Մաքսային միության ճանապարհին, կամ ի՞նչ է ի վերջո ստորագրվելու Վիլնյուսում

Եթե Հայաստանից անկախ պատճառներով Հայաստանի մուտքը Մաքսային միություն չստացվի (այդ կարգի զարգացումների ծիլեր երեւում են` եթե Ուկրաինայի, Ղազախստանի, Բելառուսի պահվածքը նկատի առնենք), միաժամանակ` Եվրոմիության հետ Ասոցիացման պայմանագիրն էլ արդեն նախկին ծավալով այլեւս հնարավոր չի լինելու իրականացնել, չի՞ ստացվում, որ Հայաստանն ակամա երկու տեսակի խոր համագործակցությունից միաժամանակ հետ կմնա` իր հետեւանքներով հանդերձ, երբ երկրին տնտեսական զարգացում եւ սոցիալական լարվածության թուլացում են հարկավոր. «Ազգի» այս հարցը երեկ քաղաքական ուժերը տարբեր տեսակետներից դիտարկեցին: Միաժամանակ` մեզ հետաքրքրում էր, թե Վիլնյուսի գագաթաժողովում Հայաստանի ստորագրելիք նոր թղթի բովանդակությունից տեղյա՞կ են մեր քաղաքական ուժերը, քանի որ ընդամենը երկու շաբաթ է մնում այդ համաժողովին:

Ազգային ժողովի ՀՀԿ խմբակցության ղեկավար Գալուստ Սահակյանը տեղյակ չէր փաստաթղթից եւ ենթադրեց, որ հավանաբար նրա պատրաստումը դեռ չի ավարտվել` ավարտվի, կիրազեկեն: Իսկ ՄՄ-ին անդամակցելուց Հայաստանի դուրս մնալը նա անհիմն վարկած համարեց. «Մեր քաղաքական մոտեցումները, համաձայնությունները կախված են մեզնից, էնպես որ` աշխարհը շատ մեծ է, մենք բաց աշխարհում ենք, եւ պիտի շահագրգիռ լինենք շահավետ համագործակցություն ունենալու տարբեր երկրների հետ` եւ Ռուսաստանի, եւ Եվրոպայի ու նաեւ այլ երկրների, որոնք բարեկամ են մեզ հետ», հարցին ավելի ընդհանրական մոտեցավ նա:

ԲՀԿ խմբակցության անդամ Ստեփան Մարգարյանը համոզված էր, որ ցանկացած ինտեգրման գործընթացի անդամագրվելու համար կարեւոր է ունենալ երեք հարցի պատասխան` ապահովո՞ւմ է այդ ինտեգրումը Հայաստանի ռազմական, տնտեսական անվտանգության եւ Ղարաբաղի անվտանգության պահանջները: Այս պայմաններին չհամապատասխանող յուրաքանչյուր պայմանագրերից պետք է կամ ձեռնպահ մնանք, կամ` համապատասխան կետեր ավելացնելու առաջարկներով պետք է հանդես գալ: Իր կամքից անկախ Մաքսային միությունից Հայաստանի դուրս մնալը նա հավանական չհամարեց` այս ուղղությամբ որեւէ տեղեկացվածություն չուներՙ եւ, իր կարծիքով, դա միայն հնարավոր կլինի ՄՄ չկայանալու պարագայում: Ընդհանրապես` ինտեգրացիոն գործընթացներից դուրս մնալը նա վատ է համարում` Հայաստանն, այո, դուրս է մնում տարածաշրջանային ինտեգրման լուրջ ծրագրերից, ինչը վատ է անդրադառնում մեր տնտեսության վրա: Մեզ համար սպասվում են բավականին բարդ իրավիճակներ տարածաշրջանում` կապված, օրինակ, Կարս-Ախալքալաք երկաթգծի բացման հետ. «Մասնակցությունից դուրս մնացել ենք, չենք կարողանա նույնիսկ օգտվել դրանից», ասաց նա` նշելով, որ ինտեգրման գործընթացներին մասնակցելն այսօր Հայաստանի համար անհրաժեշտություն է, մենք ինքներս պետք է ինչ-որ ֆորմատներ նախաձեռնող լինենք: Անվտանգության վերաբերյալ հարցերին Ասոցիացման համաձայնագիրը պատասխանում էր , թե՞ ոչ, սրանից եւս նա տեղյակ չէր, որովհետեւ այդպես էլ չհրապարակվեց այն: Իսկ Վիլնյուսում ստորագրվելիք փաստաթղթի մասով Ա. Մարգարյանը համոզված է, որ որեւէ քաղաքական ուժ նույնպես տեղյակ չէ դրանից. «Դա քաղաքական ուժերից թաքուն է պահվում, հրապարակված չկա, եւ Ազգային ժողովում որեւէ քննարկում չի եղել»:

Մանրամասները` «Ազգ»-ի այսօրվա համարում: