Ազգիդ մեծերը քո ազնվական կողմն են ցուցադրում, դու մեջքիդ ճարպն ես թաքուն ավելացնում. Սոս Սարգսյան

«Վարագույրից այն կողմ» գրքում Սոս Սարգսյանը իրեն հուզուղ հարցերն է շոշափում. Ժողովուրդ, Հայրենիք, Սփյուռք, պատմության անողոք դաժան դասեր և, որ, ամենակարևորն է, անզգուշություն, դյուրահավատություն, մինչև իսկ կուրություն սեփական ճակատագրի նկատմամբ` անփորձությունի՞ց, մեծ ինքնավստահությունի՞ց, թե՞ պարզապես անկարողությունի՞ց …

Կյանքի դասերից մեկն էլ, ըստ իս, այն է, որ անհատը պատմության մեջ մեծ դեր է խաղում, հսկայական ուժ է անհատը: Խնդիրն այն է, թե ինչ ազդանշաններ է արձակում նա: Ինչ ազդանշաններ են արձակում մեր բեմերում գործող հերոսները… Իսկ մեր գոհևոր հայրե՞րը …

Այսօր թատրոնն ու կինոն աշխարհին մեզ ներկայացնողների առաջին շարքում են: Մեզ, մեր բնավորությունը, կենցաղը, բարոյական մեր ըմբռնումներն ու կուտակումները, ապրելու մեր փիլիսոփայությունը: Ոչ մեկին չխաբենք, չներկայանանք ավելի լավ քան կանք: Սակայն ինչո՞ւ երևանք ավելի վատ, քան կանք իրականում: Ամեն ինչ մեր մեջ է, ամեն ինչ սկսում է մեզանից: Ներկայանալուց առաջ նայենք մեզ, մեզ հասկանանք: Մեր գլխով շատ բան է անցել, տեսնենք ինչպես ենք դուրս եկել …

Սենտիմենտալ (իմա` փսլնքոտ) հարցեր ենք քննում մեր մեջ` ով է մեզ սիրում, ով չի սիրում: Օրիորդի նման սիրիր-սիրիր ենք խաղում … Ինքդ քեզ սիրիր: Տոներին գոնե ազգային մի տարազ հագիր, սովորիր երկու ձայնով երգել, սովորիր խմբով երգել, մի երգը մինչև վերջ իմացիր, գյուղում տուն ես շինում (ապարանք)` զուգարան-լողարան դիր մեջը (մինչև 1990-ական թվականները` այս սովորությունը հաստատուն չէր, Սոս սարգսյանը սա գրել է 1987 թ., հունիսին…), քո ազգային ուդ գործիքը նվագիր. Ջալալօղլու հին դպրոցը, ուր Թումանյան Հովհաննեսն է սովորել, դարձրու սրբատեղի և ոչ թե հիմարաբար քանդիր, ավելի մեծ ո՞վ ունես: Երկիրց դուրս ես գնում, քեզ պարկեշտ պահիր: «Գում»-ում գրաստի պես մի բռնվիր ի տես աշխարհի, հասկացիր, ազգ ես ներկայացնում… Յուրիկ Վարդանյանը բարձրացնում է, դու իջեցնում ես, Արամ Խաչատրյանը վեր է տանում, դու քաշում ես վար, Պարույր Սևակը ասուպի պես փայլատակում է, դու մեջքիդ ճարպն ես թաքուն ավելացնում:

 Հարստանում ենք, հարստանում ու մեկի համար դառնում ենք գրգռիչ պատառ, տալիս են գլուխներիս ու խլում … Մինչդեռ ասված է' ոչ միայն հացիվ … Այսօր քո պարծանքը էլի հոգևոր կուտակումներն են, մի բան էլ դու ավելացրու:

 «Հենց այնպես գոյություն ունենալու մեջ փառք չկա: - Ռաբինրանթ Թագորն է ասել: - Ժամանակները նոր են, ազատ սիրո գաղափարը` հրաշալի, բայց պատիվն էլ վեհ գաղափար է. վեհացնող»:

Նյութը` Ք. Ա –ի