Ծովիկս թռա՜վ ձեռքիցս, ո՜նց կորցրի քեզ. 75-ամյա ծերունու սիրո ողբերգությունը

-Բարև ձեզ, բալիկներ, կարելի՞ է, ինձ ասացին, որ գամ էս սենյակ. ձեզ մի բան եմ խնդրելու...

Շուռ եմ գալիս, կտրվում մի պահ համակարգչից ու նայում դեպի դուռը: Մի ծերունի է՝ նիհարած, թոռոմած, ճերմակ ձեռքով ու դողացող ձայնով... Ես մինչ ուսումնասիրում եմ հետաքրքիր ծերունուն ու հասցնում տեսնել նրա ձեռքում ճմրթված, կարմիր թանաքով գրված ինչ-որ թղթեր ու մտածում, իմ հարևանությամբ գտնվող գործընկերներից մեկը՝ Արմենուհին, արձագանքում է.

-Իհարկե, համեցեք, պապիկ,- ապա նրան աթոռ է առաջարկում ու ծերունին շարժվում է նրա ուղղությամբ...

Ես մտածում եմ՝ «խեղճ ծերունի, երևի նպաստը կամ թոշակն են կտրել...», նորից դնում եմ ականջակալներս ու սկսում աշխատել... աչքի տակով էլ հետևել ծերունուն: Պարզում է թղթերը, ինչ-որ բան խնդրում, որից հետո գործընկերուհիս սկսում է ինչ-որ բան գրել: Այսպես մի քանի րոպե, մինչև որ նկատեցի, որ ծերունու աչքերը արդեն ոչ միայն արցունքոտվել են, այլև նա լալիս է: Հետաքրքրությունս շարժեց ու սկսեցի հետևել, թե ինչ է թելադրում...

-Գրի՛ր, սա արդեն նոր տողից, մի մատ խորքից,- թելադրում է պապիկը,- այդ չարաբաստիկ օրը ես գնացի խանութ՝ տոմատի հետևից, մինչև վերադարձա, էլ նա չկար, ավելի շուտ կար, բայց լրիվ մերկ... Նա այրվել էր սովորական պլիտայից, և հարևանները վրան ջուր լցնելով փրկել էին... բայց ես փրկել չկարողացա, նա մահացավ հիվանդանոցում...

Մի պահ նույնիսկ կասկածեցի, որ իրական դեպք է պատմածը, բայց դատելով արցունքներով ողողված աչքերից՝ հասկացա, որ պապիկը մեծ դժբախտություն է ապրել...

50 տարուց ավել ապրել է սիրած կնջ հետ, կիսել ուրախություն, դժվարություն ու դառնություն և շատ պատահական կորցրել է նրան և հիմա դեռատի երիտասարդի նման տանջվում է ու փորձում է սփոփվել իր հուշերով:

Կնոջ վերջին օրերի մասին նա իր հուշերը գրել է թերթիկների վրա, և որպեսզի չպատառոտվեն և կորչեն, որոշել էր դրանք համակարգչով հավաքել, հետո տպել ու պահել՝ երևի սրտի ամենատաք անկյունում...

-Իսկ վերջում գրիր՝ նա մեռավ... չէ՛, գրիր՝ մահացավ, Երևանի հիվանդանոցում... Իսկ տակը ավելացրու՝ իմ սեփական կնոջ՝ իմ Ծովիկի սեփական ամուսին՝ Զավեն...

Պապիկը վերցրեց թերթիկները և փորձում էր հեռանալ, երբ նրան խնդրեցի պատմել իր ու Ծովիկի մասին: Այնքա՜ն ուրախացավ, դեմքը պայծառացավ, ու միանգամից տեղափոխվեց 1960 թ.

«Ես բանակից եկա 1960 թվին, կնոջս էլ Գորիսի մանկատնից բերել էին մեր շենքի ֆեզե: 60 թվին եկա ծանոթացա, և ծանոթությունս սկսվավ այդտեղից: Ֆեզեն մեր շենքին կից էր: Մայրս տեսավ, որ ծանոթացել եմ, ինքն էլ գորիսեցի է, համաձայնեց, որ նրան մեր տուն բերենք...

Բայց էն ժամանակ բուխտի-բարախտի աղջիկ չէին տա: Մինչև չստորագրես, պայմանագիր կապես: Ամեն ինչ օրինական ձևավորինք, որ մենք պարտավորվում ենք աղջկան տանենք, պահենք և ամուսնանանք:Այդ նպատակի մասին դիմում-գրություն տվինք ֆեզեի տնօրենին, և 61 թվին ամեն ինչ վերջացավ:

Համ դռան մոտիկ էր, տանը կից, երկրորդն էլ՝ ընձի էլ կսեին՝ ֆեզեից աղջի՞կ կբերես: Իրոք, որ շատ լավ դուրս եկավ: Մենք ապրել ենք 61 թվից, 50 տարի, ինքը ծնվավ ազնիվ, աշխատավ ազնիվ և ազնիվ էլ գնաց: Ինքը գուլպա նասկեղենի ֆաբրիկայում է աշխատել, Ծովիկ Ամալյանը, հետո իմ ազգանունս կրեց, «Բանվոր» թերթին տվին Ծովիկիս, որպես ազնիվ աշխատող: Սիրտս հիմա կլցվի, որ աչքիս առաջն է, բայց չկա: Գիտեմ՝ թե գնամ տուն, պտի տեսնիմ, բայց չկա՜, կորավ, ձեռքիցս թռավ... թռավ Ծովիկս...»:

Ծերունին այստեղ ընդհատեց, որովհետև լալիս էր...

Հետո ձեռքը տարավ դեպի ծոցագրպանը: Ինձ թվաց այնտեղից թաշկինակ է հանում, բայց մի տեսասկավառակ հանեց… վրան, ինչպես ինքն էր ասում, Ծովիկն էր... արդեն հիվանդանոցում: Նա տեղական հեռուստաընկերություններից մեկի նկարահանումներն էր խնդրել, դրանք առանց մոնտաժի անցկացրել էր սկավառակին, որպեսզի ունենա սիրելի կնոջ կադրերը...

«Այ, նայեք, Ծովիկս, նայե ինչ օրն է ընկել, քոռանամ, էս դիսկը միշտ ստեղ է, այ, սրտիս քովը...»:

Նա անհագուրդ նայում էր կադրերը, ուր սիրելի կնոջ վերջին ժամերը կամ միգուցե վերջին րոպեներն էին...

«Ինքը 80 աստիճանի այրվածք է ստացել, ստեղ բա՜ն չասաց ինձ, չգիտեմ՝ կհասկնա՞ր, բայց զատո կշնչե...»:

Ծերունին 14 տարեկանի նման լալիս էր: Որքա՜ն սեր կար նրա մեջ, որքա՜ն երիտասարդություն... մեր օրերի շատ երիտասարդներ կերազեին սիրել կարողանալ այդքան, այդքան նվիրվել և այդքա՜ն երջանիկ լինել...

«...բայց սիրտս կմխիթարեմ, կսեմ՝ շատ լավ պահեցի Ծովիկիս, ինքը դժվար մանկություն էր ունեցել: Հերը ֆրոնտ էր գնացել, ու մայրը 4 երեխին մանկատուն էր գցել... Գորիսի մանկատնից եկել էին Լենինական, ու էդ չորսից մեկը իմս եղավ, մեր տունն եկավ ու ինձ կյանք տվեց... 40 տարի վարորդ եմ աշխատել, ավտոբուսի պարկը՝ Զավեն Գյոզումյան, ինչ շնորհքով ու բարի եմ աշխատել... ես լավն եմ մնացել, քանի որ լավ կնիկ եմ ունեցել: Հմի 75 ենք երկուսս էլ... սիրով ընչի՞ համար էինք, որովհետև իրա մեջ կար ազնվություն: Ես իրա մեջ միայն ազնվությունը տեսա, և դա ինձ ոնց որ կարգադրեր, որ ես էլ այդպես լինեմ... դրա համար սիրով եղա, 50 տարի սիրով ապրա ու սիրով էլ կմեռնիմ կերթամ, ես չեմ կարող առանց Ծովիկ...»:

Ծերունու ցավը խորն էր, նա փայում ու փայփայում էր արդեն կնոջ կադրերը իր վրա կրող սկավառակը, զգուշորեն տեղադրում այն նախատեսված հատուկ տոպրակի մեջ, որ չփչանա, մաքրում նրա վրա աչքերից թափվող արցունքները, որ չխունանա Ծովիկից մնացած վառ պատկերները... ու անդադար օրհնում... օրհնում էր Գորիսը, Զանգեզուրը և Ծովիկի մորը, որ իր համար Ծովիկ էր պարգևել և նրա կյանքին իմաստ հաղորդել.

«Իրա մեջ կար Զանգեզուրը, հլա դուք էլ խորացեք, հլը խորացեք, շատ ավելի լավ բան կլսեք: Ես լեննականցի եմ, բայց իմ բնավորությունս էլ հիմի ուրիշ է, ես իրանից սովորեցի, իրա պես դառա, ու հմի ինքը չկա, ես էլ չեմ կարող... լինել»,- ասաց ու հրաժեշտ տվեց:

Քրիստինա Մկրտչյան

Galatv.am