Հայաստանի դեմարշն՝ Ադրբեջանի ցայտնոտի ֆոնին

1994թ.-ի զինադադարից հետո չեմ հիշում որեւէ այլ դեպք, որ հայկական կողմի դիրքորոշումն այնքան կտրուկ եւ հստակ լիներ՝ ինչպես այսօր։ Մինչ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը Ղարաբաղի կարգավիճակի մասին ոչ ադեկվատ առաջարկություններ է անում, քծնում է Պուտինին՝ Մոսկվային բացահայտ քաղաքական առեւտուր առաջարկելով, ԵԱՀԿ Մինսկի համանախագահությունը փորձում է նոր ազդակ հաղորդել կարգավորման գործընթացին, պաշտոնական Երևանը խոսում է բանակցային գործընթացի, ըստ էության, բացակայության մասին։

«Կարգավորման շուրջ բանակցություններն այս պահին սառեցված են, որովհետև գիտեք, որ ապրիլյան քառօրյա պատերազմից հետո Վիեննայում և Սանկտ Պետերբուրգում Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպումների ընթացքում ձեռք են բերվել պայմանավորվածություններ, որոնք դեռևս կյանքի չեն կոչվել Ադրբեջանի վարած ապակառուցողական քաղաքականության պատճառով:

Իսկ Հայաստանի նախագահը հստակ հայտարարել էր, որ չի կարող խոսք գնալ կարգավորման շուրջ բանակցությունների մասին, քանի դեռ այդ պայմանավորվածությունները կյանքի չեն կոչվել, քանի դեռ Ադրբեջանը գործնական քայլեր չի ձեռնարկում 1994թ. հրադադարի անժամկետ համաձայնագիրը պահպանելու, իր իսկ ստանձնած պարտավորություները կատարելու ուղղությամբ»,- երեկ խորհրդարանում, բյուջետային քննարկումների ժամանակ ասել է Հայաստանի փոխարտգործնախարար Շավարշ Քոչարյանը:

Նրա խոսքով՝ այսօր նախագահների հանդիպման մասին որևէ պայմանավորվածություն չկա, խոսքը վերաբերում է միայն արտգործնախարարների հնարավոր հանդիպմանը:

Մինչեւ վերջերս մենք սովոր ենք եղել Հայաստանի ավելի մեղմ, շատ դեպքերում՝ «անատամ» դիվանագիտությանը, որը հաճախ ընկալվել է՝ որպես պարտվողականության դրսեւորում։ Ապրիլյան պատերազմը, ավելի շուտ՝ դրա հետեւանքով ձեւավորված միջազգային, տարածաշրջանային նոր համատեքստն, էապես փոխել են մեր դիվանագիտության շեշտադրումները: Ըստ ամենայնի, հիմա Երևանը մերժում է ոչ միայն բովանդակային քննարկումների, այլ նաեւ երկու նախագահների զուտ արարողակարգային հանդիպման հնարավորությունը։

Հայաստանի իշխանությունների նման դիրքորոշումը ոչ թե էմոցիոնալ դրսեւորում է, այլ պրագմատիզմից բխող դիրքորոշում։ Սա մի կողմից սթափ արձագանք է՝ Բաքվի ապակառուցողական դիրքորոշմանը, մյուս կողմից տեղավորվում է ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերրի վերջերս արած այն հայտարարության համատեքստում, թե ԼՂ հակամարտությունը չի ենթադրում արագ կարգավորում։ Նման մոտեցումը համահունչ է Հայաստանի՝ գոնե կարճաժամկետ մարտավարությանը, մանավանդ, ղարաբաղյան հակամարտությունը թերևս աշխարհում միակն է, որի կարգավորման գործընթացում Մոսկվայի եւ Վաշինգտոնի մոտեցումների՝ առնվազն տեսանելի, բախում չկա։

Ըստ այդմ, Երեւանի դիրքորոշման կոշտացումը ոչ միայն դեմարշ չէ միջնորդական առաքելությանն, այլ միանգամայն համահունչ է համանախագահող երկրների քաղաքականությանը։

Սարգիս Հակոբյան