«Հրապարակ». Աղվան Հովսեփյանը վստահում է դատարաններին

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախագահ Արման Մկրտումյանը յուրայիններին՝ դատավորների, դատախազների, բարձրաստիճան ոստիկանների, հրավիրել էր վճռաբեկ դատարանի որոշումների նոր ժողովածուի շնորհանդեսին: Այն պետք է բաժանվի դատախազներին, փաստաբաններին, իրավաբանական բուհերի ուսանողներին, սակայն լույս է ընծայվել չնչին տպաքանակով՝ 700 հատ, այն էլ ԵԱՀԿ աջակցությամբ: Այս մասին գրում է «Հրապարակ» օրաթերթը: Հարցին, թե ինչու այսքան քիչ, վճռաբեկ դատարանի նախագահ Արման Մկրտումյանը պատասխանեց. «Ինչքան որ ֆինանսավորել են, այդքան էլ կարողացել ենք տպագրել»: Ժողովածուի հետ նաև մի շքեղ բուկլետ բաժանեցին՝ քրեական պալատի 2012 թ. հաշվետվությունը: Բոլոր ելույթներն այս առիթով, կարծես, միևնույն մարդը գրած լիներ: Քրեական պալատի նախագահ Դավիթ Ավետիսյանը, ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի դեկան Գագիկ Ղազինյանը, ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության պետ Գագիկ Համբարձումյանը, դատավոր Վազգեն Ռշտունին, այլոք, նշում էին, թե ինչ լավ է աշխատում մեր վճռաբեկ ատյանը, ինչպես է տարեցտարի դատական համակարգն արդյունավետ դառնում, իսկ հայոց արդարադատությունը՝ կանխատեսելի և վստահելի: Վճռաբեկ դատարանի նախագահը հետևյալ կերպ հիմնավորեց իր այն միտքը, թե վճռաբեկի որոշումները բովանդակային առումով ավելի կատարյալ են դարձել. «Գասպար Պողոսյանն ընդդեմ ՀՀ գործով Եվրոպական դատարանի կայացված վճռում երեք տեղ մեջբերում են ՀՀ քրեական վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումները»: Հետաքրքիր թվաբանություն ներկայացրեց Դավիթ Ավետիսյանը: 2012 թվականի ընթացքում քրեական պալատը ստացել է 1231 բողոք, 1067 գործով: Ներկայացված բողոքներից վարույթ է ընդունվել ընդամենը 72 գործ, ինչը բողոքների 5.8 տոկոսն է: Սրանցից բավարարվել է 49 գործ: Սա, ըստ քրեական պալատի նախագահի, հսկայական զբաղվածություն է և նշանակում է, որ դատավորներն աշխատել են ուժերի գերլարումով:

Բայց ամենացնցող հայտարարությունն արեց Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի նախագահ Էդվարդ Մանուկյանը: Պարզվում է, վերջին տարում դատարանների նկատմամբ ժողովրդի վստահությունն աճել է: Գլխավոր դատախազ Աղվան Հովսեփյանը կիսում է նրա տեսակետը:

- Պարոն Հովսեփյան, մարդիկ վստահո՞ւմ են դատարաններին, գոնե մի քիչ:

- Բայց ինչո՞ւ մի քիչ:

- Իսկ ինչքա՞ն: Օրինակ, արդարադատության նախարարն ասում է՝ 70 տոկոսը չի վստահում: Դուք ի՞նչ թիվ կնշեք:

- Այս դահլիճում բերված թվերը վկայում են հենց այդ վստահության մասին: Բազմահազար դիմումներ են ներկայացվում, բողոքներ դատական բոլոր ատյաններում: Այսինքն, մենք ունենք եռաստիճան դատական համակարգ, որը կոչված է ուղղել սխալները: Վերաքննիչ և վճռաբեկ բողոքների թվաքանակը վկայում է, որ մարդիկ հավատում են, որ վերադաս դատական ատյաններն ի վերջո, իրենց տեսակետն արտահայտելով գործերի վերաբերյալ, արդարադատություն կիրականացնեն:

- Այդ նույն մարդիկ նաև կարծում են, որ դատախազությունը միջամտում է դատարանների որոշումներին:

- Դատախազությունը միայն իր գործառույթներն է իրականացնում:

- Դատախազները չունե՞ն ազդեցություն դատավորների վրա:

- Ես ի՞նչ իմանամ ով ինչ է անում:

«Դատավորները բողոքների աճն ուզում են իրենց օգտին օգտագործել, բայց սա, հակառակը, նշանակում է, որ մարդիկ դժգոհ են դատական ակտերից: Բացի դա, եթե նախկինում ապօրինի դատական ակտ ստանալով, մարդիկ ուղղակի հուսալքվում էին ու էլ բողոք չէին ներկայացնում, ապա հիմա Եվրոդատարան դիմելու իրավունք ստանալու համար ներպետական ատյանները սպառում են: Դրա հաշվին բողոքների քանակն ավելանում է»,- գլխավոր դատախազին հեռակա առարկեց փաստաբան Լուսինե Սահակյանը, որին թերթը դիմեց դատախազների և դատավորների միակարծությունը խաթարելու համար: «Նկատի ունենալով, որ ակնհայտ ապօրինի դատական ակտերի քանակը կտրուկ աճել է, պետք է նաև աճեր վճռաբեկ դատարանի կողմից վարույթ ընղունվող և բավարարվող բողոքների քանակը: Բայց ընդունված բողոքների տոկոսը վկայում է, որ վճռաբեկ դատարանը գրեթե չի աշխատում»: Ամռանը փաստաբանները մեկօրյա գործադուլ-ակցիա էին արել, բողոքելով բողոքների վարույթ ընդունելու չափանիշների անորոշությունից, վճռաբեկ ատյանի կողմից կիրառվող երկակի մոտեցումներից, կոռուպցիոն դրսևորումներից, և հիմա, ըստ նրանց, ոչինչ չի փոխվել: