Իմ հոգին փոքր ահաբեկված է, սակայն ազատ է. Հրանտ Դինք

Շուրջ վեց տարի առաջ Ստամբուլում «Ակօս» թուրք-հայկական պարբերականի իր գրասենյակի առջև սպանվել էր Հրանտ Դինքը։ Հրանտ Դինքը հայ-թուրքական հարբերությունների բարելավման ջատագովներից մեկն էր։ Նա նշում էր. «Հայ-թուրքական հարաբերությունները պետք է դուրս բերել 1915 մետրանոց խոր հորից»։

Հրանտ Դինքը ծնվել է 1954 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Սարգիս Դինքի և Գյուլվարդ Դինքի ընտանիքում։ Յոթ տարեկանում իր հարազատների և եղբայրների հետ տեղափոխվել է Ստամբուլ, որտեղ ապրել է մինչ կյանքի վերջը։ Ստամբուլում նա մեծացել է Գեդիկփաշայում գտնվող մանկատանը, որտեղ էլ ծանոթացել է իր կնոջ՝ Ռաքելի հետ։ Հրանտ Դինքն ու Ռաքելն ունեն երեք երեխա։ 

Հայ-թուրքական հարաբերությունները հատկապես վատացան 2007 թվականին, երբ դատարանը Դինքին մեղադրեց 301 հոդվածով` թուրքական ինքնությունը վիրավորելու մեղադրանքով։ Նա Ստամբուլի քաղաքապետարանում նշել էր, որ իր կյանքն այլևս վտանգի տակ է. «Իմ հոգին փոքր ահաբեկված է, սակայն ազատ է»։

Այս խոսքերի հրապարակման օրը հունվարի 19-ին Դինքը սպանվեց իր գրասենյակի դիմաց՝ թուրք նացիոնալիստ Օգուն Սալամստի կողմից, ով երեք անգամ կրակել էր Դինքի գլխին։ Սպանությունից հետո տեղի ունեցան բազմահազարանոց ցույցեր «Բոլորս հայ ենք, բոլորս Դինք ենք» կարգախոսով։

Հետաքննության ընթացքում պարզվեց, որ ոստիկանությունը տեղյակ է եղել կազմակերպված սպանությանը։ Ընդ որում, երբ Դինքի հարազատները հայց ներկայացրին Եվրոպական մարդու իրավունքների դատարան, կառավարությունը պաշտպանական ելույթ ուղարկեց դատարան, որում Դինքին մեղադրում էին նացիոնալիստ լինելու մեջ։

Հրանտ Դինքի սպանությանն անդրադարձ կատարեցին շատ միջազգային կազմակերպություններ և պարբերականներ։

Եվրոպական կառույցներից Եվրոխորհրդի գլխավոր քարտուղար Թերի Դեւիսը, դատապարտելով միջադեպը, հայտարարել է. «...խորապես ցնցված եմ ստամբուլյան «Ակօս» հայկական թերթի խմբագիր Հրանտ Դինքի սպանությամբ: Դինքի գործերը միշտ համարձակ էին, հաշտեցման անկեղծ ոգով»:

Amnesty International միջազգային կազմակերպությունը մեղադրել է թուրքական իշխանություններին, ովքեր չեն կարողացել արդարացիորեն դատապարտել լրագրող և մարդու իրավունքների պաշտպան Հրանտ Դինքին, նաև նշում են, որ անվտանգության մարմինները տեղյակ են եղել սպանության ծրագրին և կապ են ունեցել մարդասպանի հետ, և դեռևս ոչ մի քայլ չեն կատարել մարդասպանություններին վերջ տալու համար։

Գերմանական «Spiegel»-ը հիշեցնում է, որ չնայած միջազգային հանրության բողոքներին՝ Դինքը դատապարտվեց ցեղասպանության մասին խոսելու համար, եւ նրա սպանությամբ Հայաստան-Թուրքիա հակամարտությունը նոր, տխուր գագաթնակետի հասավ:

«Թելեգրաֆն» իր էջերում ոչ միայն նշում է Դինքի սպանության դատապարտման մասին, այլև անդրադառնում է Եվրամիությանը Թուրքիայի անդամակցության խնդրին։ Ըստ պարբերականի, «Ակօսի» խմբագրի սպանությունը կարող է Թուրքիայի՝ Եվրամիությանն անդամակցության լուրջ խոչընդոտ դառնալ։ Խոսելով Հրանտ Դինքի գործունեության ու ստացած սպառնալիքների մասին՝ պարբերականը հիշեցնում է թուրք գրող Օրհան Փամուքի մասին։ Նոբելյան մրցանակակիրը Դինքի սպանության առնչությամբ հայտարարել է, որ Թուրքիայի իշխանությունները պատասխանատվություն են կրում դրա համար։ Ավելին, Փամուքի խոսքերով, Դինքի սպանության մեջ մեղավոր են նրանք, ովքեր աջակցել են Թուրքիայի քրեական օրենսգրքում թուրքական արժանապատվությունը վիրավորելու 301-րդ հոդվածի գոյությանը։ «Հրանտ Դինքի դեմ կամպանիա էր իրականացվում, նրան հայտարարել էին «թուրքերի թշնամի», ինչի հետևանքով Հրանտ Դինքը դարձավ ազգայնականների թիրախ»։

Աղասի Առաքելյան