Արսեն Գրիգորյան. «Ուզում եմ դրախտում հանդիպել Փարաջանովին»

Ժամանակին արգելված արվեստագետ Սերգեյ Փարաջանովի ստեղծած ֆիլմերն ու կոլաժները դիտելու, հիանալու, քննարկման նյութ դարձնելու, նրա արվեստի նմուշներին հաղորդակցվելու հնարավորություն շատ քչերն են ունեցել: Այսօր արդեն անկախ Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում նույնիսկ մեծն Փարաջանովի տուն-թանգարանը կա. փարաջանովյան յուրօրինակ արվեստն այլևս հասանելի է բոլորիս: «Ե՞ս Yes!»-ը որոշեց այցելել սիրված Մաեստրոյի տուն-թանգարան, բայց ոչ թե մենակ, այլ շոու բիզնեսից հայտնի, դերասան-հաղորդավար-երգիչ Արսեն Գրիգորյանի հետ:

Իսկ եթե դու չես հասցրել լինել Սերգեյ Փարաջանովի տուն-թանգարանում, ծանոթ չես ոչ միայն նրա ֆիլմերին, այլև կտավներին, ապա քեզ այս անգամ ներում ենք, կարող ես Մաեստրոյի կոլաժներին ծանոթանալ մեր անդրադարձի միջոցով :)

«Փարաջանովն ինձ համար դպրոց է, արդեն չեմ էլ հիշում, թե որերորդ անգամն եմ լինում այստեղ: Նշեմ, որ ամեն անգամ մի նոր բան եմ բացահայտում: Նրա գրեթե բոլոր ֆիլմերը դիտել եմ»,- նշեց Արսենը և հավելեց, որ իրեն հատկապես գրավում են արվեստագետի պատրաստած գլխարկները: Իսկ թանգարանի առաջին հարկում տեսնելով «Փարաջանովը դրախտում» գործը` Արսենը բացականչեց. «Ես ուզում եմ դրախտում հանդիպել Փարաջանովին»:

Ընդհանրապես, անհնար է անտարբեր մնալ Փարաջանովի ցանկացած գործի նկատմամբ. դրանք նույնքան արդիական ու խոսուն: «Հիմա 21-րդ դարում ենք, բայց ոչինչ չի փոխվել: Տեսեք, սա էլ շոու բիզնեսն է ընտրությունների ժամանակ: Հասարակության տարբեր խավերն են, այսօր եթե պատկերվեր սա, ապա դոլարի կողքին եվրո էլ կլիներ :)»,- Փարաջանովի «Խամաճիկների ընտրությունները» կոլաժը հերթական անգամ այսպես մեկնաբանեց դերասան, հաղորդավարը:

Բազմաթիվ ֆիլմերի հեղինակ, ռեժիսոր Սերգեյ Փարաջանովի հայտնի չորս ֆիլմերն են` «Մոռացված նախնիների ստվերները», «Նռան գույնը», «Լեգենդ Սուրամի ամրոցի մասին», «Աշուղ Ղարիբ», որոնք արժանացել են տասնյակ միջազգային պարգևների: Բացի ֆիլմերից, ռեժիսորը կերտել է մեծ հետաքրքրություն ներկայացնող գործեր` տիկնիկներ, կոլաժներ, գծանկարներ, խեցեղեն գործեր և այլն: «Ինձ թույլ չեն տալիս ֆիլմեր նկարահանել, դրա համար ես կոլաժներ եմ անում: Սրանք իմ խտացրած փոքրիկ ֆիլմերն են»,- ասում էր ծնունդով Թբիլիսիից հայ մեծ արվեստագետը: «Իր ողջ կյանքը ներկայացում էր, նա այդպիսի մարդ էր. ապրում էր ներկայացումներով: Նրա թիֆլիսյան բնակարանը նույնիսկ փական չուներ, անընդհատ հյուրեր էին լինում: Հաճախ էր շեշտում` «Ես ունեմ երեք հայրենիք` Թիֆլիսը, որտեղ ծնվել եմ, Ուկրաինան, որտեղ աշխատել եմ և Հայաստանը, որտեղ կցանկանայի մահանալ»,- պատմում է թանգարանի գիտաշխատող Խաչատուր Կոբելյանը: «Ես վրեժխնդիր կլինեմ սիրով»,- ասում էր Փարաջանովը և բոլորովին էլ պատահական չէր, երբ վերցնում էր անպետք ու հին առարկաները և դրանցից արվեստի գործեր ստեղծում. կարողանում էր ամեն ինչի մեջ տեսնել գեղեցիկը: «Փարաջանովի ընկերը մազակալների արտադրամասում էր աշխատում: Մի օր էլ Փարաջանովը նրանից մազակալներ է խնդրում: Ընկերը զարմանում է, թե նրա ինչին են պետք` ո´չ կին ունի, ո´չ էլ աղջիկ: Այդուամենայնիվ, չմերժելով ընկերոջ խնդրանքը, նվիրում է: Որոշ ժամանակ անց Փարաջանովը այդ մազակալներն անմահացնում է կտավի վրա` կերտելով իր արվեստի բացառիկ նմուշներից մեկը»,- պատմեց թանգարանի գիտաշխատողը:

Մի անգամ Փարաջանովը բանտային ընկերներից մեկի մեջքին տեսել է Ջոկոնդայի դաջվածքը և պատմում էր. «Երբ այդ մարդը շարժվում էր կամ կռանում, Ջոկոնդան ծիծաղում էր, լաց լինում կամ պարզապես ժպտում: Ես հասկացա, որ Ջոկոնդան միշտ կենդանի է»: Այնուհետև Փարաջանովը պատկերում է լացող Ջոկոնդային և, ուղարկելով ընկերներից մեկին, ասում. «Երբ ես մահանամ, Ջոկոնդան ինձ համար լաց կլինի»: