Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի վրա հարձակումը շատ հավանական է․ Փաշինյան Սուրեն Պապիկյանն ընդունել է ՀՀ ժամանած Ֆրանսիայի զինված ուժերի նախարար Սեբաստիեն Լըկորնյուին ՈւՂԻՂ. Նիկոլ Փաշինյանը վարում է կառավարության նիստը «Հրապարակ». Ինչո՞վ են պայմանավորված վերջին սրացումները «Հրապարակ». Պատերազմի ժամանակ վնասված տեխնիկայի գումարը նոր են փոխհատուցում «Ժողովուրդ». Արցախի նախագահը ճակատագրական որոշումն ուղարկել է Նիկոլ Փաշինյանին. նոր զարգացումներ «Հրապարակ». Արմեն Աշոտյանի քննիչը պարգեւատրվել է «Ժողովուրդ». Նուարդ Վարդանյանի հայտարարագրում կեղծի՞ք կա «Ժողովուրդ». Ինչո՞ւ են լռում իրավապահ մարմինները, երբ ՔՊ-ական պատգամավորը «ցեխ է շպրտում» իրենց գործունեության վրա «Հրապարակ». Շուշիի անկման համար մեկին դատում են, մյուսին՝ պաշտոն տալիս 

Ինչ լրջագույն խնդիրների է բախվելու ՀՀ տնտեսությունը՝ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու դեպքում

Վերլուծական

 Հայաստանի իշխանությունները, ի դեմս՝ Նիկոլ Փաշինյանի և նրա թիմակիցների, այլևս չեն թաքցնում, որ իրենց հիմնական  նպատակը Ռուսաստանի հետ դաշնակցային հարաբերությունների խզումն է, բոլոր ինտեգրացիոն և պաշտպանական միավորումներից դուրս գալը, ռուսական բիզնեսի դուրս մղումը երկրից`  ընդլայնելով հարաբերությունները ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի հետ, ինչպես նաև Հայաստանը վերածելով մեկ այլ Ուկրաինայի և Մոլդովայի։ Դրան զուգահեռ, ըստ որոշ տեղեկությունների, Հայաստանի իշխանությունները որոշել են գնահատել ինտեգրացիոն միավորումներից, մասնավորապես՝ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու ռիսկերը և դժվար չէ կռահել, թե որն է նման ռևիզիայի նպատակը: Փաստացի Փաշինյանը պատրաստվում է իր արևմտյան կուրատորներին հաշիվ ներկայացնել և հասկանալ՝ արդյո՞ք հավաքական Արևմուտքը պատրաստ է փակել այն բոլոր վնասները, որոնք կրելու է ՀՀ տնտեսությունը ԵԱՏՄ-ից Հայաստանի դուրս գալու պարագայում:

Իսկ վնասները փոքր չեն լինելու: Դիցուք՝ ըստ մի շարք գնահատումների՝ առաջին հերթին կաթվածահար կլինեն երկրի գյուղատնտեսությունը, էներգետիկան և շինարարական ոլորտը: Առաջին տարվա ընթացքում կգրանցվի ՀՆԱ-ի մինչև 25% անկում, եկրորդ տարին կանխատեսվել է ՀՆԱ-ի մինչև 14% անկում: 

ԵԱՏՄ-ից դուրս գալը ի չիք կդարձնի նաև երկնիշ տնտեսական աճի կանխատեսումները՝ մեծագույն հարված հասցնելով արտահանող սեկտորին: Ասվածը հիմնավորելու համար նշենք, որ նախորդ տարի ՀՀ ընդհանուր արտահանումը կազմել է 5,42 մլրդ ԱՄՆ դոլար, իսկ ՀՀ արտահանումը ՌԴ՝ 2,463 մլրդ դրամ, կամ ընդհանուրի 45,5 տոկոսը։ Այս տարվա հունվար-սեպտեմբեր ամիսների կտրվածքով ՀՀ ընդհանուր արտահանումը կազմել է 5,12 մլրդ ԱՄՆ դոլար, իսկ ՀՀ արտահանումը ՌԴ՝ 2,645 մլրդ դրամ, կամ ընդհանուրի 52 տոկոսը։ ՀՀ ընդհանուր արտահանման մեջ դեպի ՌԴ արտահանման տեսակարար կշիռը նախորդ տարվա համեմատ՝ 2023 թվականին ևս աճել է 6,5 տոկոսային կետով։ Այստեղ տեղին է համեմատականներ անցկացնել ԵՄ հետ:  ԵՄ երկրների հետ Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառության ծավալը 2023թ.–ի 9 ամիսներին ավելացել է մեկ երրորդով և կազմել 2,1 մլրդ դոլար,  միևնույն ժամանակ դեպի ԵՄ երկրներ Հայաստանի արտահանման ծավալը նվազել է 5,1 տոկոսով։ Իսկ ահա դեպի Հայաստան ներմուծումն աճել է 48,5%-ով՝ կազմելով 1,7 մլրդ դոլար: Կարծում ենք՝ կարիք չկա բացատրելու, որ ԵՄ շուկան որևէ առումով չի կարող փոխարինել ԵԱՏՄ շուկային և խաղը այս դեպքում մեկ դարպասների ուղղությամբ է ընթանալու՝ մեր դարպասների:

ԵԱՏՄ-ից Հայաստանի դուրս գալու պարագայում լրացուցիչ ծախսեր են առաջանալու տնտեսվարող սուբյեկտների համար: Այժմ Հայաստանի ռեեստրում  տնտեսվարող սուբյեկտների հայտնվելը ավտոմատ գրանցվում է ՌԴ գործընկերների մոտ, ինչը զգալիորեն հեշտացնում է արտահանումը: Հասկանալի է, որ կառույցը լքելու դեպքում մեր տնտեսվարողները բախվելու են լուրջ ֆինանսական և բյուրոկրատական քաշքշուկների: 

Սրանով, սակայն, խնդիրները չեն ավարտվելու։  Միանգամայն տրամաբանական է, որ Հայաստանը, ԵԱՏՄ-ից դուրս գտնվելով, պետք է հստակ պատկերացնի, որ այդ պարագայում վերանայվելու են Ռուսաստանի և ԵԱՏՄ մյուս անդամ պետությունների հետ մինչ այդ ձեռք բերված պայմանավորվածությունները։ Կասկածից վեր է, որ առաջին հերթին վերանայվելու են Հայաստանին բնական գազի վաճառքի արտոնյալ սակագները։ Օրինակ, ՀՀ սահմանին ՌԴ-ից մատակարարվող բնական գազն արդեն կվաճառվի ոչ թե այսօրվա արտոնյալ գնով, այլ ասենք՝ 1000մ3-ի համար $339,9-ով, ինչպես, օրինակ, Մոլդովայի պարագայում է։ Ըստ ECORYS և CASE միջազգային ընկերությունների՝ միայն գազի արտոնյալ գնի հաշվին Հայաստանը տարեկան կտրվածքով հավելալ 2.2 տոկոս տնտեսական աճ է ապահովում: Հասկանալի է, որ զրկվելու ենք նաև այդ հնարավորությունից: Կասկածից վեր է, որ կբարձրանան էներգասպառման ծախսերը: Եթե այսօր ՀՀ-ն ՀՆԱ էներգատարողության ցուցանիշներով զիջում է տարածաշրջանի և ԵՄ երկրներին, ապա էլեկտրաէներգիայի գների աճը բացասաբար կանդրադառնա մեր երկրի տնտեսական մրցունակության վրա, քանի որ էլեկտրաէներգիայի սակագների բարձրացումը վտանգավոր «շղթայական ռեակցիա» առաջ կբերի, այն է՝ կհաջորդի թողարկվող արտադրանքի ինքնարժեքի բարձրացում:

Այստեղ անհրաժեշտ է ընդգծել ևս մեկ կարևոր գործոն։ Հայկական ատոմակայանը ВВЭР-440 տիպի ռեակտոր ունի և աշխատում է միջուկային վառելիքով, որն արտադրվում է բացառապես Ռուսաստանում։ Միանգամայն սպասելի է, որ ԵԱՏՄ-ից ՀՀ-ի դուրս գալով պայմանավորված՝ վերանայվեն ՀԱԷԿ-ի միջուկային վառելիքի, միջուկային ռեակտորի ջերմարձակող տարրերի ներկա պահին գործող գները (դեպի բարձրացման կողմը), ինչը նույնպես կնպաստի էլեկտրաէներգիայի գների բարձրացմանը։

Տնտեսագետները միակարծիք են նաև այն հարցում, որ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու դեպքում Հայաստանը բախվելու է պարենային անվտանգության ապահովման հետ կապված բազմաթիվ խնդիրների, քանի որ այսօր ներմուծվող ցորենի 99 տոկոսը, ալյուրի 98.4 տոկոսը, բանջարեղենի 48.5 տոկոսը, շաքարի 41. տոկոսը ներմուծվում է ԵԱՏՄ-ից, իսկ ավելի կոնկրետ՝ ՌԴ-ից:

Եվս մեկ խնդիր, որից խուսափել չի ստացվի: Հայաստանի տնտեսության մեջ կատարվող ներդրումների մասով կրկին առաջատար է ԵԱՏՄ-ն:  ԵԱՏՄ անդամ երկրներից կատարված ներդրումները նախորդ տարի աճել են 111.8 մլրդ դրամով։ Հիմնական ներդրումները կատարվել են ՌԴ-ից` հանքարդյունաբերության ու էներգետիկայի ոլորտներում, և Բելառուսից` մեծածախ առևտրի ոլորտում։ Նշենք, որ Եվրոպական միության եւ Հայաստանի Հանրապետության միջեւ ներդրումների համակարգման հարթակը նոր-նոր է ձևավորվում և դեռ հայտնի չէ դրա արդյունավետությունը և այն, թե որքանով է պատրաստ Արևմուտքը ներդրումներ կատարել Հայաստանում:

Փաշինյանը և նրան գեղեցիկ խոստումներ տվող Արևմուտքը քաջ գիտակցում են, որ Ռուսաստանի հետ դաժան «ամուսնալուծությունը» կառաջացնի  տնտեսական և սոցիալական ծանր ճգնաժամ, որից հետո փոքր Հայաստանում այս գործընթացի նախաձեռնողներն ստիպված են լինելու սեփական սոված ժողովրդի առջև պատասխան տալ իրենց արկածախնդիր քաղաքականության համար: Կների հայ ժողովուրդը թե ոչ՝ սա արդեն հարցի մեկ այլ կողմն է... 

Հետևե՛ք -ին Youtube-ում`
Նավթի գներն աճել ենԱդրբեջանի կողմից Հայաստանի վրա հարձակումը շատ հավանական է․ Փաշինյան Սուրեն Պապիկյանն ընդունել է ՀՀ ժամանած Ֆրանսիայի զինված ուժերի նախարար Սեբաստիեն ԼըկորնյուինՈւՂԻՂ. Նիկոլ Փաշինյանը վարում է կառավարության նիստը Օրվա խորհուրդ. Փետրվարի 23. Պահք օր 12«Հրապարակ». Ինչո՞վ են պայմանավորված վերջին սրացումները«Հրապարակ». Պատերազմի ժամանակ վնասված տեխնիկայի գումարը նոր են փոխհատուցում«Ժողովուրդ». Արցախի նախագահը ճակատագրական որոշումն ուղարկել է Նիկոլ Փաշինյանին. նոր զարգացումներ«Հրապարակ». Արմեն Աշոտյանի քննիչը պարգեւատրվել է«Ժողովուրդ». Նուարդ Վարդանյանի հայտարարագրում կեղծի՞ք կա«Ժողովուրդ». Ինչո՞ւ են լռում իրավապահ մարմինները, երբ ՔՊ-ական պատգամավորը «ցեխ է շպրտում» իրենց գործունեության վրա«Հրապարակ». Շուշիի անկման համար մեկին դատում են, մյուսին՝ պաշտոն տալիս«Ժողովուրդ». ՔՊ խմբակցությունը Փաշինյանի հետ փակ հանդիպում կունենա․ քննարկվելու են Մյունխենի ու Փարիզի հանդիպումներըԱդրբեջանը նոր հարձակման է պատրաստվում Հայաստանի դեմ. Փաշինյան. France 2454-ամյա Ջենիֆեր Լոպեսը լուսանկարվել է «մերկ» կոմբինեզոնով«Մենք կորցրինք երեխային». Մեգան Ֆոքսի փեսացուն անկեղծացել էԿորցրել ենք մեր հայրենիքը, բայց այն կվերադառնա, երբ դառնանք միակամ․ Արցախի թեմի առաջնորդ (տեսանյութ)Հայտնի է դարձել, թե քանի անգամ է Բայդենի շունը հարձակվել Գաղտնի ծառայության գործակալների վրաԱշխարհի գավաթ․ Վահագն Դավթյանը, Արթուր Ավետիսյանը և Գագիկ Խաչիկյանը եզրափակիչում են Ցանկանում եմ ընդգծել տարածաշրջանում անվտանգային հարցերի կարգավորման շուրջ Ճապոնիայի դերը․ փոխվարչապետ Վահագն Խաչատուրյանը դատավորներ նշանակելու մասին հրամանագրեր է ստորագրել Վալենսիայում խոշոր հրդեհ է բռնկվել 14 հարկանի շենքում (տեսանյութ)Ճապոնիան իսկապես ցանկանում է լինել Հայաստանի գործընկերը․ դեսպան Յուտակա Աոկի «Քեզ հաջողվեց, ինչի համար ես հպարտանում եմ քեզանով». Նազիկ Ավդալյանը` Հռիփսիմե Խուրշուդյանին Ֆրանսիայի ԶՈւ նախարարը պաշտոնական այցով ժամանել է Հայաստան (տեսանյութ) ՌԴ–ում հասկանում են, թե Արևմուտքն ինչպիսի ճնշում է գործադրում Հայաստանի վրա․ դեսպանՆիկոլ Փաշինյանն իրագործում է հայաթափման հերթական ծրագիրըՀՀ իշխանությունների «ռազմավարական» սիլիբիլին Լոնդոնի հետ պարզապես զզվելի է․ Արմեն ԱյվազյանՄեր երեխաները շուրջ 12 տարի գնում են դպրոց. դա ժամանակ է, որը մենք վերցնում ենք մեր երեխաներից․ նախարարՏեղի է ունեցել «Որթատունկ. Հույսի նամակներ ամբողջ աշխարհից» գրքի հայաստանյան շնորհանդեսըԳեղեցկության սրահը սոցցանցերում հայտնի է դարձել իր «սարսափելի» դիմահարդարման շնորհիվ«Ռումբը» տեղադրել են պատգամավոր Գուրգեն Արսենյանի կուսակցության շենքի մոտ․ նոր մանրամասներԻշխանությունների 10 «հարվածը» հայ ժողովրդինԲրազիլիայում հրաժարվել են լիցքավորել Լավրովի ինքնաթիռը․ ԶԼՄՆԳՆ սակրավորներն այս պահին ռումբ են փնտրում Գյուլբենկյան փողոցում․ Sputnik Արմենիա Տավուշում 28-ամյա վարորդը «Nissan Teana»-ով բախվել է ծառերին․ կա 3 վիրավոր58-ամյա Պաուլինա Պորիզկովան մերկացել է տեսախցիկի առջև (լուսանկար)Արա Մարգարյանը համատեղության կարգով նշանակվել է Էստոնիայում ՀՀ դեսպանԵՄ անկեղծացումը. Արևմուտքը հետաքրքրված չէ Երևանի հետ վիզային ռեժիմի ազատականացման մեջՀայտնի է Նավալնու մահվան պատճառըԱդրբեջանը Պակիստանից 1,6 միլիարդ դոլարով ժամանակակից կործանիչներ կգնի․ ԶԼՄՇարունակելու ենք աջակցություն ցուցաբերել ՀՀ տարածքային ամբողջականությանը․ Ֆրանսիայի վարչապետԲժիշկները պացիենտի քթից 150 կենդանի միջատ են հեռացրել (տեսանյութ)Մհեր Ենոքյանը կմնա անազատության մեջԳորիսում մառախուղ է, Աշոցքում ձյուն է տեղում Պուտինն արձագանքել է Բայդենի՝ իր հասցեին հնչեցրած վիրավորական խոսքերինՊաշտոնյաների կասկածելի որոշումները՝ խոշորացույցի տակ. Հայկ ՂալումյանՌԴ–ում միգրացիոն ոլորտը պետք է խիստ վերահսկողության տակ դրվի․ ՄեդվեդևՍամվել Շահրամանյանի թիկնազորի աշխատակից Աշոտ Դանիելյանն ազատ է արձակվել Մհեր Գրիգորյանը մասնակցել է ԵՄ-Հայաստան քաղաքացիական հասարակության պլատֆորմի միջոցառմանը
Ամենադիտված