Հայաստանը զերծ է կարմրուկից, կարմրախտից և խոզուկից. Գայանե Սահակյան

Ռոտավիրուսային վարակներով հիվանդացության ցուցանիշը Հայաստանում կրճատվել է, ինչը նպաստում է մեր երկրում համաճարակային իրավիճակի կայունացմանը: Փետրվարի 7-ին հրավիրված ասուլիսում իմունականխարգելման ազգային ծրագրի ղեկավար Գայանե Սահակյանը նշեց, որ կարմրուկի, կարմրախտի և խոզուկի դեմ համակցված պատվաստումների արդյունավետ իրականացման շնորհիվ Հայաստանն այսօր զերծ է այս հիվանդություններից: «Ռոտավիրուսային պատվաստումները հիվանդությունները կանխարգելելու ամենաարդյունավետ և անվտանգ բժշկական միջամտությունն են: Պատվաստման ռիսկն անհամեմատ փոքր է հիվանդության ռիսկից: Պատվաստումների հաջող իրականացման արդյունքում պաշտպանված են լինում նաև չպատվաստվածները»,-նշեց Սահակյանը: Հայաստանում պատվաստումների ազգային ծրագրի հաջող իրականացման շնորհիվ վերահսկվում են մի շարք կառավարելի վարակիչ հիվանդություններ' նպաստելով երկրում ողջ բնակչության, այդ թվում նաև' մոր և մանկան առողջության պահպանմանը:

Սահակյանի հավաստմամբ' նույնիսկ 2010-2013թթ. հարևան երկրներում գրանցված կարմրուկի և կարմրախտի խոշոր բռնկումը մեր հանրապետության բնակչության համար լուրջ սպառնալիք չէր։ Մեզանում գրանցվեց կարմրուկի ընդամենը 11 և կարմրախտի 4 դեպք, որոնք բոլորն էլ բերովի էին և համաճարակաբանորեն կապված էին Վրաստանի բռնկման հետ:

Սահակյանը` համեմատականներ տանելով, նշեց, որ 1994-1995թթ. երկրում 34 մարդու մահվան պատճառ դարձած դիֆթերիայի բռնկումից հետո պատվաստումների շնորհիվ երկրում իրավիճակը կայունացել է և 10 տարուց ավելի է' դիֆթերիայի դեպքեր չեն գրանցվում: «Նախկինում յուրաքանչյուր տարի հանրապետությունում գրանցվում էր պոլիոմիելիտի 5-10 դեպք' նպաստելով երկրում կայուն հաշմանդամության խնդրի խորացմանը: 1995 թվականից հետո երկրում այլևս չի գրանցվում անբուժելի համարվող այս հիվանդությունը»,- ընդգծեց բանախոսը:

2002 թվականին հանրապետությունն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից հռչակվեց որպես «պոլիոմիելիտից ազատ»' առ այսօր պահպանելով իր կարգավիճակը: Ներկայումս Հայաստանը, ի տարբերություն հարևան բոլոր երկրների, համարվում է պոլիոմիելիտի առումով ցածր ռիսկային երկիր: Մինչև հեպատիտ Բ-ի դեմ պատվաստումների ներդրումը, հանրապետությունում մանկական բնակչության շրջանում տարեկան գրանցվում էր սուր հեպատիտ Բ հիվանդության շուրջ 90 դեպք։ Հետագայում այդ երեխաները համալրում էին քրոնիկ հիվանդների շարքը' նպաստելով երկրում լյարդի քաղցկեղից մահացության մակարդակի աճին: 1999 թվականին հեպատիտ Բ-ի դեմ պատվաստումների ներդրումից հետո մանկական ազգաբնակչության շրջանում դիտվում է սուր հեպատիտ Բ-ով հիվանդացության նվազում, իսկ վերջին 5-6 տարիներին դեպքեր գրեթե չեն գրանցվում' շնորհիվ այս հիվանդության դեմ իրականացվող պատվաստումների բարձր մակարդակի:

Իմունականխարգելման ազգային ծրագրի ղեկավարը նշեց, որ հիմք ընդունելով պատվաստումների արդյունավետությունը և նշանակությունը կառավարվող հիվանդությունների վերահսկման և նրանցից մահացության մակարդակի նվազեցման գործում, առողջապահության նախարարությունը որդեգրել է նոր պատվաստանյութերի ներդրման քաղաքականությունը' նպաստելով նոր հիվանդությունների, մասնավորապես' մենինգիտների, թոքաբորբերի և դիարեաների համալիր վերահսկման գործընթացին:

«Այս նպատակով 2009 թվականին երկրում ներդրվեց հեմոֆիլուսային բաղադրիչով հնգավալենտ պատվաստանյութը: Հնգավալենտ պատվաստումների ներդրումից հետո 4 տարվա կտրվածքով հանրապետությունում մինչև 5 տարեկան երեխաների շրջանում մոտ 2.4 անգամ նվազել է մենինգիտներով հիվանդացությունը»,- ասաց մասնագետը:

Մենինգիտների վերլուծությունն ըստ առանձին հարուցիչների ցույց է տալիս, որ 2009-2010թթ. գրանցված դեպքերի 20-24 տոկոսը բաժին է ընկել հեմոֆիլուսային Բ վարակին: 2010 թվականից հետո հեմոֆիլուսային Բ վարակով առաջացած մենինգիտի դեպքեր չեն գրանցվել: Այս փաստը կրկին անգամ ապացուցում է հնգավալենտ պատվաստումների արդյունավետությունը:

Ողջ աշխարհում, ինչպես նաև Հայաստանում, ռոտավիրուսային վարակը ծանր ընթացքով, ջրազրկումով ուղեկցվող դիարեաների հիմնական պատճառն է: Միաժամանակ դիարեային հոսպիտալացումների 40 տոկոսը պայմանավորված է ռոտավիրուսային վարակներով: Հաշվի առնելով այդ' առողջապահության նախարարությունը 2012թ. նոյեմբերից ներդրեց ռոտավիրուսային վարակների դեմ պատվաստումները: Կարճ ժամանակամիջոցում դիտվեց պատվաստումների արդյունավետություն: Մինչև ներդրումը յուրաքանչյուր տարի ռոտվիրուսային վարակների սեզոնային բարձրացումների պիկի (փետրվար-մարտ) ժամանակ մինչև 5 տարեկան երեխաների շրջանում գրանցվում էր 50-60 տոկոս հոսպիտալացում' պայմանավորված ռոտավիրուսային վարակներով: Ներդրումից հետո 2013-2014թթ. նույն ժամանակամիջոցում բոլոր տարիքային խմբերում դիտվում է հոսպիտալացման մակարդակի կրկնակի նվազում (2012թ. փետրվար-մարտին' 52 տոկոս, 2013թ. փետրվար-մարտին' 23 տոկոս): Հատկապես նվազումն ակնառու է պատվաստման ենթակա տարիքային խմբում' մինչև 1 տարեկան երեխաների շրջանում:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով' աշխարհում տարեկան գրանցվում է ռոտավիրուսային վարակով պայմանավորված 24 միլիոնից ավելի ամբուլատոր այցելություն, 2.3 միլիոնից ավելի հոսպիտալացման և մոտ 0.5 միլիոն մահվան դեպք: Ծանր ռոտավիրուսային գաստրոէնտերիտները հիմնականում տարածված են մինչև 5 տարեկան, հատկապես՝ 6-24 ամսական երեխաների շրջանում և փորլուծություններով հոսպիտալացումների գրեթե 40 տոկոսը պայմանավորված է ռոտավիրուսային վարակով: