Ամեն տեղ հնչյուններ էր որոնում և ներդաշնակություն փնտրում. Ռոմանոս Մելիքյան

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում Ստ. Զորյանի «Հուշերի գրքից» (Սկիզբը`  «Մենք ժողովրդի ճաշակը պիտի բարձրացնենք, ոչ թե իջեցնենք. Ռոմանոս Մելիքյան») մեկ հատված:

Առհասարակ ստեղծագործության, արվեստի խնդիրներով այնպես էր ապրում, որ սիրով խոսում էր ժամերով. անգամ փողոցում, ճաշարանում, տանը կտեսնեիր որևէ նոր եղանակ սուլելիս կամ չափ խփելիս: Ազատ ժամանակ նա շարունակ ապրում էր հնչյուններով. մի տեղից անցնելիս, երբ նվագ էր լսում կամ երգի ձայն` կանգ էր առնում և ականջ դնում: Անգամ թռչնի երգ լսելիս` անշարժանում էր և լսում: Եթե անճաշակ բան էր լինում` թողնում էր հեռանում. իսկ եթե անսովոր` լսում էր այնքան, որ հետաքրքրությունը նրան տանում էր այնտեղ, որտեղից գալիս էին այդ հնչյունները: Գնում էր, կրկնել տալիս և նորից լսում: Ու լսելիս չափ էր խփում կամ ինքն էր սուլում կամացուկ:

Ավելին: Մի անգամ – դա Արզնի կուրորտումն էր – տեսա Ռոմանոսը մենակ կանգնել է կամուրջի վրա և, ականջը Զանգուի ջրերի ձայնին, մատները շարժում է տակտով և մեկ-մեկ գլուխը տարուբերում թեթև … Հավանորեն սուլում էր: Եվ սա տևեց վայրկյաններ … Իսկ երբ ինձ նկատեց` դադարեցրեց գլխի ու մատների այդ շարժումը և կանչեց ձեռով.

- Արի մի լսիր, թե ի՜նչ զարմանալի չափով է հոսում Զանգուն, - ասաց նա և, նորից ականջ դնելով, սկսեց փնտրել հոսող ջրերի ռիթմը, պահանջելով, որ ես էլ ականջ դնեմ: Բավական է լավ ականջ դնեմ` կզգամ այդ ռիթմը: Նա գտնում էր, այսինքն` նրա սուր ականջը լսում էր, որ այդ կամուրջի մոտ, վերի կողմը գետի ալիքները անվերջ վաշտերի պես գալիս են թափով ու զարկում ջրի մեջ ցցված մեծ քարին, ապա, չկարողանալով նրան խորտակել, ետ են գնում ասես պարտվածի մրմունջով, և նորից հուզվելով` բարձրացնում ռիթմիկ ու նորից թափով զարկում անսասան քարին …

Թե որքան դա ճիշտ էր` ես դժբախտաբար չեմ կարող ասել, բայց ինձ համար պարզ էր, որ Ռոմանոսը, - հնչյունների այդ վարպետը – ամեն տեղ հնչյուններ էր որոնում և ներդաշնակություն փնտրում …

Լինելով արվեստի էնտուզիաստը, Ռոմանոսը իր շահագրգռությունները սակայն չէր սահմանափակում միայն դրանով, ինչպես մեր կոմպոզիտորներից շատերը: Նա ապրում էր կյանքի, ժողովրդի բոլոր խնդիրներով և ոգևորվում բոլոր արվեստներով: Խորապես ընկերական ու հաղորդակից բնավորություն` նա մոտ էր ոչ միայն երաժիշտներին, այլև նկարիչներին, դերասաններին, գրողներին, բոլորին, անգամ պիոներներին, որոնց համար թե՛ երգեր էր գրում և թե՛ հաճախ համերգներ կազմակերպում:

Նյութը`  Ք. Ա. –ի