Ի՞նչ և ինչո՞ւ

Աստանայում անցկացված Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի ընդլայնված կազմով նիստում Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևի կողմից ընթերցված, Ադրբեջանի նախագահի նամակն անսպասելի էր և անակնկալ Հայաստանի համար: ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի խոսքով` անգամ տհաճ: Մի քանի օր անց Սերժ Սարգսյանը Ծաղկաձորում ՀՀԿ երիտասարդական կազմակերպության հերթական հաշվետու հավաքի մասնակիցների հետ հանդիպման ժամանակ անդրադարձավ Աստանայում տեղի ունեցած իրադարձություններին:

Ալիևի նամակի և Սերժ Սարգսյանի պատասխանի վերաբերյալ Լուրեր.com-ը զրուցեց քաղաքական և ընտրական տեխնոլոգիաների փորձագետ Արմեն Բադալյանի հետ:

«Ի՞նչ տեղի ունեցավ Աստանայում: Այնտեղ ստորագրվեց Բելառուսի, Ռուսաստանի և Ղազախստանի միջև Եվրասիական տնտեսական միավորում ստեղծելու մասին համաձայնագիրը և այն պահին, երբ Հայաստանն ասաց, որ ինքը ևս ցանկանում է միանալ այդ միությանը և խնդրում է արագացնել գործընթացը, Նազարբաևը կարդաց Ալիևի նամակը, համաձայն որի Հայաստանն այդ միությանը պետք է միանա միջազգային ճանաչված սահմաններով: Այստեղ պետք է որոշակի հստակեցում մտցնենք, երբ ասում ենք, որ Հայաստանը պետք է միանա այդ միությանը ՄԱԿ-ի կողմից ճանաչված սահմաններով, բնականաբար, հասկանալի է, որ այստեղ խոսքը Հայաստանի պետաիրավական սահմանների մասին չէ, խոսքը վերաբերում է Հայաստանի մաքսային սահմաններին, այսինքն` Հայաստանն այդ միությանը կարող է միանալ այն սահմաններով, որոնք ընդգրկում են իր պետաիրավական սահմանները, այսինքն` առանց ԼՂՀ-ի, ինչո՞ւ, որովհետև ԼՂՀ-ն միջազգային բոլոր պայմանագրերով համարվում է Ադրբեջանի տարածք»,- ասաց Բադալյանը:

Վերջինիս խոսքով՝ Նազարբաևի ասածը սա էր, որը, ըստ Բադալյանի, Ծաղկաձորում Հանրապետության նախագահը մի քիչ փոխեց` «պատճառաբանելով, թե Եվրասիական տնտեսական միությունը Ղարաբաղի հարցի և սահմանային հարցի լուծման տեղ չէ»:

«Նազարբաևը շատ լավ հասկանում էր, որ Եվրասիական տնտեսական միությունը չէ, որ ԼՂՀ-ի հարցը պետք է լուծի, դա ԵԱՀԿ Մինսկի խումբն է լուծում, բայց Նազարբաևը չէր ասում, որ այդտեղ պետք է սահմանները հստակեցնել, լուծվի Ղարաբաղի հարցը և այլն: Նազարբաևն ասում էր, որ մաքսային սահմանները հստակեցրեք, այլ ոչ թե Ղարաբաղի հարցը լուծեք: Ի՞նչ է սա նշանակում, սա նշանակում է, որ եթե Հայաստանը մտնում է այդ միության մեջ, ապա նա պետք է իր արտաքին մաքսային սահմանները փակի, որովհետև արդեն դա կնշանակի, որ Հայաստանի արտաքին մաքսային սահմանները Հայաստանի սահմանները չեն, այլ միության սահմաններն են, իսկ Եվրասիական տնտեսական միության պայմաններից մեկն էլ այն է, որ այդտեղ այդ երկրների միջև նաև ապրանքների ազատ տեղաշարժի հնարավորություն կա, եթե երկրներից մեկն իր մաքսային սահմանները չի փակում, նշանակում է` այդ միություն կարող են մտնել մեծ քանակությամբ մաքսանենգ ապրանքներ:

Նազարբաևը պահանջում էր` հստակեցրեք ձեր մաքսային սահմանները և կանոնակարգեք մաքսային այդ անցակետերը ձեր արևելյան սահմաններում»,- նշեց Արմեն Բադալյանը:

Հարցին, թե այդուհանդերձ ՀՀ-ի և ԼՂՀ-ի միջև մաքսակետ կդրվի՞, թե՞ ոչ, Բադալյանը պատասխանեց. «Եթե Հայաստանը մտնում է այդ միության մեջ, ապա, ամենայն հավանականությամբ, պետք է դրվի, դա կապված է նաև Ռուսաստանի հետ, եթե Հայաստանը որոշ հարցերում զիջումների գնա Ադրբեջանի և Ռուսաստանի հետ, հնարավոր է մաքսակետ չդրվի, բայց դա արդեն կապված է Ալիևի ցանկությունից:

Եթե մաքսակետ դրվեց, նշանակում է` ԼՂՀ-ի ապրանքները պետք է մաքսազերծվեն, բայց այստեղ մեկ այլ խնդիր կա, Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում գտնվող ամեն ինչը պատկանում է միջազգային բոլոր պայմանագրերով Ադրբեջանին, այսինքն` եթե մաքսակետը դրվում է, և ԼՂ-ում արտադրվող ինչ-որ ապրանքներ այդ մաքսակետով անցնում են և Հայաստան են մտնում, դրանք արդեն դառնում են անօրինական, ինչո՞ւ, որովհետև այդ ձեռնարկությունները գրանցված չեն Ադրբեջանի համապատասխան մարմիններում: Նշանակում է` ԼՂՀ-ում արտադրված ապրանքը կամ դառնում է անօրինական, եթե անգամ մաքսակետով է անցնում, եթե մաքսակետով չի անցնում, շրջանցում է մաքսային կետը, դա դառնում է մաքսանենգ ապրանք: Երկու դեպքում էլ ԼՂՀ ապրանքը հնարավոր է ճանաչվի ոչ օրինական, ինչն Ադրբեջանը կօգտագործի անպայման»:

Արմեն Բադալյանը նաև կարծիք հայտնեց, որ Աստանայում տեղի ունեցած իրադարձությունների նկատմամբ անտարբեր էր հասարակությունը:

«Մենք չտեսանք հասարակության արձագանքը, այո, մենք տեսնում ենք լրագրողների, փորձագետների, իշխանության կամ ոչ իշխանական ուժերի ներկայացուցիչների տեսակետները, բայց մենք չտեսանք գոնե մեկ հայաստանցու, որը պաստառն իր ձեռքին կգնար Բաղրամյան 26-ի դիմաց և ասեր` հարգելի′ Նախագահ, այդ ի՛նչ ես անում, դու քո գործողությամբ հնարավոր է վնաս տաս ԼՂՀ-ին»,- նշեց Բադալյանը՝ հավելելով, որ հասարակությանն այժմ բոլորովին այլ հարցեր են հետաքրքրում: