«Աշխարհը փոխելու համար պետք է փոխեք ձեզ». այսօր Մահաթմա Գանդիի ծննդյան օրն է

«Հնարավոր է, որ հետագա սերունդները արդեն չհավատան, որ նման մարդը' սովորական միս ու արյունից, քայլել է այս երկրի վրա»:

Ալբերտ Էնշտեյն

Մահաթմա Գանդին ծնվել է 1869 թ. հոկտեմբերի 2-ին, Հնդկաստանի Գյուջարաթ նահանգում: Նրա տարեդարձը` հոկտեմբերի 2-ը Հնդկաստանում նշվում է իբրև Գանդի Ջայանտիազգային տոն, իսկ աշխարհում' Ոչ-Բռնության Միջազգային Օր:
Մուհանդաս Գանդիին Մահաթմա` «Մեծ հոգի» անունով է կնքել հնդիկ գրող Ռաբինգրանտ Տագորը:

Գանդիի «ոչ բռնությանը» փիլիսոփայական մոտեցումը խորը ազդեցություն է ունեցել ինչպես ազգային եւ միջազգային շարժումների կողմնակիցների եւ առաջնորդների հոգեբանության ու գործելակերպի, այնպես էլ մյուս մարդկանց աշխարհայացքի, մտածելակերպի վրա:

Նա Հնդկաստանի ժողովրդի առաջնորդն էր, երկրի ազգային ազատագրական շարժման գաղափարախոսը: Մահաթմա Գանդին մերժում էր բռնությունը ցանկացած ձևով: Ավելի քան 30 տարի անընդմեջ նա քարոզում էր իր փիլիսոփայությունը և վերջում ապացուցեց ողջ աշխարհին դրա արդյունավետությունը, երբ 1947 թվականին Հնդկաստանը, Գանդիի ջանքերի շնորհիվ, խաղաղ ճանապարհով անկախություն ստացավ Մեծ Բրիտանիայից: Նրա «չբռնության» փիլիսոփայությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել խաղաղ փոփոխությունների կողմակիցների շարժումների վրա ողջ աշխարհում:

Նա հետաքրքիր տեսակ էր, ֆիզկապես զարմանալիորեն թեթև` նա կշռում էր ընդամենը 45 կիլոգրամ, մարդ, որը լինելով հեղինակության և համբավի գագաթնակետին, չուներ կարողություն: Նրա հողից հատակով տուն էին մուտք գործում Հնդկաստանի և Բրիտանիայի առաջատար քաղաքական և մշակույթային գործիչներ: Շաբաթական մեկ օր նա իր համար կազմակերպում էր լռության օր: Քարոզում էր բուսակերությունը, քաղաքականությունից և գրքեր գրելուց ազատ ողջ ժամանակը անցկացնում էր ջուլհակահաստոցի դիմաց: Եվ ամենակարևորը, կարողանում էր գործել համաշխարհային պատերազմների, դեմոկրատիայի, ֆաշիզմի, կոմունիզմի, նրան ուղեկցող ոստիկանական ազդանշանների ֆոնի վրա` չընդունելով չարությունը, ատելությունը, քարոզելով բարին և սերը: «Նրանում կար երկաթի պես ամուր ինչ-որ բան, անհաղթելի ինչպես ժայռը, ինչ-որ բան, որին չէր կարող հաղթել ֆիզիկական ոչ մի ուժ, ինչքան էլ հզոր այն լիներ: Նա թագավորական մեծություն էր», – ասում էր նրա մասին անկախ Հնդկաստանի առաջին ղեկավար Ջավախարլալ Նեռուն:

Մահաթմա Գանդին ցանկանում է խաղաղություն տեսնել տարբեր մարդկանց, ազգերի եւ քաղաքակրթությունների միջև. «Ես ուզում եմ ապրել այնպիսի տան մեջ, որի բոլոր պատուհաններն ու դռները բաց են, եւ տարբեր երկրների, ժողովուրդների «մշակութային քամիները» անցնում են իմ տան միջով, սակայն ես հրաժարվում եմ տարվել նրանցից որևէ մեկով»:

Գանդին իր կյանքում ամեն ինչ փորձել է ծխել, նույնիսկ գաղտնի աթեիստ է եղել, սակայն, ի տարբերություն մյուս մարդկային էակների, մեկ անգամ փորձելուց հետո ասել է` այլևս երբեք:

Գանդին ուսումնասիրել է աշխարհի ամենատարածված կրոնները եւ եկել է մի քանի եզրակցությունների. բոլոր կրոնները ճշմարիտ են, բայց դրանցից ոչ մեկը կատարյալ չէ, որովհետև ունի մեկնաբանության կարիք:
Նա յուրօրինակ մեկնաբանություն է տալիս պատգամների, օրինակ թևավոր խոսքի նման տարածված «Փոխեք ինքներդ ձեզ» պատգամը.

«Շրջակա աշխարհը փոխելու համար դուք պետք է փոխեք ձեզ»: Եթե դուք կարող եք փոխել ինքներդ ձեզ, ապա դուք կփոխեք ձեզ շրջապատող աշխարհը: Եթե դուք փոխեք ձեր մտքերը, ապա կփոխվեն ձեր զգացմունքներն ու արարքները: ԵՎ դրա շնորհիվ աշխարը կփոխվի ձեր շուրջը: Բայց ոչ միայն այն պատճառով, որ դուք կդիտեք աշխարհը նոր զգացմունքներով, այլ որովհետև փոփոխությունները թույլ կտան անել այն, ինչ դուք չէիք անի (հնարավոր է նաև մտածել եք այդ մասին) առաջ` կառչելով հին մտածելակերպից»: