Կառավարության սև ցուցակը

ՀՀ կառավարությունն այսօրվանից դառնում է մաքսիմալ հրապարակային և բաց, այլ կերպ ասած՝ ՀՀ-ում սկսվում է «Պերեստրոյկա-2». գոնե «гласность»-ի պահով այսօր հայտարարություն արեց անձամբ վարչապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար Տիգրան Սարգսյանը: Այդ ուղղությամբ կատարված առաջին քայլերից մեկն էլ կդառնա հանրությանը, այսպես կոչված, «սև ցուցակ»-ի ներկայացումը: Սրա մեջ կմտնեն այն խոշոր ձեռնարկությունները, որոնց վրա վետո կդրվի և չի թույլատրվի դրանց մասնակցել գնումների գործընթացին, որը ևս կառավարության այսօրվա նիստում բավական խստացումների ենթարկվեց: Դառը ճակատագրի կարժանանան այն ձեռնարկությունները, որոնց ֆինանսական հաշվետվություններն աուդիտ իրականացնող մարմնի կողմից թերի գնահատականի կարժանանան:

«Համանման սկզբունք մենք որդեգրելու ենք նաև առողջապահական ծառայություններից օգտվելու ժամանակ։ Եթե նրանց ֆինանսական հաշվետվությունները թերի են կամ աուդիտորը եզրակացություն է տալիս, որ իր կողմից հրապարակված ֆինանսական հաշվետվությունն ունի լրջագույն թերություններ և այդ հաշվետվությունը չի արտահայտում իրականությունը, մենք այդպիսի խոշոր բուժհաստատություններին նույնպես պետք է սև ցուցակում տեսնենք և նրանց նկատմամբ շատ խիստ լինենք»,- կառավարության այսօրվա նիստում հայտարարեց վարչապետը:

Որ մեր կառավարությունը, նրա կազմում ընդգրկված գերատեսչությունները մինչ այս պահն էլ աշխատում էին համապատասխան ցուցակներով, երևի թե որևիցե մեկի մոտ չի էլ կարող կասկած առաջացնել: Գնումները, տենդերները և մյուս բոլոր գործարքները կազմակերպվում են՝ հենց նման ցուցակներից ելնելով: Ըստ այդմ, Հայաստանի Հանրապետությունում գնումների ու տենդերների մասնակցում և դրանցում հաղթում են միմիայն «սպիտակ» ցուցակի ներկայացուցիչները, որտեղ ընդգրկվում են վարչապետի, նախարարների, պատգամավորների, բարձրաստիճան իրավապահների, վարչության պետերի, երբեմն անգամ բաժնի պետերի զոքանչները, վարորդները, վարորդների քարտուղարուհիներն ու նրանց մայրիկները: Իսկ «սև» ցուցակում, բնականաբար, բոլոր նրանք են, ովքեր չեն «բաշարել» կապվել առանձնաշնորհյալների կամ նրանց զոքանչների ու վարորդների հետ:

Այս ընթացակարգը ոչ թե մեկ կամ երկու, այլ արդեն երկար տարիների պատմություն ունի: Եվ այս ընթացակարգի մասին գիտեն կամ գոնե կասկածում են բոլոր նրանք, ովքեր համարձակություն են ունենում ոտք մեկնել արտոնյալների հետ և գոնե մի անգամ փորձում են մասնակցել ինչ-որ տենդերի: Հենց այս իրողությունը հաշվի առնելով էլ՝ կարելի է ենթադրել, որ կառավարությունում որոշել են «բարեփոխումների» ու «բարեշրջումների»՝ այդպես էլ որևէ արդյունք չտված գործընթացը փոխարինել «պերեստրոյկայով» և «պերեստրոյկա-2»-ն սկսել հենց «հրապարակայնություն»-ից: «Սև ցուցակը» լիովին տեղավորվում է հենց այս տրամաբանության մեջ:

Սակայն ամբողջ հարցն այն է, թե ինչպե՞ս են ձևավորվելու այդ ցուցակները և ովքե՞ր են կազմելու դրանք: Աուդիտ, բնականաբար, դարձյալ կիրականացնեն վերը նշված արտոնյալ խավի լիազոր ներկայացուցիչները, որոնք էլ իրենց պարտքը կհամարեն թերություններ հայտնաբերել բոլոր այն կազմակերպությունների ֆինանսական հաշվետվություններում, որոնք ընդգրկված չեն լինի տերերի կազմած «սպիտակ» ցուցակում և, հակառակը՝ փայլուն գնահատականներ կշնորհեն յուրայինների կիսատ-պռատ հաշվետվություններին: Իսկ որ ցանկացած ֆինանսական հաշվետվության մեջ ցանկության դեպքում կարելի է թերություններ հայտնաբերել, կարելի է տեղեկանալ՝ զրուցելով ֆինանսական հաշվետվություններ կազմողների հետ: Այնպես որ, կարելի է չկասկածել, որ «սև ցուցակ» օպերացիան ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ հերթական մահակը՝ բոլոր անցանկալիների գլխին: Տարբերությունը թերևս նրանում է, որ այսուհետ այդ մահակը կգործի բաց և հրապարակային, այն դեպքում, երբ մինչ օրս դա ընդամենը ներքին ինֆորմացիա էր:

Մենք փորձեցինք ՀՀ ֆինանսների նախարարությունից մանրամասներ ճշտել նախապատրաստվող «սև ցուցակի» վերաբերյալ, եթե հնարավոր լիներ՝ տեղեկանալ գոնե մի քանի խոշոր կազմակերպությունների տվյալների, սակայն նախարարի մամուլի քարտուղար Իրինա Այվազյանը հարցը լսելուց և խոսակցության ընդհատումից հետո այլևս չպատասխանեց մեր հեռախոսազանգերին, այնպես որ այս պահի դրությամբ «սև ցուցակի բնակիչների» մասին կարելի է ընդամենը ենթադրություններ անել: Ի դեպ, առողջապահական հիմնարկների պահով ևս ցուցակի ի հայտ գալը կարող է ավելի քան հետաքրքիր իրողություններ բացահայտել, հատկապես, եթե հաշվի առնենք, որ այս ոլորտում մեծ թվով հիմնարկներ ԲՀԿ-ական պատկանելություն ունեն: Այնպես որ, կախված քաղաքական զարգացումներից, Տիգրան Սարգսյանի «սև ցուցակը» առաջիկայում կարող է ավելի քան հետաքրքիր բնակիչներ հրամցնել հանրությանը:

Լուսինե Կեսոյան