«ՉԻ». Հայտնի բժշկի նկատմամբ հետապնդում է իրականացվում

Արդեն ավելի քան մեկ տարի է, ինչ «Հայաստանի Առիթմոլոգիական Սրտաբանական կենտրոն» ՍՊԸ-ն (ՀԱՍԿ) դատական գործընթացի մեջ է News.am էլեկտրոնային լրատվական կայքի հետ: Ամեն ինչ սկսվել է լրատվական կայքում 2010-ի նոյեմբերի 23-ի մի հրապարակումից: Նյութը պատմում էր քաղաքացի Հովհաննես Կաթրջյանի մասին, որի պնդմամբ՝ կլինիկայում «ստորաբար խաբել են իրեն և 10 տարի շահագործման ժամկետով էլեկտրոկարդիոխթանիչի փոխարեն վիրահատության ընթացքում տեղադրել են նույն ֆիրմայի, սակայն արդեն 6-7 տարի պիտանելիության ժամկետով մեկ այլ սարք»: Նյութի հրապարակումից հետո ՀԱՍԿ-ը հայց է ներկայացրել դատարան, համարելով, որ լրատվամիջոցը լուրջ հարված է հասցրել ընկերության պատվին, արժանապատվությանն ու գործարար համբավին: Այն բանից հետո, ինչ ՀԱՍԿ-ը դատական հայց է ներկայացրել լրատվամիջոցի դեմ, Կաթրջյանն իր հերթին 2011-ի դեկտեմբերի 7-ին դիմել է ոստիկանություն և նրա դիմումի հիման վրա հարուցվել է քրեական գործ' քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 1-ին մասով (Բժշկական օգնություն եև սպասարկում իրականացնողների կողմից մասնագիտական պարտականությունները չկատարելը կամ ոչ պատշաճ կատարելը): Դատական գործընթացները դեռևս շարունակվում են, և մենք որոշեցինք խնդրո առնչությամբ զրուցել ՀԱՍԿ-ի հիմնադիր, բժիշկ Սմբատ Ջամալյանի հետ, որը տևական ժամանակ է՝ բնակվում ու աշխատում է Դանիայում:

- Հայտնի է, որ դուք դատական հայց եք ներկայացրել News.am լրատվական կայքի դեմ՝ կապված Հովհաննես Կաթրջյանի մասին պատմող հոդվածի հետ: Վերջինիս պնդմամբ' ՀԱՍԿ-ում իրեն խաբել են: Ի՞նչի մասին է խոսքը:

- Նախ մեկ հստակեցում պետք է անեմ. դատական հայցն ընդդեմ News.am-ի ներկայացրել եմ ոչ թե ես՝ որպես անձ, այլ՝ ՀԱՍԿ-ը՝ իր փաստաբանի միջոցով, և դատական գործընթացի կողմ է, փաստորեն, ՀԱՍԿ-ը, այլ ոչ՝ ես: Ինչ վերաբերում է այդ տխրահռչակ պատմությանը, ապա երևի գիտեք, որ նույնաբովանդակ մի նյութ էլ հրապարակվել էր «Առավոտ»-ում ու «Գոլոս Արմենիի»-ում, և ԱՍԽ-ը դատական հայց էր ներկայացրել ընդդեմ այդ լրատվամիջոցների՝ պատվի, արժանապատվության, գործարար համբավի պաշտպանության հարցով: Հետագայում լրատվամիջոցները հրապարակել էին հերքման տեքստ, և այդպիսով կողմերը սույն գործով եկել էին հաշտության: Ինչո՞ւմն է, ուրեմն, բանը քաղաքացի Կաթրջյանը 2008-ին վիրահատվել է կլինիկայում, և նրա մոտ փոխպատվաստվել է Biotronik գերմանական ընկերության կարդիոխթանիչ: Քաղաքացին այժմ պնդում է, որ իբր «10 տարի շահագործման ժամկետով» սարքի փոխարեն տեղադրվել է «6-7 տարի պիտանելիության ժամկետով մեկ այլ սարք», ինչը իրականությանը չի համապատասխանում: Նախ, ձևակերուպներն ինքնին զավեշտալի են, քանի որ «պիտանելիության ժամկետ» հասկացություն ընդհանրապես գոյություն չունի և խոսքը գնում է տվյալ սերնդի սարքերի ծառայության միջին ժամկետի մասին: Կաթրջյանը դատարանում հղում է անում ՀԱՍԿ-ի գնացուցակին, որտեղ մի շարք սարերի, այդ թվում՝ նաև քաղաքացու մարմնում տեղադրված PHYLOS DR տիպի սարքերի համար նշված է ոչ թե 10, այլ 8-10 տարի ծառայության ժամկետ: Ինքնին հասկանալի է, որ գնացուցակում խոսքը գնում է այդ սերդնդի սարքերի (PHYLOS DR) ծառայության միջին ժամկետի մասին՝ համաձայն արտադրողի որակի փաստաթղթի: Վերոնշյալ ընկերությունը տարին երկու անգամ հրապարակում է իր արտադրած սարքերի որակի մասին զեկույց (Product Performance Report): 2008-ին՝ Կաթրջյանի վիրահատության տարում, հրապարակված զեկույցի համաձայն՝ PHYLOS DR տիպի սարքերի 90%-ից ավելին տեղադրման պահից 8 տարի անց դեռ շարունակում Էին ծառայել հիվանդներին: Պետք է ընդգծեմ, որ որ այս տվյալը բերված է 140 հազարից ավել PHYLOS DR սարքերի ուսումնասիրության արդյունքում: Այնուամենայնիվ, այն բանից հետո, ինչ քաղաքացին բողոքով դիմել էր ՀՀ վարչապետին, առողջապահության նախարարին և ՀՀ նախագահին, 2010-ին մենք լրացուցիչ հարցում կատարեցինք Biotronik ընկերություն և գրավոր պաշտոնական պատասխան ստացանք առ այն, որ քաղաքացի Կաթրջյանին պատվաստված կարդիոխթանիչի պարագայում այդ սարքերի 84%-ը իմպլանտացիայի պահից 9 տարի անց դեռ շարունակում է ծառայել: Ավելին, ընկերության փոխնախագահի պատասխան նամակում հստակ նշվում է, որ սարքը միջինում 9 տարի և ավելին ծառայության ցուցանիշ ունի: Սա պաշտոնական փաստաթուղթ է՝ գերմանական ընկերության պաշտոնական ներկայացուցիչների ստորագրությամբ և ընկերության կնիքով վավերացված: Ավելին, ՀԱՍԿ-ում վիրահատությունից առաջ բոլոր հիվանդներն անխտիր տեղեկացվում են այս կամ այն կարդիոխթանիչի՝ սարքն արտադրած ընկերության կողմից սահմանված ծառայության մոտավոր, շեշտում եմ' մոտավոր ժամկետների մասին և սա ոչ թե պետք է դիտել իբրև երաշխիք, այլ՝ զուտ իբրև տեղեկատվություն: Դժվար չէ հասկանալ, որ գնացուցակում ուղղակի անհնարին է սարքի անհատական ծառայության որևէ ժամկետ սահմանելը,առավել ևս դա որևէ կերպ երաշխավորելը: Սարքերի ժամկետային դասակարգումները պարտադիր կերպով համաձայնեցվում են սարք արտադրող ընկերությունների հետ և սարք արտադրող ընկերության պահանջով գնացուցակում մենք հղում ենք կատարել սարքի որակի փաստաթղթին՝ Product Performance Report-ին: Վերջինս մի փաստաթուղթ է, որը կազմվում է արտադրող ընկերության կողմից՝ հիմնվելով նախկին փորձառության և առկա տվյալների վերլուծության վրա: 2007-ի վերջին, երբ հաստատվում էր ՀԱՍԿ գնացուցակը 2008-ի համար (Կաթրջյանի վիրահատությաւն տարին), հենց սարքի որակի փաստաթուղթը հիմք ընդունելով և հաշվի առնելով, որ ըստ այդ փաստաթղթի PHYLOS DR տիպի սարքերի 90%-ից ավելին ծառայության 8-րդ տարում դեռ շարունակում են շահագործվել, մենք ՀԱՍԿ-ի գնացուցակներում այս սարքերը դասակարգել ենք 8-10 տարի ծառայության ժամկետով սարքերի շարքում, որոնց արժեքը այն ժամանակ սկսվում էր 1,900,000 դրամից: Այսպիսով, երբ քաղաքացի Կաթրջյանը հայտարարում է, թե իրեն խաբել են, անհասկանալի է, թե ինչ նկատի ունի: Առավել ևս, որ վիրահատությունից առաջ նրա և այլ հիվանդների հետ կնքված պայամանգրում սարքի ծառայության որևէ ժամկետ նշված չկա, քանի որ, ինչպես արդեն ասացի, սարքի անհատական ծառայության երաշխիք անհնարին է տալ, և հնարավոր չէ այդ ժամկետները դարձնել պայմանագրի առարկա:

- ՀԱՍԿ-ը դատական հայց է ներկայացրել news.am-ի դեմ, Կաթրջյանն էլ իր հերթին դիմում է ներկայացրել ՀԱՍԿ-ի դեմ, հարուցվել է քրեական գործ, և այժմ, փաստորեն, ընթանում է նաև երկրորդ դատական գործընթացը, որի շրջանակներում նշանակվել է ինչ-որ փորձաքննություն և Կաթրջյանի խոսքերով, հաստատվել է, որ իր կարդիոխթանիչի շահագործման ժամկետը 6 տարի է:

- Արդեն ասացի՝ գոյություն ունի ընկերության պաշտոնական զեկույցը տվյալ սարքի ծառայության մոտավոր ժամկետների մասին և հենց այս փաստաթուղթը պետք է հիմք ընդունվի սարքը գնահատելիս: Այդ փաստաթուղթը գաղտնի մի թուղթ չէ, ցանկացած ոք կարող է այն գտնել համացանցում: Այն պատահական զեկույց չէ. հրապարակվում է FDA-ի (ԱՄՆ առողջապահության նախարարությանը ենթակա՝ սննդամթերքի ու դեղորայքի որակի վերահսկման կառավարական գործակալություն) պահանջներին համապատասխան, և Հայաստանում դատաբժշկական փորձագետները և/կամ իրավապահները, փաստորեն, վիճարկում են այդ հեղինակավոր կառույցի սահմանած ստանդարտները' այդպիսով հիմար կացության մեջ հայտնվելով: Չգիտեմ՝ որքանով է դա սազական կամ լուրջ, բայց կարող եմ ասել, որ դա շատ բնութագրական է այսօրվա հայաստանյան իրավիճակի համար:

- Այդ դեպքում ինչպե՞ս կբացատրեք ՀԱՍԿ-ի շուրջ ստեղծված այս իրավիճակը:

- Ակնհայտ է, որ ինչ-որ անձինք, որոնք կանգնած են վերոնշյալ լրատվամիջոցի և անձի հետևում, ինձ դեռևս անհայտ պատճառներով նպատակադրվել են վարկաբեկել ՀԱՍԿ-ը և անձամբ ինձ: Այլ կերպ, քան հետապնդում, այս ամենը ես չեմ կարող որակել: Բանը հասել է նրան, որ իմ նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել… Եվ ես պարբերաբար Հայաստանից զանգեր եմ ստանում (արդեն 12 զանգ վերջին մեկ ամսում) ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Էրեբունու քննչական բաժնի աշխատակիցները ներկայանում են տարբեր անուններով և հայտնում, որ ես հետախուզման մեջ եմ ու որ Հայասատան գաու պարագայում պիտի անպայաման զանգեմ իրենց, որպեսզի իրենք իրենց անձնական մեքենայով գան և ինձ դիմավորեն օդանավակայանում… Եվս մեկ կարևոր հանգամանք. խնդրո առնչությամբ հրապարակվող նյութերը կարդալիս ընթերցողի մոտ կարող է թյուր տպավորություն ստեղծվել, թե Կաթրջյանի կարդիոխթանիչն արդեն անսարք վիճակում է: Իրականում, սակայն, քաղաքացին դատական նիստերի է ներկայանում հենց այդ նույն կարդիոխթանիչով, որը, բնականաբար, գտնվում է նորմալ աշխատանքային վիճակում և ծառայում է նրան: Համաձայնեք' աբսուրդ է: Հատկանշական է, որ News.am-ում հրապարակված ու թեմային առնչվող բոլոր նյութերը միակողմանի են, ներկայացնում են միայն կողմերից մեկի դիրքորոշումը: Ի դեպ, վիրահատությունից հետո մենք պացիենտներին առաջարկում ենք պարբերաբար' տարին մի քանի անգամ հետազոտվել կլինիկայում' կարդիոխթանիչի ու հիվանդի առողջական վիճակն արձանագրելու, անհրաժեշտության պարագայում լրացուցիչ միջամտություն իրականացնելու և այլնի նպատակով: Կաթրջյանն, ահա, հրաժարվել է և շարունակում է հրաժարվել կլինիկայում ստուգումներ անցնելուց: Ենթադրությունները թողնում եմ ձեզ:

- Այս դատական գործընթացներում հնչում է նաև պաշտպանության նախարարության անունը: Ինչ կապ ունի այդ գերատեսչությունն այս ամենի հետ:

- Բանն այն է, որ Կաթրջյանը վիրահատվել է Պաշտպանության նախարարության պատվերով, քանի որ նրա որդին 2008-ին ծառայում էր բանակում, և այժմ, երբ Կաթրջյանի դիմումի հիման վրա հարուցվել է քրեական գործ ու առկա է դատական գործընթաց, Պաշտպանության նախարարությունը հանդես է գալիս իբրև համահայցվոր:

- Որո՞նք են լինելու Ձեր քայլերը։

- Ապօրինի ու անհիմն դատական վճռի պարագայում պետք է գնալ մինչև վերջ՝ ընդհուպ մինչև Եվրադատարան:

Գոհար Վեզիրյան