Մեկ սխալը կարող է դառնալ բոլորի քննարկման նյութ, մինչդեռ հազարավոր լուռ ծառայություններ հաճախ մնում են անտեսանելի․ Իսահակ Սրբազան

Մարդու հոգևոր հայացքը որոշվում է մի պարզ տարբերությամբ․ նա տեսնում է միայն այն, ինչ երևում է աչքին, թե՞ կարողանում է ճանաչել այն խորհուրդը, որը թաքնված է երևացողի խորքում, գրել է Հայ առաքելական սուրբ եկեղեցու Գեղարքունյաց թեմի առաջնորդ Իսահակ եպիսկոպոս Պողոսյանը։

Սրբազան Հոր խոսքով՝ կարելի է կանգնել խաչքարի առաջ և տեսնել միայն քար։ Կարելի է նկատել ժամանակի թողած հետքերը, մաշված եզրերն ու ճաքերը և ասել․ «Այս քարը այլևս կատարյալ չէ»։

«Այդ դիտարկումը կարող է նույնիսկ ճիշտ լինել։ Բայց նա, ով միայն քարն է տեսնում, դեռ չի ճանաչել խաչքարի խորհուրդը։

Խաչքարը պարզապես քար չէ։ Նրա մեջ փորագրված է աղոթք, հավատք, հիշողություն և Խաչի խորհուրդը։ Նրա արժեքը չի որոշվում միայն նյութի անթերի լինելով, այլ այն պատգամով, որը նա փոխանցում է դարերի միջով։

Նույնը վերաբերում է Եկեղեցուն։ Շատերը Եկեղեցին դիտում են միայն նրա մարդկային կողմով՝ նրա անդամների սխալներով, հոգևորականների թերություններով կամ պատմության ցավալի էջերով։ Եվ երբեմն այդ թերությունները դառնում են միակ բանը, որը նրանք տեսնում են։

Սակայն նա, ով Եկեղեցին տեսնում է միայն մարդկային անկատարությունների միջոցով, նման է այն մարդուն, ով խաչքարի մեջ տեսնում է միայն քար։

Քրիստոնեական հավատքի համաձայն՝ Եկեղեցին նախ և առաջ խորհուրդ է։ Այն պարզապես մարդկային համախումբ չէ, այլ այն իրականությունը, որի մեջ Քրիստոս շարունակում է ներկա լինել աշխարհում։ Եկեղեցին կազմված է մարդկանցից, բայց նրա հիմքն ու անկյունաքարը Քրիստոս է։

Աստված և անկատար մարդը

Քրիստոնեության խորագույն խորհուրդներից մեկն այն է, որ Աստված Իր փրկության գործը վստահում է ոչ թե կատարյալ մարդկանց, այլ մարդկանց, որոնց փոխակերպում է Իր շնորհով։

Եթե Աստված սպասեր, մինչև մարդը լիովին անթերի դառնար, ապա ոչ մի առաքյալ, ոչ մի քարոզիչ և ոչ մի սուրբ երբեք չէր հայտնվի Իր ծառայության մեջ։

Ավետարանի պատմությունը հենց այս ճշմարտության վկայությունն է։

Պետրոսը՝ այն մարդը, որին Քրիստոս անվանեց վեմ, երեք անգամ ուրացավ իր Տիրոջը։ Պողոսը, որը դարձավ Ավետարանի մեծագույն քարոզիչներից մեկը, իր անցյալում հալածում էր Քրիստոսի Եկեղեցին։ Սակայն Աստված չմերժեց նրանց։

Նրանց արժանիքը այն չէր, որ երբեք չէին սխալվել, այլ այն, որ Աստծու շնորհով կարողացան վեր կանգնել և դառնալ Նրա սիրո ու շնորհի վկաները։

Այս է Եկեղեցու խորհուրդը․ նրա սրբությունը չի նշանակում, որ բոլոր անդամները երբեք չեն սխալվում։ Նրա սրբությունը նշանակում է, որ նրա մեջ գործում է Աստված, ով կարող է անկատար մարդուն դարձնել Իր սիրո գործակիցը։

Եկեղեցին՝ հիվանդանոց, ոչ թե թանգարան

Երբեմն մարդիկ Եկեղեցուց սպասում են մի կատարելություն, որը հակասում է նրա էությանը։ Նրանք ուզում են տեսնել մի վայր, որտեղ արդեն հավաքված են կատարյալ սրբեր։ Եվ երբ այնտեղ հանդիպում են մարդկային թուլության, հիասթափվում են։

Բայց Եկեղեցին թանգարան չէ, որտեղ ցուցադրվում են կատարյալ մարդիկ։

Այս պատճառով Եկեղեցին ավելի շուտ հիվանդանոց է, քան թանգարան, որտեղ Աստված բուժում է վիրավոր հոգիները։ Հիվանդանոցում հիվանդների առկայությունը չի ապացուցում բժշկության անիմաստ լինելը։ Ընդհակառակը՝ ցույց է տալիս, որ այնտեղ բուժում է կատարվում։

Նույնպես Եկեղեցու մեջ մարդկային թուլության առկայությունը չի վերացնում Աստծու շնորհի իրականությունը։

Ճշմարտություն՝ առանց դատապարտության

Սակայն սա չի նշանակում արդարացնել սխալը կամ լռել չարի առաջ։ Քրիստոս Ինքը խստորեն խոսում էր կեղծավորության, անարդարության և Աստծու անվան չարաշահման դեմ։ Նա մաքրեց տաճարը, որովհետև սերը չի կարող անտարբեր մնալ այն բանի հանդեպ, ինչը պղծում է սրբությունը։

Բայց Քրիստոսի խստությունը երբեք արհամարհանքի ծնունդ չէր։ Նա բացահայտում էր վերքը, որպեսզի բուժեր այն։

Այստեղ է տարբերությունը ճշմարիտ քննադատության և դատապարտող քննադատության միջև։

Ճշմարիտ քննադատությունը ցավում է վերքի համար և ցանկանում է բուժում։ Դատապարտող քննադատությունը հաճախ պարզապես ցանկանում է ցույց տալ ուրիշի անկումը։ Առաջինը ծնվում է սիրուց, երկրորդը՝ հաճախ հպարտությունից։

Քրիստոնյան իրավունք չունի փակելու աչքերը սխալի առաջ, բայց նաև իրավունք չունի մոռանալու ողորմությունը։

Կասկածի վտանգը

Մեր ժամանակներում տարածված է մի վերաբերմունք, երբ մարդն ամեն ինչի հետևում սկսում է փնտրել շահ, հաշվարկ կամ մեքենայություն։ Զգոնությունը անհրաժեշտ է, և Եկեղեցին չի կոչում մարդուն միամիտ լինելու։ Սակայն մշտական կասկածը կարող է հոգևորապես կուրացնել մարդուն։

Չարը հաճախ աղմկոտ է, իսկ բարությունը՝ լուռ։ Մեկ սխալը կարող է դառնալ բոլորի քննարկման նյութ, մինչդեռ հազարավոր լուռ ծառայություններ՝ աղոթքը, զոհաբերությունը, կարեկցանքը և հավատարմությունը, հաճախ մնում են անտեսանելի։

Ով սովոր է տեսնել միայն խավարը, կարող է մի օր իսպառ կորցնել լույսը ճանաչելու կարողությունը։

Խաչքարի պատգամը

Խաչքարը մեզ սովորեցնում է ճիշտ հայել։ Այն կարող է կրել ժամանակի հետքերը, բայց այդ հետքերը չեն վերացնում նրա խորհուրդը։ Երբեմն հենց այդ մաշվածությունն է վկայում նրա հավատարմության մասին։

Նույնպես Եկեղեցին իր պատմության ընթացքում կրել է մարդկային սխալների ցավալի հետքերը։ Դրանք պետք է ընդունվեն խոնարհությամբ, ուղղվեն ապաշխարությամբ և բուժվեն ճշմարտությամբ։

Բայց այդ վերքերը չեն կարող ջնջել այն Խաչը, որը նրա կենտրոնում է։

Ով նայում է միայն ճաքերին, չի տեսնում Խաչը։

Քրիստոնյայի կոչումը

Հավատացյալ մարդը կոչված չէ լինել ոչ կույր պաշտպան, ոչ էլ մշտական մեղադրող։ Նա կոչված է ունենալու Քրիստոսի հայացքը։

Ընկալել մեղքը, բայց չմոռանալ ողորմությունը։

Տեսնել վերքը, բայց հիշել Բժշկին։

Հասկանալ մարդու անկումը, բայց հավատալ Աստծու վերականգնող զորությանը։

Եկեղեցու հանդեպ իսկական սերը չի նշանակում թաքցնել նրա վերքերը։ Բայց այն նաև չի նշանակում ապրել միայն վերքերը ցույց տալով։

Ինչպես քանդակագործը հարվածում է քարին ոչ թե այն կոտրելու, այլ նրա մեջ թաքնված գեղեցկությունը բացահայտելու համար, այնպես էլ Աստված աշխատում է մարդու և Իր Եկեղեցու հետ՝ ոչ թե կործանելու, այլ վերականգնելու համար։

Խաչքարը դարերի միջից մեզ հիշեցնում է մի մեծ ճշմարտություն․ քարը կարող է մաշվել, բայց Խաչի խորհուրդը չի մաշվում։ Մարդը կարող է ընկնել, բայց Աստծու շնորհը կարող է բարձրացնել նրան։ Եկեղեցին կարող է կրել մարդկային թուլությունների հետքերը, բայց Քրիստոսի ներկայությունը չի վերանում։

Ուստի խնդրենք Աստծուց ոչ միայն տեսնել ուրիշների սխալները, այլ նաև ճանաչել մեր սեփական սրտի կարիքը Նրա ողորմության հանդեպ։

Նա, ով տեսնում է միայն մարդկային թուլությունը, կարող է և չնկատել այն մեծամեծ գործերը, որոնք կատարվում են այդ «թուլության» մեջ։

Տե՛ր, մաքրիր Քո Եկեղեցին՝ սկսելով մեր սրտերից։

Տուր մեզ ճշմարտության, ոչ թե մեղադրելու ոգի։

Տուր մեզ սեր՝ առանց կուրության։

Սովորեցրու մեզ տեսնել ոչ միայն քարերի ճաքերը, այլ այն Խաչը, որը փորագրված է նրանց մեջ։ Որովհետև երանելի է նա, ով կարողանում է մարդկային անկատարության մեջ ճանաչել Աստծու հավատարիմ ներկայությունը»,- նշել է Իսահակ Սրբազանը։