«Доля воровская»... Ովքեր են «օրենքով գողերը» (տեսանյութ)

«Օրենքով գողեր»` յուրահատուկ քրեական միավորում ԽՍՀՄ-ի տարածքում, այն չունի նմանօրինակը աշխարհի քրեական պրակտիկայում, ձևավորվել է քսաներորդ դարի 30-ականներին և բնութագրվում է քրեական աշխարհում գործող դաժան կոդեքսներով, ինչպես նաև գոյություն ունի ծայրաստիճան բացառիկ գաղտնիության մակարդակ: Քրեական ժարգոնով գող անվանում են միայն «օրենքով գողերին», այլ ոչ թե ցանկացածին, ով գողություն է կատարել, ինչպես գրական բառապաշարում: «Օրենքով գող» արտահայտությունը մեկնաբանվում է` որպես քրեական աշխարհի էլիտայի ներկայացուցիչ, գողական ավանդույթների պահպանող և կրող:

Պատմություն

«Օրենքով գողերի» ի հայտ գալը վերագրվում է 1930-ական թվականներին, երբ կոշտ ձևով ճնշվեցին քաղաքական ընդդիմության ակտիվությունը և ուժեղացվեց ընդանուր հանցագործության դեմ պայքարը: Քրեական աշխարհի միավորված հիմնական ուժը դարձավ ոչ քաղաքական դիմակայության միտումները և իշխանությանը չենթարկվելը, իսկ նրա էլիտաները դարձան օրենքով գողերը, ովքեր իրենք իրենց անվանում էին Ռուսաստանի քրեական ավանդույթների պահպանողներ:

«Օրենքով գողերը» ապրում են կենսակերպի և վարքագծի հատուկ «կոդեքսի» կանոնների համաձայն։ Ըստ ավանդույթի նրանք մերժում են հանրային նորմերով և կանոններով թելադրվող կենսակերպը, այդ թվում' ընտանիքի հետ կապված («օրենքով գողը» ոչ մի դեպքում չպետք է ունենար կանանց հետ մշտական կապ), ինչպես նաև հարաբերություններ պետական մարմինների հետ։

1940-ականներին այդ ավանդույյները վերջիվերջո բերեցին այդ քրեական միավորման գրեթե ամբողջությամբ վախճանին պատմական ձևով: Հայրենական պատերազմի ընթացքում օրենքով գողերից շատերը համաձայնեցին միանալ Կարմիր բանակին, որպեսզի պաշտպանեն սեփական հայրենքը թշնամուց: Գերմանիայի նկատմամաբ տարած հաղթանակից հետո նրանք վերադարձան ճամբար, որտեղ նրանց և ավանդույթներից չհեռացած քրեական տարրերի «Օրենքով գողերի» միջև սկսվեց պատերազմ (сучья война), որի ընթացքում երկու կողմերն էլ կրեցին բավականին լուրջ կորուստներ:

1979 թվականին Կիսլովոդսկում տեղի ունեցավ քրեական աշխարհի առաջնորդների և անօրինական ձեռնարկատերերի միջև հանդիպում: Հանդիպման արդյունքում համաձայնություն կնքվեց, ըստ որի` ոչ անօրինական ձեռնարկատերերը պետք է իրենց շահույթի 10 տոկոսը հատկացնեին օրենքով գողերին անվտանգության ապահովման դիմաց:

«Օրենքով գողը», ով մուտք է գործում գողական խմբավորում, պարտավոր է հետևել գողական օրենքներին, սովորույթներին և ավանդույթներին:

«Օրենքով գողերի» կանոնները

Գողին թագադրում է հավաքը (сходка), ինչպես նաև հավաքը ի զորու է զրկել այդ կոչումից մեղանչողին: Ցանկացած գողական պատիժ, մինչև անգամ ապտակը, իրականացվում է հավաքի իմացության արդյունքում: Գողը իրավունք չունի ինքը պատժել մեկ այլ օրենքով գողի: Նա պարտավոր է հանդիպում հրավիրել և ներկայացնել նախատեսվող պատիժը: Որպես հավաքներ ծառայում են մասսայական միջոցառումները, դրանք կլինեն հարսանիքները, տարեդարձերը, թե թաղումները: Գողական հավաքը նաև հնարավոր է նշանակվի անտառում, սակայն ապահով է այն ծպտել պաշտոնական արարողության տակ: Հանդիպում նշանակում են նաև բանտում: Ավելի վաղ գողերը ունեին ավանդույթ, ըստ որի` հավաքվում էին բանտերում հիվանդների շղարշի տակ: Հիվանդանոցը ընտրվում էր` կախված քննարկվելիք հարցի լրջությունից: Գողերին տանում էին ինչպես մարզային, քաղաքային, այնպես էլ նաև հանրապետական հիվանդանոցներ: Օրակարգի մասին գողերի մեծ մասը տեղյակ չէր լինում, իսկ հարցնել այդ մասին արգելվում է, օրենքով գողը պետք է պատրաստ լինի ամեն ինչի, անգամ ամենավատին: Հավաքների ընթացքում որոշվում է ընդանուրի (общака) ճակատագիրը, քրեական ռազմավարությունը մոտակա ժամանակների համար, դավաճանների դեմ կիրառվելիք պատիժը, ազդեցության սահմանները (передел зон влияния), թագադրման հավակնորդները: Բոլոր գողերը ունեն նույն ձայնը և օգտվում են նույն օրենքներից: Եթե քառասուն տարի առաջ գողերի հավաք կարող էր նշանակել ցանկացած օրենքով գող, ապա այժմ այն նշանակվում է օրենքով գողերի խմբի կողմից հրավիրված հավաքով: Հավաքները լինում են երկու տիպի` տեղական և եզրային (краевые): Ամեն ինչ կախված է օրակարգից, հարցի կարևորությունից, որը պետք է քննարկվի:

Օրենքով գողին մահվան դատապարտել կարող է միայն краевые հավաքը, իսկ օրենքով գողին կոչումից զրկել կարող է նաև տեղական հավաքը: Քրեական սանկցիաներին գողերը ունեն հատուկ մոտեցում: Մեղանչող գողերը կարող են կրել երեք տիպի պատիժ:

Շարունակելի...