«Առավոտ». Նժդեհի մասին խոսելով՝ նժդեհներ չենք ունենալու

«Հանրապետություն» կուսակցության քաղխորհրդի անդամ Սմբատ Այվազյանն ազգային անվտանգության նոր հայեցակարգ է առաջարկում: Նրա հետ զրուցել է «Առավոտը»:

- Ո՞րն է Ձեր առաջարկի էությունը:

- Իմ առաջարկի էությունը հետևյալն է. առաջին՝ սահմանամերձ գոտու յուրաքանչյուր բնակիչ պետք է ունենա իրեն և իր ընտանիքը պաշտպանելու հնարավորություն: Նա պետք է համարվի աշխարհազորային և ստանա դրան համապատասխան կարգավիճակ: Նրա սահմանամերձ գոտում ապրած ամեն օրը պետք է հավասարեցվի բանակային ծառայության հետ՝ դրանից բխող բոլոր հետևանքներով: Նաև՝ սահմանամերձ գոտում պետք է ստեղծվեն ռազմականացված բազա-բնակավայրեր, որոնք կկատարեն յուրօրինակ բուֆերի դեր ամբողջ սահմանային գոտու համար: Եվ երրորդ՝ բազա-բնակավայրերը պետք է նոր տիպի, նոր կենցաղով գրավիչ բնակավայրեր լինեն և դառնան քաղաքացու նոր տիպ ձևավորող բջիջներ:

Հիմնականը սա է: Սրանով սկսվում է քաղաքացուն իր երկրի նվիրյալը դարձնելու գործընթացը: Սրանով սկսվում է քաղաքացու այդ տեսակը ձևավորելու գործընթացը: Մինչև այժմ մեզանում քաղաքացու այդ տեսակը ձևավորվել է միայն արհավիրքների ժամանակ: Պետք է վերջ դնել այդ տխուր ավանդույթին և քաղաքացու այդ տեսակը ձևավորել, պահպանել ու զորացնել ամեն օր: Եթե մենք չունենանք քաղաքացի, որը ամեն օր ապրում է որպես իր հողի զինվոր, որը մտածում է որպես իր երկրի զինվոր և դա անում է առանց պարտադրանքի՝ հավատալով իր արածի ճշմարիտ լինելուն, ապա մենք անվտանգությունից երբեք չենք կարողանալու խոսել: Իսկ դրան հասնելու մեխանիզմը այնպիսի պայմանների ստեղծումն ու ապահովումն է, որոնք քաղաքացուն դարձնում են իրականում Երկրի Տերն ու Երկրապահը և քաղաքացու համար ապահովում են դրան համապատասխանող կարգավիճակ:

Չմոռանանք, որ միշտ հաղթում են այն բանակները, ում թիկունքում մարտունակ ժողովուրդ կա: Հաղթում են այն ժողովուրդները, որտեղ քաղաքացին զինվոր է, որտեղ ժողովուրդը բանակի շարունակությունն է:

Այն, ինչ այսօր ես ասում եմ, մեր նախնիները հասկացել էին 2000 տարի առաջ՝ հայոց պետություններում սահմանամերձ գոտիների համար սահմանելով մյուս տարածքներից տարբերվող կարգավիճակ:

- Այն, ինչ Դուք ասում եք, տարբերվում է մինչև այժմ ընդունված և հայտարարվող չափանիշներից:

- Մենք չպետք է ստանդարտներով մտածենք ու պետք է հասկանանք, որ մենք պարտադրված ենք ունենալ ուժեղ քաղաքացի ու լինել ուժեղ ժողովուրդ: Մենք պետք է մտածենք անընդհատ հզորանալու մասին, և այդ պրոցեսը մեզ համար չպետք է վերջ ունենա: Ճակատագիրը մեզ այլընտրանք չի տվել:

Ավելին ասեմ: Մենք պետք է լինենք այնքան ուժեղ, որ տարածաշրջանում խնդիրների և հարաբերությունների կարգավորումը իրականացվի մեր մասնակցությամբ և մեր միջոցով: Մենք պետք է վերջապես հասկանանք, որ բանակը ոչ թե պաշտպանության, այլ հարձակման գործիք է, և դրանում է որպես պաշտպանական համակարգի էլեմենտ՝ բանակի դերը: Մենք պետք է ունենանք պաշտպանունակ, ուժեղ, իր հողին կառչած քաղաքացի, ամրացված, ապահով տարածք, շատ ուժեղ բանակ, ուժի պահպանմանն ու բազմապատկմանը միտված տնտեսվարում ու այդ ճանապարհով ընթացող պետություն և իշխանություն:

Իհարկե, այս ամենի հետևում պետք է լինեն ծրագրեր, որոնցով ասածներս դառնում են ռեալություններ: Այդ ճանապարհը մենք միանգամից չենք անցնելու: Պետք է գնանք քայլ առ քայլ: Բայց այս երկրի քաղաքացին պետք է այդ քայլը տեսնի, որ կարողանա իրենից վանել անվստահությունն ու վախը:

Իսկ ինչ է տեսնում այսօր մեր երկրի քաղաքացին: Այսօր մեր երկրի քաղաքացին տեսնում է դատարկվող սահմանամերձ գոտի: Տեսնում է սահմանամերձ գոտում ապրող բնակչի, որը իր անձի, ընտանիքի և տարածքի պաշտպանության խնդիրների հետ որևէ առնչություն չունի: Տեսնում է սահմանամերձ գոտում ապրող բնակչի, որը նյութապես բացարձակ անապահով վիճակում է: Եվ տեսնում է, որ չկա որևէ գործուն ծրագիր, որով մեր սահմանամերձ տարածքները դառնան գրավիչ, որով այդտեղ բնակվելը դառնա ապահով, որով այդ տարածքի բնակիչը դառնա թե իր, թե իր ընտանիքի և թե այդ տարածքի ու ամբողջ երկրի պաշտպանության մասնակիցը և երաշխավորը:

Իհարկե, ես հեռու եմ այն մտքից, որ իմ առաջարկները լավագույնն են, սակայն այս տարբերակով երկիրը և ժողովուրդը, համոզված եմ, կարող են հասնել ապահով հանգրվանի: Իմ ասելիքը այն ճանապարհի շարունակությունն է, որով ես, իմ ընկերները և մեր ողջ ժողովուրդը անցանք 90-ականների սկզբին: Այն ճանապարհի, որը այսօր բոլորը անվանում են հաղթական: Այն ճանապարհի, որը չպետք է թույլ տալ, որ երբևէ ընդհատվի: