«Ազգ». Այս անգա՞մ էլ ընտրողն անակնկալ կմատուցի մեր սոցիոլոգներին

Եթե հիշում եք' նախագահական ընտրություններին Րաֆֆի Հովհաննիսյանի ստացած ձայների առումով սխալվեցին բոլոր սոցիոլոգներն ու սոցիոլոգիական հարցումները, որոնցից ոչ մեկը 20 տոկոսից ավելի ձայն չէր տալիս Րաֆֆուն: Պիտի մտածենք' կամ սոցիոլոգիան Հայաստանում ճիշտ մեթոդոլոգիա չի կարողանում կիրառել, կամ այս կամ այն պատճառով ուզում է ազդել արդյունքների վրա եւ կանխակալ թվեր է ստանում, կամ, իսկապես, հայ ընտրողն այնպես է փոխվել վերջին շրջանում, որ անակնկալի է բերում սոցիոլոգներին' քանի որ քաղաքական եւ հասարակական միջավայրն ու ակնկալիքներն են փոխվել, իսկ ընտրողը սովորել է թաքցնել կողմնորոշումները եւ սոցիոլոգիային խաբս է տալիս: Սակայն սոցիոլոգիական հարցումների մի շարք մեթոդներ հենց նրա համար են, որ բացահայտեն ոչ միայն օրինաչափությունները, այլեւ շեղումները եւ դրանց պատճառները: Այլապես, սոցիոլոգիան կարող է այնպես արժեզրկվել (եւ արժեզրկվել է) Հայաստանում, որ մի քանի սերունդ պետք կլինի' նրա հեղինակությունը վերադարձնելու համար: Հիմա, ինչպես ասում են, մեր սոցիոլոգների համար ավագանու ընտրությունները վերջին շանսն են վերականգնելու իրենց կորսված հեղինակությունը, քանի որ ընտրությունների առումով հինգ տարի այլեւս այդ շանսը չեն ունենան: Իսկ որպեսզի տեսնենք, թե մեր սոցիոլոգներն ինչպես օգտագործեցին վերջին շանսը' մի զուգահեռ տանենք երկու ամենահայտնի սոցիոլոգիական կազմակերպությունների եւ նրանց ղեկավարներ Գեւորգ Պողոսյանի եւ Ահարոն Ադիբեկյանի անցկացրած վերջին հարցումների արդյունքների միջեւ: Ըստ Հայաստանի սոցիոլոգիական ասոցիացիայի (Գեւորգ Պողոսյան), եթե այս կիրակի ընտրություններ լինեին' ՀՀԿ-ի օգտին կքվեարկեր 1000 հարցված երեւանցիների 48,3 տոկոսը, իսկ կոնկրետ ցուցակը գլխավորող Տարոն Մարգարյանին քաղաքապետ տեսնելու հակված է հարցվածների 53, 6 տոկոսը: ԲՀԿ-ի օգտին, ըստ Գ. Պողոսյանի, 18, 1 տոկոսը կքվեարկի, 7,4 տոկոսը ձայն կտա «Բարեւ, Երեւանին», ՀԱԿ-ին ձայն տալու է պատրաստ 4,4 տոկոսը (սա լրիվ անհասկանալի թիվ է), ՕԵԿ-ին' 4,2 տոկոսը, ՀՅԴ-ին' 2,2 տոկոսը: Սա ապրիլի 19-ից 25-ի շրջանի հարցում է: Հարցման մասնակիցների պատասխաններից Գ. Պողոսյանը եզրակացրել է, որ Տարոն Մարգարյանը կդառնա քաղաքապետ: Ընդ որում' հարցվածների 80 տոկոսը հաստատել է, որ մասնակցելու է ընտրություններին, մինչդեռ սոցիոլոգի կարծիքով նույնիսկ 60 տոկոս մասնակցությունը, որն, ի դեպ, անձամբ ինքն է կանխատեսում, էլի բարձր է: Միգուցե հենց այդ ակտիվության տակ պետք է փնտրել այն ձայները, որոնց մասին հարցվողները չեն ասում սոցիոլոգներին ու պահում են որպես անակնկալ' սոցիոլոգների արածն էլ ջուրը լցնելով: Սոցիոլոգն էլ այդ հնարավոր ակտիվությունը կապում էր այն փաստի հետ, որ նախագահական ընտրություններին չմասնակցած ուժերն այժմ մասնակցում են, բարձր տոկոս սպասվում է նրանց համակիրների մասնակցությունից: Չնայած' ընդհանրապես ամենից բարձր մասնակցություն սովորաբար գրանցվում է նախագահական ընտրություններին, անգամ խորհրդարանական ընտրություններին, իսկ ՏԻՄ ընտրություններում սովորաբար նվազ մասնակցություն է լինում ավելի: Մի շարք հատուկ հարցումների տոկոսները գումարելով' Գ. Պողոսյանը համոզվել է, որ երեւանցիները քաղաքական բաղադրիչ չեն տեսնում ընտրություններում, այլՙ հենց տեղական ինքնակառավարման ընտրությունների տարր: Հիմա գանք երկու օր առաջ սոցիոլոգ Ահարոն Ադիբեկյանի ղեկավարած կենտրոնի հարցումներին. երկփուլանի հարցումներից վերջինՙ երկրորդ փուլից 1000 -ի ավելի մարդկանց շրջանում արված հարցումի պատկերով' ընտրություններին մասնակցությունը կլինի 54 տոկոս, մասնակցության առումով տատանվողների զգալի շերտ եւս կա, 36 տոկոսը չի մասնակցելու: Ըստ Ադիբեկյանի' ընտրությունների շեմը կհաղթահարեն հետեւյալ ուժերը' ՀՀԿ-ն, ԲՀԿ-ն, «Բարեւ, Երեւան» դաշինքը եւ ՕԵԿ-ը: Ցուցակներիի առաջին համարների վարկանիշով, որն ավելի հասկանալի է ընտրողին, Տարոն Մարգարյանի ձայները 32 տոկոս են, մրցակիցներինը' 27 տոկոս, տատանվողների մասնակցության առումով' Տարոն Մարգարյանը 54 տոկոս կստանա, մրցակիցների հանրագումարը կլինի 46 տոկոս: Ըստ Ադիբեկյանի' ընտրությունների անցողիկ շեմը կհաթահարեն ՀՀԿ-ն, ԲՀԿ-ն, «Բարեւ, Երեւանը» եւ ՕԵԿ-ը: Ընտրությանը հաստատ գնացողներից' քվեն ում տալու վերաբերյալ որոշում չունի 15 տոկոսը, որոշում ունի 60 տոկոսը, իսկ չկողմնորոշվածների 25 տոկոսը տարբեր ակնկալիքների դեպքում կգնա ընտրության: Ճիշտն ասած' քաղաքական փորձառությունը մեզ հուշում է չհամաձայնել ոչ այս երկու տեսակի հարցումների բուն արդյունքների, ոչ քաղաքական ուժերի' ավագանիում հնարավոր ներկայացվածության պատկերին, ոչ էլ միանշանակ է այն, որ քաղաքական տարրը բացառվում է այս ընտրություններին: Ու վստահ ենք, որ այս անգամ եւս ընտրողն անակնկալ է մատուցելու: Սակայն մեր հրապարակման նյութը ոչ թե դա է (այս մասին մեր մոտեցումները եկող շաբաթ կարող ենք հայտնել), այլ' թե որքան են մոտ լինելու մեր սոցիոլոգների կանխատեսումներն իրականությանը: Դա արդեն կտեսնենք մայիսի 6-ին: