Հայաստանի ագրեսիվ հարևանի «եվրոպական դոսյեի» ավարտը

Այն բանից հետո, երբ Թուրքիայում ամենաբարձր մակարդակով ազդարարվեց մահապատժի վերականգնման մտադրությունը եւ ձերբակալվեցին քրդամետ ժողովրդա-դեմոկրատական կուսակցության պատգամավորները, Բրյուսելում համարեցին, որ Եվրոպական ամբիցիաներ ունեցող մեր ասիական հարեւանը մոտ է «կարմիր գիծը» հատելուն։ Եվրամիության եւ Թուրքիայի հարաբերություններում աննախադեպ ճգնաժամ է. եվրոպական մայրաքաղաքներում աշխարհաքաղաքական հետաքրքրություններն այլեւս ստորադասվում են արժեքային կողմնորոշումներին։ Եվրոպական հանձնաժողովը հետընթաց է արձանագրել Թուրքիայում արդարադատության, մարդու իրավունքների, խոսքի ու մամուլի ազատության և մի շարք այլ ոլորտներում: Այս մասին ասված է ԵՄ անդամության համար անհրաժեշտ, Թուրքիայի կողմից իրականացրած հիմնական քաղաքական և տնտեսական բարեփոխումների վերաբերյալ Եվրահանձնաժողովի տարեկան գնահատման զեկույցում, որն ընդունվել է նոյեմբերի 9-ին: Բրյուսելում այլեւս չեն թաքցնում, որ հուլիսի 15-ի ռազմական հեղաշրջման փորձը տապալելուց հետո՝ Թուրքիայում իսկական պատերազմ է հայտարարվել ժողովրդավարությանն, ինչն, ըստ էության, չեղարկել է ԵՄ-ին Թուրքիայի անդամակցության հեռանկարը։

Ուշագրավ է, որ Եվրամիության հիշյալ զեկույցում անդրադարձ կա նաեւ հայկական թեմաներին։ Մասնավորապես, Թուրքիան ուղղակիորեն մեղադրվում է ապրիլյան պատերազմի օրերին Ադրբեջանին սատարելու հարցում։ ԼՂ խնդրի կարգավորման գործընթացի համատեքստում՝ ԵՄ-ի այս արձանագրումը չափազանց կարեւոր է եւ ձեւավորում է միջազգային իրավա-քաղաքական համատեքստ, որը սահմանափակում է Անկարայի անթաքույց «ախորժակը»՝ ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացում կարեւոր դերակատարություն ոնենալու հարցում։ Նոր իրավիճակը սահմանափակում է նաեւ Ռուսաստանի մանեւրելու, հայկական հարցերի հաշվին Թուրքիայի հետ մերձենալու քաղաքականությունը։

Մյուս կողմից, Թուրքիայում ծավալվում է Եվրոպայից օտարանալու շարժում՝ Trexit, որը, հեռանկարի իմաստով, բարենպաստ չէ Հայաստանի համար։ Մեկ բան է ունենալ հարեւան, որը հավատարիմ է եվրոպական ուղուն եւ կանխատեսելի վարքագիծ ունի, մեկ այլ բան է տոտալիտար դրկից ունենալը, որի հավակնություններն ու ագրեսիվությունը կարող են իռացիոնալ դրսեւորում ունենալ՝ արդեն արեւելքում։ Այլ էր Թուրքիան, որը փորձում էր Եվրոպական միասնական ընտանիքի մաս կազմել եւ միանգամայն տարբեր է Թուրքիան, որը խաղադրույք է կատարում ներեվրոպական հակասությունների, ԱՄՆ նոր նախագահի անկանխատեսելիության եւ իհարկե՝ Ռուսաստանի աջակցության վրա։ Թուրքական գործոնը լուրջ սպառնալիք է դառնում մեր տարածաշրջանի անվտանգության համար եւ, ցավոք, Անկարային այլեւս չեն կարող սանձել անգամ Բրյուսելից եւ Վաշինգտոնից, հատկապես, որ՝ Էրդողանի հայացքն ուղղված է Մոսկվային։

Սարգիս Հակոբյան