Ասադի հրաժարականը և Արևմուտքի միջամտությունը սիրիական իրադարձություններին անխուսափելի է. Ռուսաստանցի արևելագետներ

Սիրիայում, որտեղ անցյալ տարվա մարտից չեն դադարում ընդդիմության և իշխանության միջև զինված բախումները, ռազմական միջամտության հնարավորությունը չի բացառվում։ Այս մասին «Ռիա նովոստի»-ի կողմից կազմակերպված վիդեոկոնֆերանսի ժամանակ ասել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Արաբական հետազոտությունների ինստիտուտի կենտրոնի առաջատար գիտաշխատող, արևելագետ, նախկին արտակարգ և լիազոր դեսպան Ալեքսեյ Պոդստերոբը։

ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան երկուշաբթի քննարկելու է Սիրիայում տիրող իրավիճակը։ Արևմտյան երկրները ակնկալում են, որ համաշխարհային կառույցը կդատապարտի Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադի ռեժիմի գործողությունները։ Ավելի վաղ Ռուսաստանը և Չինաստանը երկրորդ անգամ արգելափակել էին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի կողմից Սիրիայի հարցով նոր բանաձևի ընդունումը։

«Կարծում եմ, որ շուտով միջազգային հանրության միջամտությունը լինելու է։ Դա կլինի թե՛ Արաբական երկրների լիգայի դրոշի ներքո, թե՛ մեկ այլ կազմակերպության», – ասել է Պոդստերոբը։

Իր հերթին, ՌԳԱ–ի Արևելագիտության ինստիտուտի ներկայացուցիչ Վլադիմիր Ահմեդովը Ասադի ռեժիմի տապալումն անխուսափելի է համարել։

«Բաշար Ասադի ռեժիմի տապալումն անխուսափելի է, սակայն դժվար է ասել, թե ինչպես դա կարող է լինել», – նշել է փորձագետը։

Ըստ նրա, Սիրիայում իրավիճակը կախված է Արաբական երկրների լիգայի կողմից խնդրի կարգավորման ջանքերից. «Եթե Արաբական երկրների լիգայի՝ Սիրիայի հարցով ՄԱԿ–ի Անվտանգության խորհրդ ներկայացրած փաթեթն ընդունվի, ապա դա շրջադարձային կլինի։ Իսկ եթե չհաջողվի ընդունել այդ որոշումն, ապա չափազանց աղետալի հետևանքներ կլինեն», – ասել է Ահմեդովը։ Նա նշել է, որ վերջին շրջանում Արաբական երկրների լիգան «ավելի լուրջ կազմակերպություն է դարձել և դադարել է հանդես գալ անդամ երկրների անունից»։

Փորձագետի կարծիքով՝ ռուսական կողմի համար Սիրիայի դեպքերի՝ նման սցենարով զարգացումը և Ասադի ռեժիմի ամբողջական տապալումը չափազանց անշահավետ է, քանի որ Ռուսաստանը Սիրիայի հետ 14 մլրդ դոլարի զենքի մատակարարման պայմանագիր ունի։

«Նույնիսկ եթե նրա ռեժիմն ամբողջությամբ տապալվի, անհրաժեշտ է, որպեսզի ռեժիմի մի մասը պահպանվի, որը կներկայացնի հին ռեժիմը։ Այդ դեպքում միայն  վերոնշյալ պայմանագրի կատարման երաշխիքներ կլինեն», – ասել է Ահմեդովը։

Մեկնաբանելով Սիրիայի իշխանությունների՝ ընդդիմության հետ բանակցելու դժկամությունը, փորձագետը նշել է, որ «Ասադի ռեժիմն ամեն ինչ արեց, որպեսզի այդ շփումները տեղի չունենան»։

«Այս ռեժիմն ուզում է բանակցել իր ստեղծած ընդդիմության հետ, որն արդեն կազմակերպվել և ստեղծել է իր կառույցը։ Միջազգային հանրության կողմից աջակցություն ստացող իրական ընդդիմության հետ երկխոսություն չի եղել», – ասել է Ահմեդովը։

Սակայն նա չի բացառել, որ ներկայիս զարգացումները տարածաշրջանում կարող են կապված լինել ԱՄՆ–ի կողմից տարածաշրջանում ուժերի հավասարակշռության վերաբշխման, արաբական աշխարհում և Մերձավոր Արևելքում իշխանության ամրապնդման հետ, որպեսզի հավասարակշռվի Հարավային Ասիայի և Չինաստանի աճող ազդեցությունը։

Ռուս փորձագետների կարծիքը կիսել են չինացի գործընկերները։ Այսպես, Չինաստանի ժողովրդական համալսարանի ամերիկյան հետազոտությունների կենտրոնի տնօրենի տեղակալ Ցզին Ցզանժունն Արևմուտքին զգուշացրել է, որ Սիրիայում պատերազմն ավելի է երկարաձգվելու, քան դա տեղի ունեցավ Լիբիայում, ինչի հետևանքով դրա ազդեցությունը տարածաշրջանի վրա շատ ավելի լուրջ կլինի, քան սպասվում է։

«Դա (իրավիճակը Սիրիայում), ընդհանուր առմամբ սպառնում է տարածաշրջանային խոշոր հակամարտություն դառնալ։ Արևմուտքը և այլ երկրները պետք է մտածեն դրա մասին։ Եվ դա ազդում է բոլորի՝ թե՛ Արևմուտքի, թե՛ Չինաստանի և թե՛ Ռուսաստանի վրա։ Կարծում եմ՝ հակամարտությունը տևական է լինելու», - ասել է փորձագետը։

Ռուսաստանի, Կենտրոնական Ասիայի և Չինաստանի միջազգային հետազոտությունների հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Վան Չենցայի կարծիքով՝ եթե Սիրիայում իրավիճակը շարունակվի անկայուն մնալ, տարածաշրջանը տևական ժամանակ կգտնվի հակամարտության կիզակետում։ Ըստ նրա, Սիրիայի հարցով ՄԱԿ–ի ԱԽ ներկայացված «Մարրոկանյան» բանաձևի վերաբերյալ Ռուսաստանի ու Չինաստանի դիրքորոշումն արտացոլում է այդ երկների բարձր պատասխանատվությունը տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության պահպանման առումով։

ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի որոշումները չեն արգելափակվում և ընդունվում են 193 անդամ երկրների ձայների մեծամասնությամբ, սակայն դրանք զուտ դեկլարատիվ բնույթ են կրում։ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի այսօրվա քննարկմանը Սիրիայի խնդրով զեկուցելու է ՄԱԿ–ի Մարդու իրավունքների հանձնակատար Նավանետհեմ Պիլայը։ Ըստ ՄԱԿ–ի մամլո ծառայության հաղորդագրության, դեկտեմբերին ՄԱԿ–ի Գլխավոր ասամբլեան նույնպես քննարկել էր Մարդու իրավունքների խորհրդի զեկույցը՝  Սիրիայի իշխանությունների կողմից բողոքի ցույցերը ճնշելու վերաբերյալ։

Հ.Գ. Քիչ առաջ տեղի է ունեցել Ռուսաստանի և ԱՄԷ-ի արտաքին գերատեսչությունների ղեկավարների հանդիպումը, որի ժամանակ ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը հայտարարել է, որ Սիրիայում խաղաղապահ ուժերի տեղակայման համար անհրաժեշտ է պաշտոնական Դամասկոսի համաձայնությունը։ 

Հիշեցնենք, որ Արաբական երկրների լիգան դադարեցրել է Սիրիայում դիտորդական առաքելությունն ու հանդես է եկել ՄԱԿ-ի հետ համատեղ Սիրիայում խաղաղապահ ուժերի տեղակայման կոչով։

Լավրովի հայտարարությանն ի պատասխան՝ ԱՄԷ արտգործնախարար շեյխ Աբդալլա բեն Զաիդը հայտարարել է, որ Արաբական երկրների լիգան չի պատրաստվում ռազմական օգնություն տրամադրել Սիրիայի ընդդիմությանը։