«Հրապարակ». Նույնիսկ սովետական Կագեբեում գաղտնալսման համար զրկում էին աշխատանքից ու պատժում

«Հրապարակը» խմբագրականում գրում է. «Հյուրս սովետական Կագեբեի գնդապետ է՝ 40 տարի այդ համակարգում աշխատած մարդ: Տարիքն առել է, բայց սուր-ծակող հայացքից ու կտրուկ խոսքից զգացվում է ահասարսուռ կառույցի «զակալկան»: Բարձր պաշտոններ է ժամանակին զբաղեցրել, անվտանգության համակարգի ու հետախույզի աշխատանքի նրբություններին կատարյալ տիրապետում է: Թեև իր պաշտելի երկիրը վաղուց չկա, սակայն խուսափում է ավելորդ մանրամասներ հայտնելուց՝ հին չեկիստի պահվածք: Քննադատում է այսօրվա իրականությունը և զուգահեռներ է անցկացնում նախկին օրերի հետ:

Ինձ, անշուշտ, հետաքրքրում են կագեբեական մեթոդները: Փորձում եմ հասկանալ՝ մեր պատկերացումները սովետական Կագեբեի մասին և այն տպավորությունը, թե այժմյան անվտանգության համակարգն ու նրա գործունեության մեթոդները ժառանգված են խորհրդային անփառունակ անցյալից, որքանով են համապատասխանում իրականությանը: Հարցնում եմ՝ ձեր ժամանակ երևի համատարած գաղտնալսումներ էիք անում, հակասովետական տարրերին հայտնաբերելու նպատակով: Կտրուկ առարկում է՝ բոլորովին: «Շատ հազվադեպ էինք գաղտնալսում, և յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ էր մանրակրկիտ հիմնավորում, թե ինչու»: Այսինքն ինչպե՞ս, եթե Կենտկոմից հրահանգ էր գալիս, չէի՞ք գաղտնալսում կուսակցական գծին դեմ գնացողներին: «Մենք Կենտկոմից երբեք նման հրահանգներ չէինք ստանում, գաղափարական ղեկավարում կար, բայց ոչ հրահանգավորում»:

Եվ առանց անուններ մատնանշելու պատմում է մի դեպք, երբ Կագեբեի աշխատողը ինքնագլուխ գաղտնալսել էր մեկին, զրկվել աշխատանքից ու պատժվել: Եվ ամենակարևորը՝ «դա թանկ հաճույք էր, մենք այդ միջոցները չէինք կարող քամուն տալ, գաղտնալսումներ արվում էին միայն ծայր անհրաժեշտության դեպքում»: Խոսքն անշուշտ ռեպրեսիաների ժամանակների մասին չէ, այլ ուշ շրջանի ԽՍՀՄ-ի»: