Հայաստանն արդեն ունի վիրտուալ աստղադիտարանի տվյալների շտեմարան

ՀՀ ԳԱԱ Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման խնդիրների ինստիտուտի կողմից (Ա.Կնյազյան, Հ. Ասցատրյան) ստեղծվել է վիրտուալ աստղադիտարանի (ՎԱ) տվյալների շտեմարան, որում գործում են երկնային մարմինների սպեկտրների արտաբերման և աստղագիտական կատալոգների փոխհամադրման ծրագրեր: Հայկական աստղագիտական ընկերության հաղորդմամբ, շուրջ 4 տարի է, ինչ նշված ինստիտուտը համագործակցում է ՀՀ ԳԱԱ Բյուրականի աստղադիտարանի հետ, որտեղ դեռ 2005-ի սկսվել է Հայկական ՎԱ նախագիծը: Ինչպես և մյուս ՎԱ ազգային նախագծերում, հայկական ՎԱ-ն նույնպես աստղագետների և համակարգչային մասնագետների համագործակցության արդյունք է, որի շրջանակներում կառուցվում են համապատասխան միջավայրեր, որտեղ հնարավոր են դառնում աստղագիտական բազմատեսակ տվյալների համատեղ օգտագործումն ու արդյունավետ գիտական հետազոտությունների իրականացումը:

2002 թվից գործում է ՎԱ միջազգային ալյանսը, որը ներկայումս միավորում է 17 երկրների ազգային ՎԱ նախագծեր: Հայկական ՎԱ այդ ալյանսի անդամ է 2005 թվականից:

«Հայկական վիրտուալ աստղադիտարան» ծրագրի ղեկավար Արեգ Միքայելյանը Lurer.com-ի լրագրողի հետ զրույցում ասաց, որ վիրտուալ աստղադիտարանների հիմնական նպատակն է, մեկտեղել տարբեր պետությունների դիտակներից տարբեր տարիներին ստացված բոլոր տեղեկությունները: «Հիմնականում այսօր էլեկտրոնային գիտությունը զարգանում է բոլոր բնագավառներում, և էլ ավելի ցանկալի է նյութերի միասնական արխիվների ստեղծումն առանձին սերվերների վրա, որոնք հասանելի կլինեն բոլոր գիտնականներին:Դա հնարավորություն է տալիս ներցամաքային և տիեզերական ոլորտում տարբեր մեթոդներով, տարբեր ժամանակներում և տարբեր ալիքային տիրույթներում՝ գերմանուշակագույն, ուլտրակարմիր, ռենտգենյան, օպտիկային, համատեղել, ավելի արդյունավետ և շատ նոր հայտնագործություններ կատարել: Դրանք նաև հնարավորություն են տալիս աստղագետներին կատարելու համապատասխան և ամբողջական ուսումնասիրություններ»:

Անդրադառնալով Հայաստանում ստեղծված աստղադիտարանի վիրտուալ շտեմարանին, Միքայելյանը նշեց. «Հայկական ՎԱ սերվերում այժմ գործում է կատալոգների փոխհամադրման նոր ծրագիր, որն իր աշխատանքով և ճշգրտությամբ գերազանցում է աշխարհում գործող նմանատիպ այլ ծրագրերը: Դրա հիման վրա կատարվում են գիտական հետազոտություններ, մասնավորապես` Հայկական ՎԱ Բյուրականում գործող գիտական խմբի կողմից»:

Տվյալների շտեմարանի ճարտարապետությունն այնպիսին է, որ հնարավորություն է ստեղծում դինամիկ մեծացնել պահվող տվյալների քանակը՝ ավելացնելով նոր պատկերներ, որոնք անընդհատ ստացվում են նորանոր դիտումների արդյունքում: Նաև չկան խիստ ավելացվող տվյալների ծավալների սահմանափակումներ, քանի որ ներդրվել է մեծ ծավալի հիշողության տարր, որը գերարագ կապով միացված է սերվերին՝ ստեղծելով գրիդ տեխնոլոգիաներին համապատասխան կառուցվածք: Փոխհամադրման ծրագիրը ներդրվել է համացանցային էջում՝ Հայկական ՎԱ միջավայրում, ինչը թույլ է տալիս աստղագետներին առցանց ռեժիմում կիրառել փոխհամադրման նոր արդյունավետ մոտեցումը: