Այսօր «Երբ գալիս է սեպտեմբերը», «Տղամարդիկ», «Անորսալիները» ֆիլմերի ռեժիսոր Էդմոնդ Քյոսայանի ծննդյան օրն է (տեսանյութ)

Հայերի համար բավական է միայն հիշել «Տղամարդիկ», ինչպես նաեւ ռուսական «Անորսալիները» որպեսզի հիշենք նրան: Էդմոնդ Քյոսայանը մեծ ռեժիսոր էր եւ մեծ մարդ, նրա մեջ այնքա՜ն էներգիա կար, անընդհատ շարժման մեջ էր: Նրա մասին մի առիթով Ֆրունզիկ Մկրտչյանը կատակով ասել է. «մի սարի վրա աու է կանչում, իսկ մյուսի վրայից արդեն լսում իր արձագանքը»:  

Էդմոնդ Քյոսայանը ծնվել է 1936թ. Գյումրիում:

1952-54թթ. ուսանել է Մոսկվայի տնտեսագիտական ինստիտուտում, 1954-58 թթ.` Երևանի թատերական ինստիտուտում, աշխատել է Պետական էստրադային նվագախմբում որպես ելույթավար Կ. Օրբելյանի ղեկավարության տակ։

1964-ին ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը, որտեղ աշխատել է Ե. Ձիգանի արվեստանոցում։

1964թ. սկսած Քյոսայանն որպես ռեժիսոր աշխատել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում, 1972 թ. սկսած «Հայֆիլմում». Քյոսայանի ուսանողական կարճամետրաժ աշխատանքներն արդեն արժանացել են միջազգային կինոփառատոնների մրցանակների։ 1965 թ. նա էկրանավորել է Ա. Սաֆրոնովի «Խոհարարը». Ռեժիսորին փառք բերեց «Անորսալի վրիժառուներ» ժապավենը, նկարահանված նրա կողմից 1966թ. Պ. Բլյախինի «Կարմիր սատանիկներ» վեպի հիման վրա։ Արկածային կինոնակարը դարձավ 1960-ականների կինոի ամենավառ իրադարձություններից մեկը և ունեցավ երկու շարունակություն, որոնք հանդիսատեսի կողմից ընդունվեցին ոչ պակաս ջերմորեն։ 1970-ականներին Էդմոնդ Քյոսայանը, աշխատելով Հայֆիլմում, անդրադարձավ ազգային հայկական թեմատիկային` նկարահանելով «Տղամարդիկ» և «Մոռացված հեքիաթների կիրճը»:

1975թ. նա Մոսֆիլմում նկարահանեց «Երբ գալիս է սեպտեմբերը» ժապավենը, որն արժանացավ Վատիկանի և Կինոյի բրիտանական ակադեմիայի գլխավոր մրցանակներին։

1977թ. նկարահանվեց «Հուսո աստղ» կինոնկարը, որտեղ գերազանց կերպով արտացոլվել էր Մխիթար Սպարապետի կողմից ղեկավարված ազգային ազատագրական պայքարը։

1982թ. Քյոսանը նորից սկսեց աշխատել Մոսֆիլմում` նկարահանելով հակաֆաշիստական դիմադրության հերոսների մասին պատմող «Ինչ-ոչ տեղ լալիս է պիրոլը» (1982), և ռեպրեսիաների զոհերի մասին պատմող «Համբարձում» (1989) ժապավենները։ Ռեժիսորը միաժամանակ հանդես էր գալիս որպես իր ֆիլմերի սցենարիների հեղինակ կամ համահեղինակ: