Ուր էլ գնամ, տուն եմ գալու... ես չեմ ծխելու, դու չես լացելու

«Ուր էլ գնամ տուն եմ գալու: Ես չեմ ծխելու, դու չես լացելու:

Եթե զոհվեմ, զինված, մաքուր հագնված կգաք թաղմանս ու գլխիս տակ դաշույն կդնեք, որ էն աշխարհում էլ պայքարեմ»:

Վարդան Ստեփանյան

Վարդանս ծնվեց ժամը 10-ին, լեզուն բացվեց Չարենցով.

-Ու՞ր է Չարենցը:

-Մելավ:

- Ինչո՞ւ:

-Ասեց՝ մեր հողերը տվե՛ք, տվե՛ք, չտվեցին`մելավ:

Դեռ դպրոց չէր գնում, սակայն Մասիս էր նկարում: Հիշում եմ, թե ինչքան էր կարդում: Երբ վերջին անգամ կանգնած էր այստեղ ասաց.

«Մա՛մ, այս գրադարանը պետք է ծառայի ազգիս»: Շատ հումորով էր, զգայուն, բնատուր գրագետ, մարդկային, աշխատասեր, խղճով:

Պատմեմ մի դեպք. Լաչինի ազատագրման ժամանակ կովին տանում են, իսկ նոր ծնված հորթին՝ թողնում: Վարդանը գալիս է, տեսնում, որ հորթը բառաչում է, գրկում է հորթին, ամբողջ Գորիսը ման է գալիս, գտնում կովին ու հորթին գցում տակը: Իսկ կովին տարած երիտասարդին մի հատ ապտակում է ու ասում. «Խիղճդ մեռնի, մոր ու որդու համար ենք կռվում, իսկ դու հորթին բաժանում ես մորից»:

Հիշում եմ, որ առաջին դասարան էր, մի անգամ մոտեցա ուսուցչուհուն ու հարցրի. «Ընկե՛ր Զաքարյան, ի՞նչ կասեք Վարդանի մասին»:

Նա շատ բարձր ձայնով, բուռն, զայրացած ասաց. «Ստեփանյա՞ն Վարդանի: Դա ի՞նչ երեխա է, դա ի՞նչ երեխա է, երբ Վարդանն է խոսում, մնացած 37 երեխաները ճնշվում են»:

Սիրում էր ազատ թեմայով շարադրություններ գրել: Շարադրություններից մեկում նա իր ազգին համեմատում է ծառի հետ: Ծառը կանգուն է, բայց արյուն է հոսում: Այդպես նա հինգերով սովորեց: Հիշում եմ՝ միշտ պայքարել է, որ դպրոցում լիարժեք դասավանդեն «Հայ ժողովրդի պատմություն» առարկան, որպեսզի երեխաներն իմանան՝ որտեղից են եկել և ուր են գնում: Նա ի ծնե ազգասեր էր, սիրում էր իր հողը, հայրենիքը:

Դպրոցն ավարտելուց հետո գնաց զինկոմիսարիատ ու ասաց, որ իրեն ուղարկեն Աֆղանստան: Ես ոչ մի կերպ չկարողացա նրա ճանապարհը փոխել: «Մա՛մ, ուր էլ գնամ, տուն եմ գալու: Ես չեմ ծխելու, դու չես լացելու»,- սրանք էին Վարդանի հրաժեշտի խոսքերը: Մայիսի 5-ին որդուս ճանապարհեցի օտարի հողում պատերազմի: 2 տարվա ընթացքում ստացա 222 նամակ, 2 տարի չլացեցի: Որդիս վերադարձավ կարմիր աստղով…նա հերոսացել էր օտարի հողում:

Գալուց հետո ընդունվեց ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետ:

Սկսվեց Արցախյան պատերազմը: Վարդանը տանը հայտարարեց. «Քո մահն անգամ ինձ ետ չի պահի: Ինձ համար քեզանից թանկն էլ կա՝ ազգս է»:

Այսօր շատերն են հարցնում՝ չվիրավորվեցի արդյոք Վարդանի այդ խոսքերից: Պատասխանս մեկն է՝ ոչ, հպարտացա: Հիմա կանգնում եմ որդուս շիրմաքարի առաջ ու շնորհակալություն հայտնում, որ նրա համար ազգն ավելի թանկ էր, քան ես, քանի որ ազգ սիրելով՝ սիրում են ամեն ինչ, այդ թվում՝ նաև մորը:

Մի դեպք էլ պատմեմ: Խոջալուի ազատագրման ժամանակ թուրք կանայք ոտաբոբիկ, երեխաների հետ խուճապի մատնված փախչում էին:

Այդ ժամանակ Վարդանս նրանց կտորներ է տալիս, որպեսզի կապեն իրենց արնահոսող ոտքերը, իսկ երեխաներին կաթ է տալիս: «Իմ պատերազմում կին ու երեխա չպետք է զոհվի»,-սա էր Վարդանի խոսքը:

Վարդանս ընկավ, սակայն ընկավ հաղթանակած: Երբեմն ինձ հարցնում են, թե նման որդի կորցնելուց հետո ինչպես եմ կարողանում ապրել: Հավատացնում եմ ձեզ՝ ես սգավոր մայր ինձ չեմ համարում, ես օտարի ոտքերի տակ տնքացող հողն ազատագրող Վարդանի մայրն եմ, ես հերոսի մայր եմ: Որդիս հիմա չկա, սակայն հիմա էլ է սերունդ դաստիարակում: Սիրում, պաշտում եմ մեր երիտասարդությանը՝ փողոցով քայլող հղի կնոջը, լացող ու ժպտացող երեխային, իր երկիրը պաշտպանող զինվորին: Վստահ եմ՝ ինչպես մեր որդիների, կամավորների գրիչը փոխարինվեց զենքով, այնպես էլ կլինի հիմա, քանի որ մնացած հողերը սպասում են իրենց իրական տիրոջը: Փառք ու պատիվ այսօր, հենց այս պահին մեր սահմանները պաշտպանող զինվորներին:

Լիլիթ Սեդրակյան