Վահրամ Փափազյանի և Գորդոն Կրեգի հանդիպումը

Դերասան, բեմանկարիչ, թատրոնի տեսաբան Գորդոն Կրեգը XX դարի թատերական սիմվոլներից մեկն է: Ծնվել է անգլիացի հանրահայտ դերասանուհի Էլլեն Թերիի (հայրը հնէաբան Է. Գոդվինն է) ընտանիքում: Հենրի Իրվինգը նրա խորթ հայրն էր: 1911 թվականին նա ձևավորեց Կ. Ստանիսլավսկու «Համլետ»-ը:

Վահրամ Փափազյանը իր «Հետադարձ հայացք» գրքում պատմում է իրենց հանդիպման մասին:

«Հիշում եմ, իմ ուսանողության շրջանում, երբ Նովելլիի ⁄իտալացի հայտնի դերասան/ հետ Լոնդոնումն էի, շատ անհանգստացրի իմ հարցերով թատրոնի մարդկանց: Գորդոն Կրեգը այդ տարիներին ամենօրյա հյուր էր մեր կուլիսներում, իսկ «Լիր» ողբերգության նախասկիզբ տեսարանը` թագավորության բաժանումը, իր կնճռոտ մեկնաբանությամբ անհանգիստ ուղեղիս մտատանջություններից մեկն էր միշտ: Ուզեցի լսել ականատեսից, թե ինչպես էր խաղում այդ տեսարանը Հարրի Իրվինգը:

Գորդոնը անմիջապես չպատասխանեց, բայց մի երկու օր հետո, չեմ հիշում` ինչ էր փորձում, աշխատանքի ամենահետաքրքիր րոպեին, երբ լուռ նստել էր Նովելլիի կողքին բեմառաջքում, անսպասելի կերպով փորձը դադարեցրեց և ինձ դիմելով, ասաց. «Ինքս չեմ տեսել Իրվինգին «Լիրում», սակայն նույնպիսի մի հարց եմ տվել ինքս Էլլեն Թերրիին, որը Իրվինգի խաղընկերուհին էր եղել Կորդելիայի դերով. կարող եմ հավաստիացնել ուրեմն ձեզ, ըստ Էլլեն Թերրիի, թե Իրվինգը խաղում էր այդ տեսարանը հարբած վիճակում»:

Հետաքրքիր է, որ անգլացի մեծ վարպետը Լիրի արտառոց վարմունքի` ի՛ր թագավորության բաժանման արդարացի բացատրությունը գտել էր արքայի հարբած վիճակում և այդ տեսարանը հարբած էր խաղացել:

 Կարծում եմ, որ Իրվինգը իրավացի էր. հարբած, այո՛, բայց արդյոք գինո՞ւց... Ըստ իս, արքան հարբած էր միահեծան տիրակալության թույնի անբուժելի հարբեցողությամբ, որը ինքըստինքյան հարաբնույթ է և հարակից ժառանգական խելագառության:

 Մի Ներոն, մի Կալիգուլլա կամ մի Աթիլլա … խելագարներ չէի՞ն միթե … թեև թագակի՛ր»:

Նյութը` Ք. Ա –ի