Դիր մատներդ կույս...

Հասարակություն 2 Դեկտեմբեր, 2012 0:30

Նույնականացման քարտերի մասին օրենքն ուժի մեջ է մտել 2012թ. հունիսի 1-ից: Հունվարի 1-ից բոլոր գործատուները պետք է ձեռք բերեն նույնականացման՝ ID քարտ և էլեկտրոնային ստորագրություն:

Դա 2013թ. հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտնող «Եկամտային հարկի մասին» օրենքի պահանջն է, ըստ որի՝ եկամտային հարկի բոլոր հաշվետվությունները գործատուները պետք է հարկային մարմին ներկայացնեն միայն էլեկտրոնային եղանակով: Նույնականացման քարտի արժեքը սահմանված է 3000 դրամ, էլեկտրոնային ստորագրության տարեկան սպասարկումը՝ ևս 3000 դրամ:

Այս ամսվա ընթացքում երեկ արդեն երրորդ անգամ այցելեցի ՀՀ ոստիկանության Անձնագրային և վիզաների վարչության Արաբկիրի անձնագրային բաժանմունք՝ նույնականացման քարտ ստանալու նպատակով: Առաջին երկու այցելություններիս ընթացքում այնքան խիտ հերթ էր կուտակվել, որ անհնար էր սպասել: Երկու այցելությունների ժամանակ էլ քաղաքացիներին սպասարկում էին ընդամենը մեկ պատուհանից: Երեկ դարձյալ ընդամենը մեկ պատուհան էր սպասարկում: Փորձեցի հերթ կանգնել՝ անհույս էր, հայտնի չէր՝ ո՞վ է վերջինը, չնայած, որ այդ օրը նախորդ օրերի համեմատ ավելի շատ սպասողներ կային:

Պարզվեց՝ քաղաքացիները ներքին կարգով հերթացուցակ էին կազմել և ինձ էլ առաջարկեցին գրանցվել հերթում: Գրանցվեցի՝ համար 125-րդը: Փորձեցի աշխատակիցներից պարզել, թե ե՞րբ կհասնի 125-րդի հերթը, և քանի՞ ժամ դեռ պետք է սպասել: Միգուցե պետք է դարձյալ գնալ ու ա՞յլ օր վերադառնալ հայտը ներկայացնելու համար, ինչպես արել էի նախորդ երկու դեպքերում: «Ես ժամը 11-ից եմ սպասում»,- ասաց մի կին: Դա ժամը 15:10-ին էր: Սպասարկման պատուհանի մոտ շարժ չէր նկատվում: Քաղաքացիները նյարդայնացած այս ու այն կողմ էին գնում:

Հերթական անգամ, ՀՀ կառավարությունը որոշում կայացնելիս չէր հաշվարկել ժամկետներն ու Ոստիկանության համապատասխան բաժանմունքների տեխնիկական հնարավորությունները, ինչի պատճառով կուտակումներ են առաջանում: Բաժանմունքի աշխատակիցները քաղաքացիներին նույնիսկ տեղյակ չէին պահում ՀՀ ոստիկանապետի հրամանի մասին, ըստ որի՝ որպեսզի մինչև նոյեմբերի 30-ը մարդիկ կարողանան այդ քարտը ձեռք բերել «զեղչով»՝ 3000 դրամով, անձնագրային բաժիններն այս շաբաթ ու կիրակի օրերին ևս աշխատելու են: Իհարկե, դա էլ չի կարող փրկել իրավիճակը, քանի որ մեկ պատուհանով հնարավոր չէ արագ սպասարկել այդքան քաղաքացիների:
Ինչևէ, փորձեցի որևէ պարզաբանում ստանալ՝ որքա՞ն պետք է հերթում կանգնած մնալ, և ինչո՞ւ տևական ժամանակ չեն սպասարկում քաղաքացիներին:

Ժամեր շարունակ իր հերթին սպասող մի կին ցանկանում էր մտնել անձնագրային բաժանմունքի պետի աշխատասենյակ՝ պարզաբանում ստանալու համար: Երիտասարդ կինը, ով ասաց՝ վատառողջ էր, պարզվեց, երկրորդ անգամն էր մտնում «պետ»-ուհու մոտ և անպատասխան դուրս գալիս նրա աշխատասենյակից: Նրանից հետո ես մտա պետի աշխատասենյակ: Երիտասարդ այդ աղջկան՝ Նատալի Կոստանդյան անուն- ազգանունով (ի դեպ, միշտ փայլփլուն և պճնված տեսքով աշխատանքի գնալու համար նրան համակարգում անվանում են «յոլոչկա»), արդեն մի քանի անգամ առիթ ունեցել էի հանդիպելու:

Քաղքենի այն տեսակներից է, որին եթե ներկայանում ես՝ որպես այս կամ այն ոլորտի պաշտոնյա, կամ այսինչ-այսինչյան՝ անմիջապես ոտքի է կանգնում ու գլխահակ, խոնարհ, խոհեմ ժպիտով սպասարկում: Իսկ եթե շարքային քաղաքացի ես, պատասխանը՝ միայն մուննաթով: Աշխատասենյակում նա աշխատակիցներից մեկի հետ էր: Ինքը նստած էր տիկնիկի նման, արհամարհանքով՝ խաղում էր մատների հետ: Հարցնում եմ՝ ինչո՞ւ չեն սպասարկում:

Մյուս աշխատակիցը պատասխանում է՝ ինտերնետ չկա, կապը վատն է, մենք ի՞նչ անենք: Այդ մասին արդեն մինչ այդ լսել էի բաժանմունքի այլ աշխատակիցներից: Իսկ քաղաքացին ի՞նչ անի, որքա՞ն պետք է սպասի: «Պետ»-ուհին դեռ մատներով է զբաղված, անհաղորդ է՝ որևէ հարցի չի պատասխանում, առավելագույնը՝ մեխանիզմով աշխատող «Բարբիի» նման՝ աչքերը խաղացնելով՝ այս ու այն կողմ է հայացքը շարժում: Այդուհանդերձ, շարունակում եմ հարցնել՝ իսկ ինտերնետային ի՞նչ կապ է, որ անընդհատ խափանվում է: Պարզվում է՝ «Սմարթ»: Եթե վատն է՝ ինչո՞ւ չեք փոխում օպերատորին: Հայտնի չէ:

Աշխատակցուհին փորձում է իր պետի անտարբերությունից ահագնացող զայրույթս մեղմել: «Պետ»-ուհին աչքերն է պտտում այս ու այն կողմ: Հարցնում եմ՝ իսկ ինչո՞ւ քաղաքացիներին որևէ մեկը չի պարզաբանում իրավիճակը, ինչո՞ւ չեք տեղեկացնում' ի՞նչ է կատարվում, ե՞րբ կապ կունենաք, կամ՝ մինչև ե՞րբ պետք է հերթ կանգնել: Աշխատակցուհին փորձում է բացատրել, որ մեկ պատուհանով է սպասարկվում, համապատասխան սարքը մեկն է, դժվար է… Տիկնիկը, իրեն երևակայելով, անհողդողդ լռությամբ շարունակում է ուսումնասիրել յուր մատները…:

Եվս մեկ անգամ առնչվելով այդ երիտասարդ տիկնոջ հետ, համոզվեցի՝ աղջիկը սխալ տեղում պատահաբար է հայտնվել: Ու թքած ունի՝ քաղաքացին քանի՞ անգամ է եկել, քանի՞ օր է հերթ կանգնել, քանի՞ անգամ դեռ պետք է գնա ու գա, քաղաքացուն ուշացնելու համար կտուգանե՞ն, թե՞ ոչ… ինքն իր պաշտոնով է հիացած ու զմայլված:

Ձեռքիս անձնագիրս է՝ ինչպես ՀՀ Ոստիկանության Անձնագրային և վիզաների վարչության կայքէջում է գրված՝ «Հայրենասիրությանս փաստաթուղթը»: Դժվար է ոսկեղենիկ հայերենով արտահայտել այն զգացումները, որ առաջանում են, երբ «Հայրենասիրությանդ փաստաթուղթը» տրվում է մի վայրում, որի ղեկավարի համար Հայրենիքը սկսվում ու ավարտվում է սեփական եղունգների գույնով: Ու այդ պահին գերադասելի է դառնում օրենքով սահմանված կարգով տուգանվելը, քան մարտնչող տգիտության դեմ պայքարը:

Հետո, պարզվում է՝ բաժանմունքում ծանոթ մարդիկ են լինում, որ պետուհուն ասում են՝ այդ քաղաքացին լրագրող էր… Ասում են ոչ թե այն իմաստով, որ քաղաքացին նաև լրագրող է, այլ, որ քաղաքացին լրագրող է: Դրանից հետո իրադարձությունները զարգացան կանխատեսելի սցենարով: «Պետ»-ուհու աշխատասենյակում գտնվող աշխատակիցը շտապում է մեր հետևից՝ ներողություն խնդրել մի բանի համար, որն ինքը չի արել:

Եվ սկսվեց ամենահետաքրքիրն ու զզվելին: Մի աղջնակի համար, որը մինչ օրս, թերևս, զարմացած է, թե ինչպես է հայտնվել Արաբկիրի անձնագրային բաժանմունքում, սկսվում են հեռախոսազանգերը: Մեկը՝ մեկից հետաքրքիր ու ավելի բարձր պաշտոնյաների կողմից: Աղջիկը ջանացել էր գտնել բոլոր հնարավոր ընդհանուր ծանոթներին: Բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, պատգամավորներ, ընդհանուր ընկերներ… «Ես չգիտեի, որ ինքը լրագրող այսինչ-այսինչյանն էր»,- արդարացել էր նա: Այսինքն՝ պետք է ներկայանայի՝ գիտե՞ք, ես այսինչ թերթի խմբագիր այսինչ-այսինչյա՞նն եմ… նրա զգայարաններն անմիջապես կարթնանայի՞ն: Ու սիրալիր, շորորալով կպատասխաներ, չէ՞:

Լրագրողական բազմամյա գործունեությանս ընթացքում արել եմ ամեն ինչ՝ մասնագիտությունս չչարաշահելու համար, անձնական խնդիրներս չեմ տեղափոխել մամուլ: Բայց այս պարագան առանձնահատուկ էր, քանի որ ես գնացել էի անձնագրայի՛ն բաժանմունք, գնացել էի ոչ թե՝ որպես լրագրող, այլ՝ որպես ՀՀ քաղաքացի…
Հայաստանը փոքր է, Երևանը՝ առավել ևս: Լրագրողներս էլ, դժբախտաբար, գիտենք՝ ով ում միջնորդությամբ, որ «արժանիքների» համար է հայտնվում այս կամ այն պաշտոնում: Տիկնիկներին կարող եք սիրել-փայփայել, բայց հեռու պահեք քաղաքացիներից: Մի սղոցեք քաղաքացիների նյարդերը սեփական մատներով և եղունգներով հիացող տարբեր տեսակի «յոլոչկաներով»: