Ֆեդերիկո Մոնդելչին սիրո խոստովանություն արեց իր հայ երկրպագուներին

Հինգ համերգ, հարյուրավոր ուկնդիրներ, որոտընդոստ ծափահարություններ, ջերմ ընդունելություն. դրանով Հայաստանի պետական կամերային նվագախմբի նախաձեռնությամբ մի քանի օր շարունակ Հայաստանում և Արցախում անցկացված «Անմոռանալի Բիթլզ» համերգների շարքն անմոռաց հիշողություններ կթողնի իտալացի անվանի սաքսաֆոնահար Ֆեդերիկո Մոնդելչիի սրտում: Աշխարհի առաջատար սաքսաֆոնահարներից մեկը, թեև Հայաստանում առաջին անգամը չէ, այնուամենայնիվ, հիացմունքով է խոսում մեր երկրի և հայերի մասին: Ֆեդերիկո Մոնդելչին «Արմենպրես»-ի թղթակցի հետ զրույցում փոխանցել է այցի մասին իր տպավորությունները, խոսել ծրագրերի, երաժշտությունը չքաղաքականացնելու և այլ հարցերի շուրջ:

- Պարոն Մոնդելչի, նախ կցանկանայի շնորհակալություն հայտնել հարցազրույցի առաջարկը չմերժելու համար: Գիտեմ, որ Հայաստանում առաջին անգամը չեք: Այնուամենայնիվ, ինչպե՞ս եք Ձեզ զգում մեր երկրում:

- Ես ինձ շատ լավ եմ զգում, երբ գալիս եմ Հայաստան: Այստեղ եմ եղել արդեն 4-5 անգամ: Առաջին անգամ Հայաստան եմ եկել Կոնստանտին Օրբելյանի, հետո' երկու անգամ Արամ Ղարաբեկյանի և երկու անգամ Վահան Մարտիրոսյանի հրավերով: Ես Հայաստանում ելույթ ունենալիս շատ հարմարավետ եմ ինձ զգում:

- Այս տարի Հայաստան եք եկել «Անմոռանալի Բիթլզ» նախագծի շրջանակներում:

- Սա նոր նախագիծ է, որը պետք է իրականացվեր նախորդ տարի, սակայն որոշ պատճառներով այն հետաձգվեց մինչև այս տարի: Գաղափարն առաջացավ Վահան Մարտիրոսյանի մոտ, նախորդ տարի: Մի գաղափար էր, որ նման էր երազանքի և այդ երազանքն իրականություն դարձավ:

- Հայաստանի պետական կամերային նվագախմբի վերաբերյալ ի՞նչ կարծիք ունեք: Գո՞հ եք համագործակցությունից:

- Շատ լավ կամերային նվագախումբ է: Նրանք արժանի են ավելիին: Նրանք պետք է անեն ավելի շատ, որովհետև նրանք պրոֆեսիոնալ են: Ես գիտեմ, որ նրանք պարբերաբար համերգներ են ունենում այս սրահում, բայց, հավանաբար նրանց ավելին է պետք:

- Հավանաբար արտասահմանյան շրջագայություններն ի նկատի ունեք:

- Նաև, բայց և Հայաստանյան շրջագայությունները, որովհետև խաղացանկը լայն է, և նաև արժե այլ մենակատարների հետ համագործակցել: Շատ նախագծեր կարելի է իրականացնել' և դասական, և ժամանակակից երաժշտության ոլորտներում:

- Մաեստրո, Դուք արդեն մի քանի համերգով եք հասցրել հանդես գալ Հայաստանում: Հայ հանդիսատեսի վերաբերյալ ի՞նչ կարծիք ունեք:

- Հանդիսատեսը շատ լավն է: Ես հասկացա, որ հայ հանդիսատեսը մասնակցում է համերգների մեծ ոգևորվածությամբ: Համերգը ոչ միայն շոու է, այն հնարավորություն է ներսից ինչ-որ հատուկ բան զգալու համար: Սա կարծես նման է այն բանին, որ երբ դու հավատում ես Աստծուն, դու կարծես թե ոգեշնչված ես: Հայերի պարագայում ես սա զգացի:

- Տեղյակ եմ, որ Դուք և նվագախումբը համերգով հանդես եք եկել Արցախում: Ինչպե՞ս անցավ համերգը:

- Շատ լավ համերգ էր' շատ լավ հանդիսատեսի մասնակցությամբ: Մեզ շատ ջերմ ընդունեցին: Ես կարծում եմ, որ սա նորություն էր նրանց համար: Արցախում ասացին, որ ցանկանում են մեզ շուտով տեսնել: Ամեն դեպքում, որպես երաժիշտ ես մեծ բավականություն ստացա:

- Երբ որևէ հայտնի երաժիշտ Արցախում համերգ է ունենում, միանգամից հայտնվում է Ադրբեջանի «սև ցուցակում»: Դուք չե՞ք վախենում դրանից:

- Ոչ, ես կարծում եմ, որ երաժշտությունը մեկի կամ մյուսի համար չէ, այն բոլորի համար է: Երաժշտությունը կյանքի նկատմամբ մաքուր վերաբերմունքն է: Ես չեմ սիրում, երբ քաղաքականությունը կամ տնտեսությունը խառնում են երաժշտության հետ:

- Բայց Ադրբեջանում խառնում են: Օրինակ' Մոնսերատ Կաբալյեն, Պլասիդո Դոմինգո կրտսերը և այլ երաժիշտներ ու երգիչներ, ովքեր ելույթ ունեցան Արցախում, հայտնվեցին Ադրբեջանի «սև ցուցակում»:

- Ամեն դեպքում: Ես Ադրբեջան գնալու ծրագիր չունեմ մոտակա ժամանակներս (ծիծաղում է):

- Հայաստանում և Արցախում Ձեզ ի՞նչն է ամենաշատը դուր եկել:

- Ես շատ բաներ եմ սիրում: Սիրում եմ երկիրը, որովհետև այն շատ յուրահատուկ բնատեսարաններ ունի, շատ հին երկիր է: Սիրում եմ ձեր ֆանտաստիկ սնունդը, այն շատ առողջարար է: Մարդիկ շատ նման են իտալացիներին: Ամենաշատը սիրեցի վերաբերմունքը երաժշտության նկատմամբ:

- Համերգներից մեկին Դուք ներկայացաք և' որպես դիրիժոր, և' որպես սաքսաֆոնահար: Արդյոք դժվար չէ՞ համատեղել այս երկուսը:

- Ինձ համար' ոչ, որովհետև ես սովոր եմ անել դա ոչ միայն կամերային, այլև սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ, իսկ նրանց պարագայում ավելի դժվար է:

- Գիտեմ, որ Դուք շատ եք սիրում կատարել ժամանակակից հեղինակների գործեր' այդպիսով տարածելով դրանք: Հայաստանում նման երաժշտություն պատրաստվո՞ւմ եք տարածել:

- Ես շատ եմ սիրում նոր երաժշտություն կատարել, որը նվիրված է սաքսաֆոնին: Ես աշխատել եմ շատ կոմպոզիտորների, անգամ' հայերի հետ: Կատարել եմ Հարությունյանի, Թարիվերդիևի, Շարաֆյանի գործերը: Երբեմն փառատոնների կամ համերգների կազմակերպիչները ցանկանում են ներառել իրենց ծրագրում այնպիսի ստեղծագործություններ, որոնք բոլորը կվայելեն: Ժամանակակից երաժշտությունն այլ է: Այն նման է ժամանակակից արվեստին' բոլորի համար չէ: Օրինակ' եթե դու ցուցահանդես ես կազմակերպում Լեոնարդո դա Վինչիի, Միքելանջելոյի կամ էլ մեկ այլ գործչի աշխատանքներով, շատերը գիտեն և կ այցելեն, բայց ժամանակակից տեղծագործողներին չգիտեն' արդյոք կընդունեն:

- Տեսեք, օրինակ' օրերս Հայաստանում բացվեց ձեր հայրենակից, ժամանակից նկարիչ Բրունո Բրունիի ցուցահանդեսը:

- Եվ ինչպիսի՞ն էր ակնդրի արձագանքը:

- Շատերը հավանեցին նրա գործերը, նույնիսկ ՀՀ Նախագահն այցելեց և դիտեց ցուցահանդեսը:

- Բրունո Բրունին ընկերս է, ես էլ վաղն առավոտյան կգնամ ցուցահանդեսը դիտելու:

- Պարոն Մոնդելչի, Իտալիայում այսօր երաժիշտներն ի՞նչ խնդիրներ ունեն:

- Այնպիսին, ինչպիսին ամենուր. մշակութային ծրագրերի իրականացման գումարի պակաս: Երբեմն գումար է տրամադրվում ոչ այնքան հետաքրքիր նախագծի: Շատ հաճախ հիասքանչ նախագծերը գումարի բացակայության պատճառով չեն իրականացվում: Բայց դա դժվար է ամենուր:

- Հայաստանյան համերգներից հետո ո՞ւր եք պատրաստվում մեկնել:

- Իտալիայում Ռախմանինովի գործերով հանդես կգամ, դրանից հետո բազմաթիվ ծրագրեր ունեմ: Լիտվա եմ մեկնելու, հետո' աշնանը, մասնակցելու եմ իտալական փառատոնի, որն ամեն տարի նվիրվում է մի ազգի: Այս տարի այն նվիրված է Հայաստանին: Ես որպես մենակատար կկատարեմ Գլազունովի կոնցերտը, իսկ որպես դիրիժոր' Խաչատրյանի և Կոմիտասի գործերը:

- Ձեր բազմաթիվ այցելություններից հետո հայերից շատերն են հասցրել Ձեզ սիրել: Ձեր հայ երկրպագուներին ի՞նչ կցանկանայիք փոխանցել:

- Ես սիրում եմ ձեզ:

Հ.Գ. Իտալացի սաքսաֆոնահար Մոնդելչին ելույթներ է ունեցել Գերմանիայում, Ճապոնիայում, ԱՄՆ-ում, Իսպանիայում կայացած սաքսաֆոնահարների համաշխարհային փառատոններում՝ ներկայացնելով Իտալիան: Իբրև մենակատար ելույթներ է ունեցել նաև Իտալիայի բոլոր խոշորագույն նվագախմբերի հետ, այդ թվում' Սեյջի Օզավայի ղեկավարությամբ Միլանի «Դելլա Սկալա» ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի և BBC-ի ֆիլհարմոնիկի հետ: Վերջին համերգաշրջաններին նա հաճախակի հանդես է եկել Ռուսաստանում և սերտորեն համագործակցում է Մոսկվայի կամերային նվագախմբի հետ: Մոնդելչին համերգների ժամանակ հանդես է գալիս որպես սաքսաֆոնահար և դիրիժոր:

Մոնդելչին և նվագախումբը Հայաստանում «Անմոռանալի Բիթլզ» նախագծի շրջանակում հանդես եկան 5 համերգներով: Ապրիլի 26-ին նվագախումբը և սաքսաֆոնահարը ելույթ ունեցան «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահում, այնուհետև հաջորդ օրը Մոնդելչին ներկայացավ «Մեցցո» ակումբում: Մոնդելչին և նվագախումբը հանդես են եկել նաև Արցախում: Ապրիլի 28-ին Ստեփանակերտում տեղի է ունեցել համերգ' նույն ծրագրով: Ապրիլի 30-ի' Ջազի միջազգային օրվա առթիվ երաժիշտը և նվագախումբը միանգամից երկու համերգով անակնկալ մատուցեցին ունկնդրին: