Հայաստանի 2012թ.-ի խոշորագույն հարկատուները (աղյուսակ)

ՀՀ Կառավարությանն առընթեր Պետական եկամուտների (ՊԵԿ) կոմիտեն հրապարակել է 2012թ. 1000 խոշոր հարկատուների ցանկը: Tert.am-ը յուրաքանչյուր եռամսյակ ներկայացնում է ՊԵԿ-ի հրապարակած խոշոր հարկատուների ցանկի վերլուծությունը, սակայն ամեն տարվա հունվարի վերջին հրապարակվող ցանկը կարևոր է այնքանով, որ այն առավել ամփոփ տեսքով ներկայացնում է նախորդ տարվա՝ տարեկան ցուցանիշները, այսինքն այս դեպքում ընկերությունների մասին պատկերացումներն ավելի ամփոփ են, քանի որ սեզոնայնության և նմանատիպ այլ խնդիրներ չկան:

Նախ, մի պահ շեղվելով խոշորագույն հարկատուների ցանկից, նկատենք, որ տարեկան կտրվածքով ՊԵԿ-ի կողմից հավաքագրված եկամուտները, ներառյալ պարտադիր սոցիալական ապահովության վճարները և պետական տուրքերը, կազմել են 876.7 մլրդ դրամ, ինչը 13%-ով կամ 100.7 մլրդ դրամով գերազանցել է 2011թ. ցուցանիշը: Սա նշանակում է, որ «101 մլրդ հավելյալ հարկային հավաքագրումների պլանը», ինչի մասին 2010թ. հոկտեմբերին մի առիթով հայտարարեց վարչապետ Տիգրան Սարգսանը, և որը հետագայում ՊԵԿ ղեկավարության մոտ որոշակի դժգոհություններ առաջացրեց, գրեթե «ծայրը ծայրին» կատարվել է:

Նշենք, որ օրերս այդ ցուցանիշին անդրադարձել էր նաև ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, ով Արարատյան տարածաշրջանային մաքսատան մասնաշենքում գործող մաքսային ծառայության ուսումնական կենտրոնում գնահատելով ՊԵԿ-ի անցած տարվա գործունեությունը, այն բնորոշել էր որպես դրական՝ մասնավորապես ասելով հետևյալը. «Իմ գնահատմամբ՝ ՊԵԿ-ը հիմնականում կատարել է 2012թ. իր առջև դրված խնդիրները: Խոսքն այստեղ միայն պետական եկամուտների հավաքագրմանը չի վերաբերում, թեև դա, բնականաբար, ունի շատ կարևոր նշանակություն: Բոլորս հիշում ենք, թե ինչպես էին շատերը խոսում, որ անհնար է մեկ տարվա ընթացքում եկամուտներն ավելացնել 101 մլրդ դրամով: Բայց, փառք Աստծո, նաև այս անգամ այդ փլուզում գուժող մարդկանց ասածները չիրականացան, և դուք կարողացաք կատարել այդ ցուցանիշը»:

Նշենք նաև, որ վերը նշված 867.7 մլրդ դրամից միայն 723.8 մլրդը բաժին է ընկնում հարկային եկամուտներին, ինչը շուրջ 15%-ով ավել է 2011թ. ցուցանիշից (աղյուսակ 2):

Այժմ, դառնալով խոշոր հարկատուների աղյուսակին, նկատենք, որ 1000 խոշոր հարկատուների վճարումը միասին վերցրած կազմել է բոլոր հարկատուների վճարումների 77.2%-ը (աղյուսակ 3), տարեկան աճը նրանց մոտ կազմել է 15.5%:

100 խոշորագույնների մոտ աճը կազմել է 16.6%, նրանք վճարել են բոլոր հարկատուների վճարածի 48.3%-ը:
10 խոշորագույններին բաժին է ընկնում բոլոր հարկատուների վճարումների 21.5%-ը, նրանց տարեկան աճը մի փոքր համեստ է՝ 9.1%:

Tert.am-ը, սովորույթի համաձայն, ավելի մանրամասն դիտարկել է խոշորագույն 100 հարկատուների ցուցանիշները և կատարել համեմատական վերլուծություն:

Եվ այսպես, եթե դիտարկելու լինենք առաջին տասնյակը, առաջին բանը որ նկատելի է նախորդ տարվա համեմատությամբ, այն է, որ առաջատար հնգյակի կազմը չի փոխվել, թեև 2-րդ տեղում գտնվող «Հայռուսգազարդը» (30.9 մլրդ դրամ) ընդհուպ մինչև մոտեցել է առաջատար «Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատին» (31.7 մլրդ դրամ): 3-րդ տեղում «Ղ-Տելեկոմ» ընկերությունն է, ապրանքանիշը՝ «Վիվա Սել-ՄՏՍ» (21.7 մլրդ դրամ), 4-րդ տեղում ԱԺ պատգամավոր Սամվել Ալեքսանյանին պատկանող «Ալեքս Գրիգ» ընկերությունն է (17.4 մլրդ դրամ), իսկ լավագույն հնգյակը կրկին եզրափակում է «Արմենտելը» (11.4 մլրդ դրամ):

Տասնյակից ներքև դիտարկումները շարունակելուց մյուս նկատելի փաստը 11-րդ տեղում «Սամ-Սեր Գրուպ» անունով ընկերության հայտնվել է, քանի որ նախորդ տարիների ցանկերում այն ընդգրկված չի եղել, թեև պետռեգիստրում գրանցված է 2009թ. հունվարից, իսկ հաշվետու տարվա ընթացքում պետբյուջե է վճարել միանգամից 6.68 մլրդ դրամ հարկեր: Այս ընկերության մասին թյուր պատկերացումները ցրելու համար թերևս միանգամից արժե հիշեցնել, որ այս թեմայով Tert.am-ի նախորդ՝ 2012թ. առաջին 9 ամիսներն ընդգրկող հրապարակման մեջ անդրադարձել ենք այս ընկերությանը: Այն հայտնի է դարձավ մեծ աղմուկ հանած գոմեշի մսի «շնորհիվ»։ «Սամ–Սեր Գրուպը» մեկն էր այն 5 ընկերություններից, որոնք այս տարվա 9 ամսվա տվյալներով Հայաստան են ներմուծել 5284 տոննա գոմեշի մսի բրիկետ. ըստ կառավարության տեղեկագրի՝ այս ընկերությանը բաժին էր ընկնում այդ ընդհանուր թվի 13.05%-ը, այսինքն՝ շուրջ 690 տոննան։

Նկատենք, որ 100 խոշորագույնների շուրջ ¾-ը տարեկան կտրվածքով աճ է արձանագրել, և միայն մնացած ¼-ն է նվազում արձանագրել: Նկատելի աճ արձանագրած ընկերություններից թերևս արժե առանձնացնել «Դինո գոլդ մայնինգ քամփնիին» (9-րդ տեղ, 7.12 մրդ դրամ, 86.8% աճ), «Գեո պրո մայնինգ գոլդին» (17-րդ տեղ, 5.06 մրդ դրամ, 175.2% աճ), «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցերին» (18-րդ տեղ, 275.8 մրդ դրամ, 275.8% աճ), «Ադամիումին» (40-րդ տեղ, 2.33 մրդ դրամ, 123.2% աճ), «Յուքոմին» (53-րդ տեղ, 1.73 մրդ դրամ, 258.4% աճ), «Մաքուր երկաթի գործարանին» (57-րդ տեղ, 1.6 մրդ դրամ, 128.2% աճ):

Նվազման տեսանկյունից աչքի ընկնող ընկերություններն են «Արմենիա միջազգային օդանավակայանները» (38-րդ տեղ, 2.4 մլրդ դրամ, 59.7% նվազում) և «Միկա քորփորեյշնը» (75-րդ տեղ, 1.26 մլրդ դրամ, 49.4% նվազում):

Առաջատար տասնյակում ընդգրկված են նաև վառելիքի ներկրմամբ զբաղվող «Ֆլեշ» և «Սիթի պետրոլ գրուպ» ընկերությունները, «Հայաստանի էլեկտրական ցանցերը», «Դինո գոլդ մայնինգ քամփնին» և ծխախոտի ներկրմամբ զբաղվող «Ավերսը»:

Հայաստանի 1000 խոշորագույն հարկատուների ամբողջական ցանկն՝ այստեղ: