Վիեննայի համաձայնությունից հետո ավելի հավանական է դառնում Հայաստան-Իրան երկաթգծի կառուցումը

Վիեննայում Իրանի եւ «վեցյակի» միջեւ ձեռք բերված համաձայնությունը կարող է լուրջ խթան հանդիսանալ նաեւ հայ-իրանական բազմաթիվ ծրագրերի իրականացման համար, որոնք բավական ժամանակ սառեցված վիճակում էին Արևմուտքի կողմից Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցերի հետեւանքով: Այդ ծրագրերից մեկն էլ կարող է դառնա Իրան-Հայաստան երկաթգծի կառուցումը: Ոչ միայն Վիեննայում կնքված համաձայնագիրը, այլեւ նախորդ շաբաթ Ուֆա յում Նախագահ Սերժ Սարգսյանի ելույթը մասնագետներին ստիպում է մտածել, որ այս առնչությամբ բավական քայլեր են արվել եւ հիմքեր կան ենթադրելու, որ երկաթգծի կառուցումը սարերի հետեւում չէ: «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը շեշտում է, որ երկաթգծի նշանակությունը հսկայական է ոչ միայն Հայաստանի եւ Իրանի, այլեւ բազմաթիվ այլ խոշոր խաղացողների համար: «Նախագահի մակարդակով արվող յուրաքանչյուր հայտարարություն պետք է պարունակի լուրջ հիմքեր, դրանք կան, հակառակ պարագայում նման հայտարարություն չէր լինի: Նախագահը նշեց, որ իրականացվել են տնտեսական եւ տեխնիկական որոշակի գործընթացներ: Կարելի է ասել դա հրավեր էր' ակտիվորեն ներգրավվելու Հայաստան-Իրան երկաթուղու ծրագրում, որը խիստ կարեւոր է ոչ միայն Հայաստանի եւ Իրանի, այլեւ Չինաստանի եւ Եվրամիության համար»,- ասաց Ոսկանյանը:

Չինաստանի հետաքրքրվածությունը երկաթծի կառուցման հարցում կայանում է նրանում, որ չինացիները մտադիր են իրականացնել «Մետաքսի ճանապարհ» նախագիծը. Պարսից ծոցը Սեւ ծովին կապող ամենակարճ ուղին անցնում է Իրանով եւ այդ երկաթգծով: «Բնական է, որ այդ հնարավորությունը պետք է կողմերը ջանան օգտագործել: Թեպետ խոշոր ներդրումների անհրաժեշտությանը, այս երկաթուղու աշխարհաքաղաքական նշանակությունը բոլոր շահագրգիռ կողմերի համար շատ ավելի մեծ է եւ անհամեմատելի ներդրումների ծավալի հետ: Բնական է, որ իրանական կողմը շահագիրգիռ կլինի արագացնելու այ ն գործընթացները, որոնք կապված են իր տարածքում երկաթուղու կառուցման հետ եւ ինչու ոչ, հնարավոր ֆինանսական միջոցների պարագայում նաեւ ներդրումների մակարդակով մասնակցելու այդ ծրագրին»,- ասաց իրանագետը: Նա շեշտում է, որ հատկապես Վիեննայում Իրանի եւ «վեցյակի» միջեւ համաձայնությունից հետո Իրանի մտահոգոթյունները զգալիորեն կրճատվել են, եւ այժմ Իրանը հնարավորություն եւ ժամանակ ունի տնտեսության զարգացման արդյունքում զգալի միջոցներ տրամադրել հայ-իրանական ծրագրերի իրականացմանը:

Իրանի խորհրդարանում հարավային իրանահայության պատգամավոր Ռոբերտ Բեգլարյանն էլ շեշտում է, որ հայկական եւ իրանական կողմերի հետ շփումների արդյունքում հանգել է եզրակացության, որ Թեհրանը լուրջ տրամադրված է հայ-իրանական ծրագրերի հատկապես երկաթգծի կառուցման հարցում:

«Ինձ թվում է' մենք կարող ենք ակնկալել, որ Իրանի կողմից լուրջ եւ գործնական քայլերի ականատեսը կլինենք այդ հարցի իրականացման գործում: Այժմ խորհրդարանն արձակուրդում եւ կարծում եմ' առաջիկա շաբաթների ընթացքում կանցնենք գործնական դաշտ»,- ասաց Բեգլարյանը:

Ռուսաստանի Ուֆա քաղաքում ԲՐԻԿՍ, ԵԱՏՄ և Շանհայան համագործակցության կազմակերպության համատեղ գագաթաժողովին ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը խոսել է Հայաստան-Իրան երկաթուղու նախագծի մասին: Կարևորելով երկրների այս միավորումների շրջանակում իրականացվող խոշոր ենթակառուցվածքային ծրագրերի իրականացման անհրաժեշտության մասին' Սերժ Սարգսյանն ասել է, որ Հայաստանի դեպքում այդպիսի ծրագիր կարող է դառնալ Հայաստան-Իրան երկաթուղային ճանապարհի կառուցումը, որը Պարսից ծոցի միջոցով կապահովի ԵԱՏՄ երկրների ելքը դեպի Հնդկական օվկիանոս:

Հասմիկ Հարությունյան