երեկոյի ժամանակ հնչած «Տունը, որ չի շինել վարպետ Օհանը» հոդվածը. հավելելով նաև Անանյանի մարդկային գեղեցիկ նկարագրի մասին իր բարձր կարծիքը,ինչպես նաև Վրաստանի հետ կապերի, ի մասնավորի Թումանյանի թբիլիսյան տան վերադարձի գործում նրա մեծ դերը:

Հուշ-երեկոն,որին ներկա էին մշակույթի, կրթության, հասարակական- քաղաքական և այլ ոլորտների ներկայացուցիչներ, խոնարհումի անկեղծ ու սրտառուչ տուրք էր մարդկային ու գրական-գործնական հարաբերություններում իր կյանքը ուրիշին օգտակար լինելու սկզբունքի վրա կառուցած Լևոն Անանյանի լուսե հիշատակին: