Ի՞նչ կապ ունի «Ռեքվիեմը» Լիլիթ Հովհաննիսյանի սրտաճմլիկ, դժբախտ սիրո մասին երգի հետ

Արցունքների ու սգի այն օրը,
երբ մոխրից կհառնեն
բոլոր մարդիկ՝ դատվելու համար:
Տեր ողորմյա,
Տեր Հիսուս,
պարգեւիր նրանց անվերջ հանգիստ: Ամեն:

1791թ. վերջերին Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտը սկսում է աշխատել իր «Ռեքվիեմ»-ի վրա, որը, սակայն, չի հասցնում ավարտել: Մոցարտը գուցե առհասարակ հրաժարվեր «Ռեքվիեմը» գրելուց, եթե իմանար, որ հայ աստղիկներից մեկը պետք է պղծեր այն՝ իջեցնելով կենցաղային խնդիրների մակարդակին:

Ի դեպ, մահը հնարավորություն չտվեց Մոցարտին ավարտելու «Ռեքվիեմը», այն ավարտեց նրա աշակերտ Ֆրանց Կսավեր Զյուսմայերը՝ Իոսեֆ Այբլերի օգնությամբ:

«Ռեքվիեմ»՝ հենց այդպես էլ կոչվում է Լիլիթ Հովհաննիսյանի հերթական երգը, որի բառերի եւ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹՅԱՆ հեղինակը համարվում է Վահրամ Պետրոսյանը:

Տեսահոլովակը սկսվում է «Լակրիմոզա»-ից մի հատվածով, որին հաջորդում է երգչուհու լացուկոծը, թե ինչպես է նա ապրում առանց սիրո եւ խնդրում ՈՄՆ-ին այլեւս «ցավ չտալ իրեն»:

Ձայնային խաղարկումներով եւ «հիանալիորեն» շարադրված մտքերով երգն իր կուլմինացիային է հասնում, երբ երգչուհին փորձում է մի հատված կատարել «Ռեքվիեմ»-ից՝ փայլուն ձայնային տատանումներով եւ հայկական տեսահոլովակներից անպակաս «ծխով» լցված ֆոնով:

Տեսնես Լիլիթ Հովհաննիսյանը գիտի՞, որ «Ռեքվիեմ» նշանակում է «Հավերժական հանգիստ», իսկ Մոցարտի «Ռեքվիեմ»-ի «Լակրիմոզա» /թարգմ.՝ լաց լինելու աստիճանի հասնող, «Լակրիմոզան» ոչ թե Մոցարտի «Ռեքվիեմի» մաս է, այլ, ընդհանրապես, ռեքվիեմ երաժշտական ձեւի պարտադիր հատված/ հատվածը վերնագրել են «Զրույց Աստծո հետ», քանի որ երաժշտությունը սկսվում է ամենացածր տոնից եւ բարձրանում մինչեւ վերին ակորդներ՝ ստեղծելով պատրանք, թե երաժշտության հնչյունները երկինք են բարձրանում:

Ի՞նչ կապ ունի «Ռեքվիեմը», որտեղ Մոցարտը համամարդկային տառապանքի եւ դժբախտության ցավն է ողբում ու մեր վերածննդի հույսի մասին պատմում, Լիլիթ Հովհաննիսյանի սրտաճմլիկ դժբախտ սիրո մասին երգի հետ: Մոցարտը, ով չի հրաժարվում «Ռեքվիեմը» կիսատ թողնելուց, քանի որ այդ շրջանում նրա առողջական վիճակը կտրուկ վատթարացել էր, արդյո՞ք այդքան ջանք է թափել, որ նրա ստեղծագործությունից մասեր պոկպկած երաժշտությունը լսվի «մեծ ախպերների» ավտոմեքենաներից, իսկ տեսահոլովակը «Լավագույն կլկլոց»-ի թոփ տասնյակի առաջին տեղը զբաղեցնի:

Առաջարկում ենք երգչուհուն մեկ անգամ շատ ուշադիր լսել Մոցարտի «Ռեքվիեմը» եւ կարդալ բառերը, իսկ իր երգի հետ նմանություններ գտնելու դեպքում անպայման դիմի մեզ:

Ամառային մի երեկո, երբ մթնշաղն իջել էր քաղաքի վրա, Մոցարտը նստած տեղը քնեց: Դա մի անհանգիստ քուն էր: Նինջի մեջ զգաց ինչ-որ մեկի ներկայությունը սենյակում: Առանց վեր կենալու՝ Մոցարտը շրջեց գլուխը:

Դռան մոտ, խավարի մեջ պատին ձուլված, սևին էր տալիս մի մութ զանգված: Տձև մարմինը պոկվեց պատից և սկսեց մոտենալ: Տղամարդ էր՝ լայն, սև սերթուկով, սև փողկապով, սպիտակ անարյուն դեմքով: Մոցարտը լուռ էր:

«Ահա մահն ինքը»,- մտածեց սոսկումով, ապա կամացուկ հարցրեց.

- Ինչո՞վ եմ պարտական ձեր այցին:

Անծանոթը լուռ մեկնեց մի ծրար: Դա հակիրճ նամակ էր, որով Մոցարտին տրվում էր Ռեքվիեմ գրելու պատվեր: Կատարման ժամկետը և գինը' պարոն մաեստրոյի հայեցողությամբ:

- Ո՞ւմ կողմից եք եկել,- հարցրեց Մոցարտը:

- Պատվիրատուն ցանկանում է, որ իր անունը գաղտնի մնա: Պատվիրատուն գիտակ մարդ է: Ե՞րբ գամ:

-Չորս շաբաթից:

Մոցարտը ցնցվեց: Ռեքվիե՜մ: Հոգեհանգստի պատարագ: Իզուր չէ, որ վերջերս մահվան գաղափարն այնպես համառորեն հետապնդում է իրեն: Իսկ սևազգեստ մարդը: Այո, դա հավանաբար հանդերձյալ աշխարհի պատվիրակն էր:

Մոցարտը տենդագին շտապողականությամբ աշխատում էր Ռեքվիեմի վրա:

-Սա գրում եմ ինձ համար, սա իմ մահվան պատարագն է,- ասաց մի երեկո կնոջը:

Կարինե ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

yerkir.am