Կարծես հոգին դրոշմված լիներ դեմքի վրա. Սիրանույշ

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում Ռուբեն Զարյանի «Սիրանույշ» (տես նաև` «Երեսունամյա կնոջ կյանքում այլևս ոչ մի տղամարդ». Սիրանույշ»,«Վահրամ Փափազյան. «Սիրանույշը համաշխարհային դերասանուհի էր», «Կոմիտասը՝ Սիրանույշի մասին», «Իմացիր, որ տաղանդը չի մեռնում». Սիրանույշ») գրքից մեկ փոքրիկ հատված:

Չի կարելի ասել, թե նա գեղեցիկ է եղել: Նրա դեմքի հրապույրը ոչ թե արտաքին բարեմասնության մեջ էր, այլ արտահայտության: Եվ պատահական չէ, որ այդ տեսակետից նրան նմանեցնում են Կոմիսարժևսկայային: Սա էլ գեղեցիկ դիմագծեր չուներ, բայց գեղեցիկ էր իր ամբողջությամբ, կարծես հոգին դրոշմված լիներ դեմքի վրա, արտահայտիչ, բովանդակալի, խոսուն: Եվ չափազանց բնորոշ է այն վկայությունը, թե «մի զարմանալի ներդաշնակություն կար Սիրանույշի ձայնի, արտաքինի և խաղի միջև, դրանք անբաժանելի են և մեկը մյուսով պայմանավորված»:

Ամենից առաջ նկատենք, որ Սիրանույշի բեմարվեստը առնչություն ունի նրա ստեղծագործության բովանդակության հետ:

Լինելով խոր հուզականության, հուժկու խառնվածքի դերասանուհի` Սիրանույշը հակված էր դեպի հզոր կրքերը, ուժգին պոռթկումները: Եվ դա հասկանալի է, որովհետև ողբերգական մեծ շնչի դերերն էին նրան հնարավորություն ընձեռնում արտահայտելու իր ստեղծագործության հիմնական թեման: «Բարդ, կնճռոտ խնդիրները, անելանելի հոգեվիճակ, պայքարի անհրաժեշտություն, բողոք, տանջանք, մրրկահույզ ընթացք» - այսպես է բնորոշել Սիրանույշի ստեղծագործության հիմնական գծերը նրա ժամանակակիցներից Դերենիկ Դեմիրճյանը:

Հանդիսականը Սիրանույշին հաճախ է տեսել բեմում սկզբում մեղմ ու քնքուշ, իսկ վերջում հոգեկան խաղաղությունը կորցրած` ցասման մեջ: Նա հավասարապես ջերմ էր, երկու դեպքում էլ ազդու և համակող, անկախ նրանից, թե սեր է արտահայտում, գգվանք ու խանդաղատանք, թե ատելություն, վրեժ, բողոք ու ցասում: Այսպիսի պիեսների ընտրությունը, երբ լիրիկականին հաջորդում էր ողբերգությունը, դերասանուհու կողմից միանգամայն գիտակցական էր: Այդ կոնտրաստը նրան հնարավորություն էր տալիս ավելի լայն, ավելի խորը բացահայտել կյանքի սոցիալական հակասությունը, ցույց տալ, թե ինչպես երջանկությունը մի կարճատև պահ է, որ կյանքի ծանր պայմանները թույլ չեն տալիս մարդուն վայելելու իրեն բաժին ընկած բախտը, թե ինչպես իրականությունն իր հակասություններով փշրում է ոչ միայն երջանկությունը, այլև երջանկության ամեն մի պատրանք:

Նյութը`  Ք. Ա –ի