Պնդում էին, թե նա «բոշայական ծագում» ունի. այսօր Վրթանես Փափազյանի ծննդյան օրն է

«Ես սխալված չեմ լինի, եթե ասեմ, որ Փափազյանը ամենաթափառող կյանք վարող հայ գրողն էր. դա նրա անհատական հակո՞ւմն էր, թե կյանքի ձախորդ պայմաններն էին մղում նրան այդ բանին–պարզել չեմ կարող, սակայն ոմանք, երևի նկատի ունենալով նրա այդ թափառումները, պնդում էին, թե նա «բոշայական ծագում» ունի,-գրում է Ստեփան Զորյանը «Հուշերի գիրք» գրքում:-Այդ ևս պարզել դժվար է, բայց փաստ է, որ նա ոչ մի տեղ երկար չէր մնում. մի երկու տարի ուսուցչություն էր անում, ասենք, Պարսկաստանում, ապա Ռումինիայում. մի տարի հետո նրա ձայնը գալիս էր կա՛մ Պարիզից, կա՛մ Կ.Պոլսից: Մերթ դասավանդում էր Երևանի գիմնազիայում, մերթ Շուշու թեմականում, և այսպես անվերջ … «…» (Այս նյութի շարունակությունը կարդացե՛ք հետևյալ հղումով` «Պնդում էին, թե Վրթանես Փափազյանը բոշայական ծագում ունի»):

Հայ մտավորական, գրող, հասարակական-քաղաքական-մշակութային գործիչ, գրաքննադատ, խմբագիր, գրականության պատմաբան, ուսուցիչ և թարգմանիչ Վրթանես Փափազյանը ծնվել է 1866թ.Վանում: 1868թ. նա ծնողների հետ տեղափոխվում է Ագուլիս, որտեղ ստացել է նախնական կրթություն: Ուսումը շարունակել է Թավրիզի Արամյան դպրոցում (1875-1878), ապա՝ Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում (1878-1879): Ավարտել է Ժնևի համալսարանի գրականության և հասարակական գիտությունների բաժինը: Տասնհինգ  տարեկանից սկսել է աշխատել. եղել է սևագործ բանվոր, լոււսանկարիչ, հեռագրիչ և այլն: Երկար տարիներ դասավանդել է տարբեր քաղաքների դպրոցներում (Վան, Կարին, Թիֆլիս, Թեհրան, Շուշի, Բուխարեստ և այլն): Խմբագրել է հայ բանվոր հեղափոխականների ասոցիացիայի «Կռիվ» (1894թ. Թիֆլիս) անլեգալ թերթը, «Շավիղ» շաբաթաթերթը: 1911-12թթ. եղել է «Ղարաբաղ» շաբաթաթերթի փաստական խմբագիրը, հանդես է եկել հայ, ռուս ու եվրոպական մամուլի բազմաթիվ օրգաններում:

1889թ-ից մամուլում սկսում է տպագրվել Փափազյանի ՝ արևմտահայության կյանքն արտացոլող պատմվածք- պատկերների շարքը, որն ավելի ուշ հրատարակվել է երկու գրքով («Պատկերներ թյուրքահայոց կյանքից» 1891, «Պատկերներ թյուրքահայոց կյանքից») 1894թ:

Փափազյանը բազմաթիվ վեպերի, վիպակների, պատմվածքների ու զրույցների հեղինակ է: Նա եղել է ժամանակի ամենազարգացած մարդկանցից մեկը, տիրապետել է 14 լեզուների, հայերեն է թարգմանել մի շարք գրողների երկեր: Հեղափոխական գործունեության համար Փափազյանն ամբողջ կյանքում հետապնդվել է ցարական կառավարության կողմից, երեք անգամ դատապարտվել բանտարկության, հեռացվել աշխատանքից: Նա գաղտնի հսկողության տակ էր, նրա որոշ երկեր հանվել են հրատարակությունից, ոչնչացվել, ձեռագրերն ու գրքերը՝ բռնագրավվել: Թուրք կառավարությունը նրա նկատմամբ մահվան վճիռ է արձակել:

Վրթանես Փափազյանը մահացել է 1920 թվականին Երևանում: