Երգչուհի Լինդայի երգարվեստի հայկական գաղտնիքները

Դեռևս 90-ական թվականներին երգչուհի Լինդան շատերի համար հանելուկների կծիկ էր։ Շատերն էին փորձում գուշակել, թե ով է նա իրականում։ 1993թ.-ին ներխուժելով ռուսական շոու-բիզնես՝ Լինդան կարողանում է տարբերվել այն ողջ երաժշտական մթերքից, ինչը մատուցում էր ռուսական էստրադան։ Ռուս հայտնի դերասան Ֆեոդոր Բոնդարչուկը երիտասարդ երգչուհուն ծանոթացնում է դեռ այն ժամանակ ոչ հայտնի Մաքսիմ Ֆադեևի հետ, և Լինդան, ազատվելով ռուս հայտնի պրոդյուսեր Յուրի Այզենշպիսի կողմից իրեն առաջարկվող կարծրացած կերպարներից, սկսում է համագործակցել Մ. Ֆադեևի հետ՝ մինչև 1999թ.՝ ձայնագրելով հինգ ձայնասկավառակ։ Այդ գործերից մեկը հանրաճանաչ “Ворона”-ն էր՝ Լինդայի արվեստի գլուխգործոցներից մեկը, որը հետագայում վաճառվեց ավելի քան 2 մլն. օրինակով։

Հիշենք 90-ականներին ռուսական էստրադայի գրոհը Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություններ. ով ասես եկավ ու գնաց։ Սակայն ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ Լինդայի այցն ամենասպասվածներից էր, և Լինդան երկրպագուների ամենամեծ բանակը հավաքեց։ Չբավարարվելով մեկ համերգով՝ Լինդան կրկին է այցելում Հայաստան։ Այս անգամ նրան հյուրընկալում է Հրազդան մարզահամալիրը։ Իսկ թե ինչու երգչուհին այսքան սիրվեց մեր` հայերիս կողմից, փորձենք պարզել։

Դե իհարկե հիմնական պատճառներից մեկը նրա յուրահատկությունն էր, բոլորից տարբերվող լինելը, ռիթմիկ երգերը` ողողված էթնիկ տարրերով, այլազգի երաժշտական գործիքներով և անսովոր տեքստերով՝ ես կասեի ենթատեքստերով, աբստրակտ բեմական կեցվածքը, տարօրինակ կերպարները…

Այս ամենը, իհարկե, Լինդայի հաջողության գրավականն էր ոչ միայն Ռուսաստանում, այլև նրա սահմաններից դուրս։ Չնայած օրինակ Թուրքիայում նրա երգերն արգելվեցին «Մարիխուանա» երգի պատճառով, որը սակայն բոլորովին այլ կոնտեքստ ունի։

Թե ինչը Լինդային այսքան մոտ դարձրեց մեզ` հայերիս, փորձենք պարզել։ Հարկավոր է ընդամենը վերհիշել մի քանի անուն, որոնք իսկապես իրենց ներդրումն ունեն Լինդայի երգարվեստում։

Գնեսինկյան երաժշտական ուսումնարանում Լինդայի առաջին ուսուցիչը՝ հայազգի Վլադիմիր Խաչատուրովը, ում Լինդան հատուկ շնորհակալություն է հայտնել իր ամենահրաշալի սկավառակներից մեկի` “Зрение” (2001) ներդիրի մեջ, երգչուհու մասին արտահայտվել է հետևյալ կերպ. «Լինդան շատ նրբազգաց և անկեղծ մարդ է։ Այդպիսին է նաև նրա երաժշտությունը»։

Հետագայում Կարեն Կավալերյանը գրում է “Игра с огнем” երգի բառերը։ Ստեղծագործությունը Լինդային հաղթանակ է բերում “Поколение 1993” մրցույթում։

Հիշենք լուսահոգի Արմեն Պետրոսյանին, ով հանդիսացավ Լինդայի չորս տեսահոլովակների հեղինակը` “Круг от руки”, “Ворона”, “Северный ветер” և “Марихуана”։ Ի դեպ նշենք, որ նա ռուսական տեսահոլովակների պատմության մեջ առաջինը կիրառեց մեկ դուբլով նկարահանումը՝ երգի սկզբում ուղղակի սեղմելով “Rec” կոճակը և այն անջատելով միայն երգի վերջում. արդյունքում ստացվեց “Марихуана” տեսահոլովակը։ Լինդայի և Արմեն Պետրոսյանի համագործակցությունը դժբախտաբար շուտով ընդհատվում է վերջինիս անսպասելի մահվան պատճառով։

Հետագայում Լինդան ձայնագրում է ռուսական ռոքի հայտնի վետերաններից մեկի` “Крематорий” խմբի “Маленькая девочка” երգը, որի հեղնակն է նույն խմբի մենակատար Արմեն Գրիգորյանը, իսկ 2004 թվականին Լինդան իր “Атака” սկավառակի ձայնագրության համար հրավիրում է հայազգի ջութակահար Ռաֆիկ Հակոբյանին, ով հիանալի կերպով կատարում է ջութակի բոլոր պարտիաները։

2005թ.-ին Լինդան հանդիպում է աշխարհահռչակ երաժիշտ, արմատներով հույն Ստեֆանոս Կորկոլիսին, ով աշխատել է Միլեն Ֆարմերի, Մետալիկայի, Դեսպինա Վանդիի, Դեմիս Ռուսոսի, Սակիս Ռուվասի, Նանա Մուսկուրիի հետ և այլն։ Ստեֆանոսը, ով հանդիսանում է հատուկ օլիմպիական խաղերի բացման և փակման արարողությունների համար հրավիրված երաժիշտ, հրապուրվում է Լինդայի արվեստով, և 2006 թվականին նրանք ձայնագրում են “АлеАда” սկավառակը, որում դուդուկով հանդես է գալիս հայազգի Արամ Սետոբյանը։ Դուդուկահարի սքանչելի կատարումները յուրովի են զարդարում Լինդայի և Ստեֆանոսի կողմից գրված մեղեդիները։ Այս CD-ն մեծ փառքի է հասնում Հունաստանում` ձեռք բերելով «Ոսկե սկավառակ» տիտղոսը, իսկ նոր երգերը դառնում են հիթեր ինչպես Հունաստանում, այնպես էլ ԱՊՀ երկրներում։ Հունական հեռուստաալիքների համար Լինդան դառնում է խիստ պահանջարկ ունեցող երգչուհի, իսկ հետո Լինդան Ստեֆանոսի հետ մեկտեղ ձայնագրում է “Den Ksehno”, երգը, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «Մի՛ մոռացիր»։ Երգը նվիրված է կիպրոսցիներին, իսկ երգի իմաստն այն ցավն է, որով ողողված է կիպրոսցիների ոգին, քանի որ, ինչպես հայտնի է, միայն հայ ազգը չի, որ մեծ կորուստ է ապրել թուրքերի՝ ուրիշի հայրենիքը յուրացնելու «խասյաթից»։

Այս յուրօրինակ երգչուհին ամեն անգամ կարողանում է զարմացնել իր երկրպագուին. ոճային փոփոխություններն ուղղակի ապշեցնում ու անընդհատ բորբոքում են վերջիններիս հետաքրքասիրությունը։ Եվ ասյպես, 2008թ.-ին լույս է տեսնում “Sкор-Пионы” ձայնասկավառակը։ Լինդան դառնում է ավելի էքստրեմալ, իսկ նրա երաժշտությունը' ավելի ծանր, ռոքային։ Նոր կերպարի հիման վրա նկարահանած ֆոտոների հեղինակ է դառնում հայազգի, Մոսկվայում բավականին ճանաչում ունեցող լուսանկարիչ Արամ Բաղդասարյանը։

Լինդան անցնում է արձակուրդի՝ ավելի շուտ՝ նոր երաժշտական որոնումների։ Նա իր պրոդյուսեր Ս. Կորկոլիսի հետ մեկնում է Հունաստան, և 4 տարի նրանից լուրեր չենք ունենում։ Եվ միայն 2011 թ.-ին Լինդան կրկին անսպասելիորեն հայտնվում է՝ հայտարարելով մի նոր պրոյեկտի մասին, որի անվանումն է “Bloody Faeries”։ Սա մի խելահեղ նախագիծ է, որի հիմքում ընկած են համաշխարհային դասականներ Շեքսպիրի «Լեդի Մակբեթ»-ը, Բուլգակովի «Մարգարիտա»-ն, Օսկար Ուայլդի «Սալոմե»-ն, Վիկտոր Հյուգոյի «Թշվառները», Էքզյուպերիի «Փոքրիկ իշխանը» և այլն… 2012 թ.-ին Լինդան հայտարարում է Ռուսաստանով և ԱՊՀ երկրներով իր համերգային շրջագայության սկիզբի մասին։ Խենթացած երկպագուներն իրենց կուռքի ետևից մի քաղաքից մյուսն են գնում…

2012 թ.-ի աշնանը լույս է տեսնում Լինդայի և Ստեֆանոսի “Acoustics by Bloody Faeries” ձայնասկավառակը` բաղկացած հին ու նոր երգերի թարմ մշակումներից։ Այս անգամ նույնպես նոր գլուխգործոցում հայկական տարրը անմասն չմնաց, ինչին մասնակից լինելու բախտավորություն ունեցա նաև ինքս. մենք ունկնդիրը դարձանք բոլորին շատ հայտնի “Ворона” երգի փոփոխված տարբերակին՝ հագեցած հայկական զուռնայով և դհոլով, “Боль” և “Ой Да” երգերին՝ հայազգի Տիգրան Սարգսյանի դուդուկի և վոկալի հիանալի մասնակցությամբ, “Я украду” երգի փոփոխված տարբերակին՝ իմ կողմից Լինտային նվիրված բրազիլական «Pau de chuva» կոչվող երաժշտական գործիքի մասնակցությամբ, որի հետ կապված Լինդան ձայնասկավառակի ներդիրում զետեղեց ինձ անչափ ուրախություն պատճառող բառերը. “Thanks for Arthur Haroyan for his amazing rain sound”։

Հուսով ենք կրկին Լինդային տեսնել Հայաստանում և վայելել տաղանդավոր արտիստուհու այսքան հայկական մշակույթով լի արվեստը։

Պատրաստեց Արթուր Հարոյանը