Մահացել է Մոնթեի մայրը

Այսօր 92 տարեկանում մահացավ Մոնթեի մայրը՝ Զաբել Մելքոնյանը: Նրան այցելել էի այս տարվա մայիսին, հանդիպումից հետո ես նշումներ էի արել եւ այն նույնությամբ ներկայացնում եմ:

Մայիսի քսանին Մոնթեի եղբոր՝ Մարգարի հետ՝ Գլենդեյլից իր հին «Ջիպով» մեկնեցինք Ֆրեզնո: Կեսօրին քաղաքում էինք: Մարգարը պլանավորել էր օրը, պետք է ճաշեինք հայկական որեւէ ճաշարանում: Մենք մի քանի տեղեր եղանք, պարզվեց՝ դրանք փակ են, որոշները ընդհանրապես արդեն չէին գործում: Տխուր քաղաք է Ֆրեզնոն, հայկական եկեղեցին փակ էր: Այս եկեղեցուց են Զորավար Անդրանիկի դին հանել: Այս տարածքում էր Վ.Սարոյանը իր թերթերը վաճառում: Մարգարը պատմում է, որ ինքն էլ փողոցում մի քանի անգամ տեսել է Սարոյանին: Քիչ հեռու Սարոյանի անվան թատրոնի շենքն է: Ֆերզնոն ուրիշ է այժմ, Սարոյանի նկարգրած Ֆրեզնոյից բան չտեսա: Մի քանի հին շենքեր են, որոնք քանդելու ճանապարհին են: Մարգարը պատմում է, թե ինչպես էին Մոնթեի հետ պտտվում այս վայրերում: «Կզարմանամ, թե ոտաբոբիկ ինչպես էինք քայլում այս տաք ասֆալտի վրայով»,-ասում է Մարգարը:

Տոթ է, Ֆրեզնոյի փողոցներում հատուկենտ անցորդների էինք հադնիպում: Ուտելու տեղ այդպես էլ չգտանք այս քաղաքում: Գնում ենք հայկական գերեզմանոց: Մարգարը մի քանի պատմություններ է պատմում այստեղ ամփոփված հայերի մասին: Այս նահանգում հայերը բնակություն են հաստատել 1880-ականներին: Մոնթեի մայրը՝ Զաբելը հետո պիտի ասեր, որ իրենց ընտանիքը առաջին է բնակություն է հաստատել Կալիֆորնիայում:

Ֆրեզնոյի միակ ուշագրավ տեղը Սասունցի Դավթի հուշարաձանն է: Քանդակագործ Վարազ Սամուելյանն է հեղինակը: Երկրոդ աշխարահամարտի ժամանակ հայաստանցի զինվորը՝ Վարազ Սամուելյանը գերի էր ընկել, հետո հասել է Ամերիկա եւ այստեղ իր մահկանացուն կնքել:

Ֆրեզնոյից մեկնում ենք Մոնթեի ծննդավայրը՝ Վայսելիա: Փոքր քաղաք էր, երբ Մոնթեն դպրոց էր գնում' քսան հազար բնաչությամբ: Այսօր Վայսելիայի բնակչությունը հարյուրքսանհինգ հազար է: Մոնթեի պատանեկությունը այս քաղաքում է անցել: Տունը, որտեղ ապրել է նա, նույն է մնացել, այսօր այնտեղ մայրն է ապրում՝ Զաբելը: Նա 92 տարեկան է, դժվար է քայլում, բայց հիշողությունը տեղն է: Տուն հասնելուց մի քանի րոպե հետո նա Մարգարին ասաց, որ ինձ ցույց տա Մոնթեի իրերը:

Հետո ինքն էլ եկավ եւ սկսեց պատմել այդ իրերից յուրաքանչյուրի մասին: Ճապոնիայից բերած թեքվանդոյի մարզահագուստն էր, սուրը եւ այլ իրեր: Մարգարն ասում է, որ իրենք «գիժ տղաներ էին»: Ու պատմում է գժությունների մասին: «Երբ Մոնթեի հետ էի, ես կվախնայի, միշտ մի պատմության մեջ կհայտննեի նրա պատճարով»,- ասում է Մարգարը:

Պատմեց, թե ինչպես մի անգամ Մոնթեն գնաց խանութ եւ բացեց «Կոկա-Կոլա»-ի մի քանի տասնյակ շշեր ու կափարիչները լցնելով գրպանը եկավ: «Կոկա-Կոլա»-ն ակցիա էր անում եւ ով քսան հատ կափարիչ հավաքեր եւ ուղարկեր' նրան հեծանիվ պետք է տային:

«Մոնթեն մի քանի անգամ քսան կափարիչներ ուղարկեց եւ ոչինչ չստացավ ու դրանից կատաղել էր»,- հիշում է Մարգարը: Հետո գնացինք գետի ափը, Մարգարը ցույց տվեց լեռները, անտառները, որտեղ Մոնթեի հետ անցկացրել են իրենց պատանեկությունը: Եղանք գետի այն հատվածում, որտեղ Մոնթեն նետվելով ջրի մեջ՝ ջարդել էր քիթը եւ ատամը: Այդ գիշերը անցկացրի Մոնթեի սենյակում' նրա մահճակալին: Մինչ այդ Մարգարի հետ երկար զրուցել էինք, նա պատմում էր Մոնթեի կյանքի տարբեր ժամանահատվածների մասին. Մոնթեն' Բեյրութում, բանտում, պաղեստինցիների ճամբարում, Ղարաբաղում… Պատմություններ, որոնք Մարգարը չի ներառել Մոնթեի մասին պատմող գրքում: Զոհված ընկերոջս մահճակալին պառկած կարոտում էի նրան…

Hetq.am