Որոշումներ կայացնելու հարցում ուզում եք ավելի լավը դառնալ․ հարցրեք մրջյունին․ BBC

Միջատների փոքր ուղեղները կարող են մեզ զարմանալի դասեր տալ ճիշտ որոշումներ կայացնելու մասին։ Գիտնականների ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ մրջյունների, մեղուների, մորեխների, ուտիճների և ճանճերի վարքագծում կան մեխանիզմներ, որոնք կարող են օգտակար լինել նաև մարդկանց համար։

Մրջյունները խմբային որոշումներ են կայացնում՝ առանց կենտրոնական ղեկավարի։ Նրանք տարբեր ճանապարհներ են փորձում և ֆերոմոնային հետքեր թողնում։ Ամենաարդյունավետ ճանապարհը ժամանակի ընթացքում ավելի ուժեղ հետք է ստանում, և ամբողջ գաղութը աստիճանաբար ընտրում է ամենակարճ ու արդյունավետ ուղին։ Այս սկզբունքի հիման վրա ստեղծված ալգորիթմներն օգտագործվում են տրանսպորտի, լոգիստիկայի և կապի համակարգերում։

Մեղուները կարևոր որոշումների ժամանակ կիրառում են յուրատեսակ «ժողովրդավարություն»։ Հետախույզ մեղուները տարբեր վայրեր են ուսումնասիրում և վերադառնալով՝ «պարով» տեղեկացնում են մյուսներին իրենց նախընտրած վայրի մասին։ Որքան ավելի հարմար է տարբերակը, այնքան ավելի ակտիվ է պարը։ Երբ բավարար թվով մեղուներ համաձայնության են գալիս, ամբողջ գաղութը ընտրություն է կատարում։

Մորեխները ցույց են տալիս, որ երբեմն որոշում կայացնելուց հրաժարվելու կամ պարզապես դադար վերցնելու հնարավորությունը կարող է օգնել խմբին փոխել նախկին դիրքորոշումը։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ չեզոք մնալու հնարավորությունը կարող է նպաստել ավելի արագ և հստակ համաձայնության հասնելուն։

Ուտիճների ուսումնասիրությունները, իր հերթին, ցույց են տվել, որ խմբում անհատների տարբեր բնավորություններն ու վարքագծերը կարող են արագացնել ընդհանուր որոշման կայացումը։ Չափազանց միատեսակ խմբերը կարող են կամ չափազանց երկար տատանվել, կամ արագ ընտրել ոչ լավագույն տարբերակը։

Իսկ մրգային ճանճերը մեզ հիշեցնում են սեփական զգացմունքներն ու փորձը հաշվի առնելու կարևորության մասին։ Նրանք տարբերակներ ընտրելիս համադրում են արտաքին ազդանշանները, նախկին փորձը և իրենց ներքին վիճակը։ Օրինակ՝ սթրեսի կամ քաղցի պայմաններում նրանց որոշումները կարող են էապես փոխվել։

Այսպիսով, միջատների աշխարհը ցույց է տալիս, որ լավ որոշումը միշտ չէ, որ գալիս է երկար մտածելուց․ երբեմն այն ձևավորվում է տարբերակների փորձարկման, խմբային փոխգործակցության, դադարի և սեփական վիճակը ճիշտ գնահատելու արդյունքում։