«Երևանը բնության մեջ և բնությունը՝ Երևանում». Ռաֆայել Իսրայելյանի հօդս ցնդած երազանքը

Ռաֆայել Իսրայելյանի կյանքի գլխավոր գործը՝ ճարտարապետությունը, կարծես լիովին չէր սպառում իր գեղարվեստական պատկերացումները, կյանքը գեղեցկացնելու նրա մշտական ձգտումը, ձևաստեղծման անսպառ պոտենցիալը:

Մյուս կողմից, ճարտարապետությունն էլ Իսրայելյանի աչքում լոկ շենքեր չեն, այլ այն ողջ արհեստական միջավայրը, այն «երկրորդ բնությունը», որ ստեղծում է մարդը և որը շրջապատում է նրան աշխատանքի, հանգստի, ուսման, ժամանցի պահերին:

Մեծ, ժամանակակից քաղաք, իր հոյակապ, քարակոփ շենքներով, լայն փողոցներով, ու հանկարծ նրա մեջ իր վայրի բնությունը պահպանած Հրազդանի ձորը: Ավանի ձորը: Իհարկե, բնությունը մտել է քաղաքի մեջ: Հրազդանի ձորն այժմ արդեն քաղաքի մասն է դարձել` նրա ամենագեղեցիկ զբոսավայրը: Իսկ երբ ավարտվի Արևան-Արզնի ճանապարհը, որ անցնում է Հրազդանի գեղատեսիլ ձորով, խիտ կանաչների մեջ թաղված, մեկ նեղացած ապառներով երեսապատված, միջանցքի նման կիրճով, մեկ լայն բացված, ազատված նեղ տեղից, այդ ժամանակ այդ վայրը կդառնա երազանքների ձոր, սիրո և երգի ձոր, գեղեցկության ձոր: Շրջապատի անտառները կմեծանան ու կգրկեն քաղաքը: Եվ եթե կարողանանք լավ հսկել, ապա կարելի է կենդանիներ էլ պահել, եղնիկներ ու այծյամներ, թռչուններ, բայց, իհարկե, առանց որսորդների: Ու կբազմանան կենդանիներն այդ անտառներում, կենդանություն մտցնելով նրանց մեջ, և, ո՜վ գիտե, չե՞ն իջնի քաղաք, բուն դնելու մեծ պուրակներում: Ի՜նչ հիանալի պատկեր կլինի: Անցնում ես, ասենք, Կոմունարների այգու կողքով, և հանկարծ այնտեղից իր դնչիկը քեզ է երկարում մի գեղեցիկ եղնիկ:

Մեր ճարտարապետների և հատկապես քաղաքի գլխավոր ճարտարապետի առաջնահերթ խնդիրն է՝ քաղաքն այնպես կառուցել, որ Արարատն ու Արագածը երևան ճարտարապետական վայրերից:

Մենք հուսով ենք, որ կկարողանանք մեր քաղաքը այնպես կառուցապատել, որ ոչ միայն Արարատը, այլև Արագածը մտնի քաղաքի մեջ, դառնա նրա մասը, քաղաքը կազմող տեսարաններից մեկը, նրա ճարտարապետական համայնապատկերի ուշադրության կենտրոնները: Բայց ի՞նչ է քաղաքն առանց գետի:

Նյութը՝ Ք. Ա.-ի