«Առնո Բաբաջանյան. ինչո՞ւ է կոմպոզիտորի ժառանգության մեծ մասը մինչ օրս մնում ձեռագրերում»

Ինչպես տեղեկացրել ենք, Առնո Բաբաջանյանի հիշատակի հիմնադրամը և «Դիալոգ» հասարակական կազմակերպությունը «Գրքային դիվանագիտություն» ծրագրի շրջանակում իրականացնում են խոշոր գիտահրատարակչական նախագիծ՝ կոմպոզիտորի երկերի առաջին լիակատար ժողովածուի հրատարակությունը՝ 25 հատորով։

Նախագծի առաջին հատորն արդեն լույս է տեսել Մոսկվայի «Կնիժնի միր» հրատարակչությունում՝ ներառելով Բաբաջանյանի դաշնամուրային ստեղծագործությունները։

Նախաձեռնության հեղինակները՝ Առնո Բաբաջանյանի հիշատակի հիմնադրամի ղեկավար Արա Բաբաջանյանն ու «Դիալոգ» հասարակական կազմակերպության ղեկավար Յուրի Նավոյանն, իրենց ուղերձում ընդգծում են, որ նախագիծը նպատակ ունի համակարգված և գիտականորեն ճշգրտված տեսքով ներկայացնել կոմպոզիտորի հարուստ ժառանգությունը, որը մինչ օրս ամբողջությամբ ուսումնասիրված և հրապարակված չէ։

Առնո Բաբաջանյանը խորհրդային շրջանի ամենանշանավոր կոմպոզիտորներից էր, որի ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել երաժշտական մշակույթի վրա և մինչ այսօր շարունակում են հնչել։ Նրա հեղինակած ինչպես ակադեմիական, այնպես էլ էստրադային ստեղծագործությունները լայն ճանաչում են ստացել, իսկ երգերը կատարվել են ժամանակի հայտնի արվեստագետների կողմից։ Սակայն, չնայած մեծ ճանաչմանը, Բաբաջանյանի ստեղծագործական ժառանգության զգալի մասը մինչ օրս պահպանվում է ձեռագրերի տեսքով։ Հրատարակված գործերում էլ հաճախ հանդիպում են տարբեր խմբագրություններ, տառասխալներ և խմբագրական անճշտություններ, որոնք տարիների ընթացքում «օրինականացվել» են կատարումների միջոցով։

Բաբաջանյանի արխիվները այսօր ցրված են տարբեր կառույցներում՝ Մոսկվայում և Երևանում, ինչպես նաև մի շարք մշակութային հաստատություններում։ Դրանք պահանջում են խորքային ուսումնասիրություն, ինչը կարող է բացահայտել կոմպոզիտորի կյանքի և ստեղծագործության նոր էջեր։

Նոր հրատարակությունը հիմնված է աղբյուրների քննադատական համադրման վրա․ օգտագործվել են ձեռագրեր, տպագիր տարբերակներ և ձայնագրություններ՝ նախապատվություն տալով առավել հավաստի աղբյուրներին։ Միաժամանակ պահպանվել է հեղինակի բնօրինակ ոճը՝ առանց էական խմբագրական միջամտությունների։

Նախագիծը ներառում է գործիքային, նվագախմբային և վոկալ ստեղծագործությունների բաժիններ, ինչպես նաև հավելվածներ՝ մեկնաբանություններով և տարբերակների համեմատությամբ։ Բացի այդ, նախատեսվում է հրատարակել լրացուցիչ հատորներ՝ Բաբաջանյանի մշակումների, հոդվածների և հարցազրույցների ընդգրկմամբ։

Ծրագրի շրջանակում իրականացվել են նաև մշակութային միջոցառումներ։ Դրանցից մեկը կայացել է 2021 թվականին Երևանում՝ Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի և դաշնակահար Ալեքսանդր Գինդինի մասնակցությամբ։

Նախագծի հեղինակները նշում են, որ նույնիսկ բազմահատոր հրատարակությունից հետո Բաբաջանյանի ստեղծագործությունների ուսումնասիրման գործընթացը շարունակական է լինելու, քանի որ նոր նյութերի հայտնաբերման հավանականությունը մեծ է։