Ու Սողոմոնը... Կոմիտաս դարձավ. Այսօր մեծ Վարդապետի ծննդյան օրն է

Այսօր՝ սեպտեմբերի 26-ին լրանում է ժամանակակից հայկական դասական երաժշտության հիմնադիր, երաժշտագետ, վարդապետ Կոմիտասի 143-ամյակը:

Սողոմոն Գևորգի Սողոմոնյանը ծնվել է 1869 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Թուրքիայում երաժշտասեր մի ընտանիքում: Վաղ տարիքում նա կորցնում է իր ծնողներին: 1881թվականին հայկական թեմի առաջնորդը որբին բերում է Էջմիածին՝ վանքում կրթություն ստանալու համար: Գևորգյան ճեմարան ընդունվելու համար Սողոմոնը պետք է երգեր կաթողիկոսի առջև:

Այդ ե՞րբ էր,
Այդ ե՞րբ էր,
Ե՞րբ էր.
Տասներկուամյա թշվառ մի որբ էր,
Երբ ձեռքից բռնած ճեմարան բերին,
Եվ որբուկ Սողոն Սողոմոն դարձավ:

Պատանին սկսում է երգել թուրքերեն լեզվով: Կաթողիկոսը մի կերպ զսպում է իր զայրույթը՝ շարունակելով ունկնդրել Սողոմոնին: Դյութվելով պատանու թավ ու հնչեղ ձայնից՝ նա բացառության կարգով 20 թեկնածուների միջից ընտրվում է հենց փոքրիկ Սողոմոնին:
Բառե՛րը... եղո՜ւկ: Իսկ ձա՜յնը... զուլա՛լ.
Այդպես լեռնային վտակն է կարող
Քարերի վրա ծիծաղել ու լալ:
Բառե՛րը... եղո՜ւկ: Իսկ ձայ՜նը... գերո՛ղ.
Մերթ բողոքում է ու գանգատ անում,
Մերթ՝ դառնում այնպես վսեմ ու բարի,
կարծես հինավուրց այս Մայր Տաճարի
Երկինք խոյացած զանգակատնում
կախել են մի նո՛ր-անլեզվա՜կ մի զանգ՝
Մի համակ հուզանք...

1893թ-ին ավարտելով ճեմարանը՝ նրան շնորհվում է աբեղայի աստիճան և տրվում 7-րդ դարի նշանավոր բանաստեղծ, շարականների հեղինակ Կոմիտաս կաթողիկոսի անունը:

Ե՛ւըս տասներկու բոլորակ տարի
Ճեմարանի մեջ եկավ ու անցավ,
Ու Սողոմոնը... Կոմիտաս դարձավ՝
(Պ.Սևակ, Անլռելի Զանգակատուն)
1915 թվականի Եղեռնի ժամանակ նա ձերբակալվում է: Նրա մոտ ընկերը՝ թուրք բանաստեղծ Էմին Յարդաքուլը և ամերիկյան դեսպան Հենրիկ Մորգենթաուն միջամտում են կառավարությանը և Կոմիտասին ազատում: Սակայն նրա հոգեկան ներաշխարհն արդեն մթագնել էր  կոտորածների ահասարսուռ տեսարաններից, և Կոմիտասը 1935 թվականի Փարիզի հոգեբուժական կլինիկայում մահանում է: Հաջորդ տարի նրա աճյունը տեղափոխվում է Երևան: