«Ազգ». Ծերունին և... ծովը՝ չէ, քաղաքականությունը

Ծերունի Մամիկոնը դողդոջուն ձեռքերով վերցրեց «Կայծեր» վեպը, մյուսներիՙ «Խաչագողի հիշատակարան»-ի, «Սամվել»-ի, «Խենթ»-ի կողքից ու մաքրեց գրքի վրա կուտակված փոշին. վաղուց չէր ընթերցվել: Ծերունին սկսեց վերընթերցել «Կայծերը», իսկ առհասարակ, երիտասարդ տարիքում հատկապես խենթանում էր «Խենթի» համար... Մամիկոն պապիկը շուտով դուրս եկավ տնից, ուշանում էր, միտինգի պետք է հասներ:

Ընդհանուր առմամբ ծերունի Մամիկոնը քաղաքականապես հասուն մարդ էր, կարելի է ասել, անգամ քաղաքական հարուստ փորձ ունեցող, պատմական, քաղաքական կարեւոր իրադարձությունների ականատես: Եվ ոչ միայն պատմական-քաղաքական. Մամիկոն պապն այստեղ ոչ մի հարազատ չուներ, կինը վաղուց չկար, մահացավ, երբ ավագ որդին զոհվեց Ղարաբաղում, ընկերները եւս մահացել էին, ու, եթե ճիշտն ասենք, ապա Մամիկոն պապը շատ էլ ուրախ էր, որ հարազատ չուներ. «Հարազատի հավես չունեմ ես», հաճախ կրկնում էր պապըՙ գուցե ինքն իրեն առաջին հերթին դրանում վստահեցնելու համար:

Հասավ Ազատության հրապարակ, երեկվա ժողովուրդն էլ այստեղ չէր. երեկ բազմահազարանոց միտինգ էր, այսօրՙ մի քանի տասնյակ մարդու ներկայությամբ, հացադուլ...Մարդիկ ուտել սիրում են, մարդիկ լուրջ շարժառիթ պետք է ունենան, որ չուտեն, մարդկանց ամեն քայլի ամենամեծ շարժառիթը հենց ուտելն է: Իսկ բողոքել, բողոքավորներով հավաքվել, բռունցքները վեր բարձրացնել ու գոռալ, գոչել, ընդ որում գոռալ ու գոչել այն, ինչ պետք է գոռալ ու գոչել, երբեք այդ գոչյուններով արտահայտած մտքերի, նպատակների, երազանքների կատարմանը հասած չլինելով, բայց հավատալով, հույսով, մարդիկ սիրում են... Մամիկոն պապն ընկվճած էր, երեկ գիշեր «Կայծերն» էր վերընթերցում, հույս ուներ այսօր հրապարակում կայծեր տեսնել, հույս մնաց...

Երեկոյան ժամի բակի խանութ մտավ Մամիկոն պապը. հաց գնեց, դողդոջուն ձեռքերով տան դուռն էր բացում, երբ հնչեց հեռախոսազանգը, որդին էր, արդեն որերորդ անգամ կանչում էր մոտըՙ Սոչի. այս անգամ Մամիկոն պապը համաձայնեց: Քնելուց առաջ նա վերընթերցում էր «Խաչագողի հիշատակարանը»... Ծերունի Մամիկոնը քաղաքականապես հասուն մարդ էր, կարելի է ասելՙ անգամ քաղաքական հարուստ փորձ ունեցող, պատմական, քաղաքական կարեւոր իրադարձությունների ականատես: